Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> کیمونسٹاں نے مسلم لیگ تے تحریک پاکستان دی حمائیتاں کیوں کیتیاں۔۔۔کامریڈ عبدالروف ملک دی کتاب ’’سرخ سیاست‘‘ دا اک باب۔تریجی لڑی

کیمونسٹاں نے مسلم لیگ تے تحریک پاکستان دی حمائیتاں کیوں کیتیاں۔۔۔کامریڈ عبدالروف ملک دی کتاب ’’سرخ سیاست‘‘ دا اک باب۔تریجی لڑی

وچار ڈیسک
June 18th, 2017

جے تحریک پاکستان نری اک دھرمی لہر ہوندی تاں کمیونسٹ کیوں اوس دا ساتھ دیندے؟ اسلامی جماعتاں کیوں اوس دے خلاف ہوندیاں؟ پر پاکستان تے بھارت دے بنن بعدوں دوپاسے غلط تریخ گھڑی کئی اتے کامریڈ روف ملک دی کتاب دا ایہہ باب ایس جھوٹ نوں کھول رہیا ہے جس نوں بھارتی تے پاکستانی درباری دانشور ہی نہیں پھیلاندے رہے سگوں بعد وچ سیاستاں وچ آون والے ہندواں، سکھاں تے مسلماناں دے بنیاد پرستاں اتے انقلابیاں نوں وی ایہو سوٹ کردا سی۔ملک جی نے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا تے مسلم لیگ وچ کم کیتا تے انہاں دی ہڈ بیتی ایس دا پول کھول رہی ہے۔پاکستان وچ تے ہن اجہے دانشور وی وادھو جیہڑے تحریک پاکستان نوں طالبان نال جوڑدے نیں کہ انہاں دانشوراں لئی ملک ہوراں دی کتاب اک وڈا حوالہ۔

کانگرس دی انتہاپسند سیاستاں، کانگرس دی وڈی طاقتاں کانگرس توں باہر، کانگرس دی سیاسی تنہائیاں، سردار پٹیل ورگے اینٹی کیمونسٹاں دے رویے،کیمونسٹاں نوں گڈ تھلے دوڑدے کتے نال ملانا،مسلم اکثریتی صوبیاں دے حقاں توں انکار کانگرس نوں لے ڈبیا، نہرو دا لہور آکے کیمونسٹاں اگے غلطیاں مننا پر بیانیہ نہ بدلنا،میاں افتخارالدین صدر کانگرس پنجاب دا کانگرس چھڈنا تے مسلم لیگ وچ آنا،کمیونسٹ پارٹی دی پہلی کانگرس، ادھیکاری تھیسس، سجاد ظہیر دے اداریے،مسلم لیگ وچ کمیونسٹاں دی رلت،کانگرسیاں دا چھوت چھات تے یقین،کامران اسدر علی دی کتاب ، این کے کرشنن دا قومی جنگ وچ چھپیا آرٹیکل تے پنجاب و بنگال وچ اکثریتی مسلماناں نال زیادتیاں دا ذکر۔

جولائی 1942وچ کمیونسٹ پارٹی توں پابندی اٹھی تے انہاں اپنے رسالے تے اخبار اوپن کڈہنے شروع کر دتے اتے پارٹی آزاد کم کرن لگی۔کجھ سال بعد کانگرس نوں اپنے گھاٹیاں دا احساس ہو گیا پر اوس ویلے تیک پلاں دے ہیٹھوں بہوں پانی لنگھ چکیا سی۔1945 دے شروع وچ اک سانجھا اجلاس ہویا سی جس وچ ہندوستان چھڈ دیو لہر بارے لمیری گل بات ہوئی سی۔ایہہ اکٹھ لہور وچ میاں افتخار الدین دی کوٹھی تے ہویا اتے پنڈت نہرو نے اوس وچ آپ رلت کیتی سی۔میاں ہوراں دی کوٹھی ایکمن روڈ(جی او آرا۔ون) تے سی۔کانگرس پارٹی نوں معلوم سی کہ اساں عالمی جنگ دے حوالے نال کیوں تے کدوں نویں لائن بنائی سی۔احتجاجی لہر شروع کرن توں پہلاں اوہ سانوں اپنی گل منوا نہیں سکے سن۔اساں سمجھدے ساں کہ کانگرس انتہا پسندیاں دا شکار سی۔جداں اساں احتجاجی لہر دی حمائیتاں نہ کیتیاں تے کانگرس ساڈے ویر پئے گئی۔سانوں گالاں تک کڈہیاں گیاں۔کانگرس نوں کمیونسٹاں توں گلہ سی انہاں لہر دا ساتھ نہ دتا پر سانوں ایہہ لگدا سی کہ کانگرس دا اْلار انتہا پسندیاں ول ہے۔سیاستاں وچ اجہی لڑائیاں ہو ہی جاندیاں نیں۔پر سردار پٹیل ورگیاں ایس لڑائی نوں توڑ پہنچایا۔ اوس آکھیا کہ کمیونسٹاں دی مثال اوس کتیا ورگی ہے جیہڑی گڈ دے تھلے دوڑدی ہے اتے ایہہ سمجھدی ہے کہ اوہ گڈ چلا رہی ہے۔ہندوستان چھڈو لہر دی ناکامی نال ایہہ گل ثابت ہو گئی کہ کانگرس دی وڈی طاقتاں کانگرس توں باہر سی اتے کانگرس انتہاپسندیاں پاروں ایس لہر وچ کد پئی۔جے تساں اوس دور دا کمیونسٹ لٹریچر پڑھو تاں تہانوں لگ پتہ جائے گا کہ اساں جانگرس ے الزاماں دا بربر جواب دتا سی۔میں سمجھدا ہاں کہ سیاسی لڑائیاں وچ ایس حد نہیں جانا چاہیدا سی پر سردار پٹیل سنے کجھ کانگرسی لیڈراں کیمونسٹاں نال ایہو رویہ اپنایا۔اساں سمجھدے ساں کہ ہٹلر تے جاپان فاشزم دی علامتاں سن۔اوس اجلاس وچ اینج دے بہوں گلے شکوئے ہوئے اتے دو پاسیوں دلیلاں وی دتیاں گیاں۔کیمونسٹ پارٹی دے ورکراں نے پنڈت نہرو نوں اپنے مافی الضمیر توں آگاہ کیتا۔ ایس دے جواب وچ نہرو نے آکھیا کہ سانوں دوبارہ رل کے کم کرن دی راہ لبھنی چاہیدی ہے۔ تُسی سارے انقلابی ہو تے تہاڈیاں بڑیاں خدماتاں نیں۔ فیر سیاسی جدوجہد وچ کمیونسٹاں دے ناں لے لے کے انہاں دی خدماتاں بارے اعترافی کلمے ادا کیتے۔ انہاں وچ فضل الٰہی قربان، تیجا سنگھ سو تنتر، سوہن جوش سب شامل سن۔ فیر نوجواناں دا ناں لے کے انہاں دی تعریفاں کیتی گئیاں۔ میرا تے شمیم اشرف ملک دا ناں وی لیتا گیا۔ میں جے ہندوستان چھوڑ دو تحریک تے ایس دے بعد کمیونسٹاں تے کانگرسیاں وچ ہون والے اختلافاں دی تریخ دا تجزیہ کراں تے میں آکھاں گا کہ جو اجلاس نہرو نے میاں افتخار الدین دے گھر 1945 وچ کیتا اوہ جے تحریک شروع کرن توں پہلے کرلتا جاندا تے یا فیر اسی انہاں نوں قائل کرلیندے یا اوہ غلط وقت تے تحریک چلان والی انتہا پسندی توں بچ جاندے۔ جے پنڈت نہرو 1945 وچ ہون والے اجلاس وچ اچاریہ فارمولا نوں منیندے ہوئے مسلم اکثریتی صوبیاں وچ مسلماناں دے حق خودار ادیت نوں تسلیم کرن دی گل وی کر دیندے تے انہاں دی احتجاجی لہر کامیاب ہوسکدی سی۔ ایس توں پارٹی وچ ایہہ تاثر ابھریا کہ کانگرس کمیونسٹاں دی مدد حاصل کرنا تے چاہندی ہے پر اپنی ضد تے ہن تیک قائم ہے۔ فیر ایسے سال میاں صاحب نے وی کانگرس چھڈ دتی تے تصفیہ دی کوئی گنجائش ہی نہ رہی۔ ضمیمہ نمبر 2 وچ دوستاویزات موجود نیں۔ پہلی 25 اگست 1945 دی ہے جداں میاں صاحب نے صدر کانگرس پنجاب دے عہدے توں استعفیٰ دتا۔ جداں کہ دوجی کجھ ہفتیاں بعد بمبئی کانگرس اجلاس دے بعد دی ہے جداں انہاں نے کانگرس نوں چھڈ دتا سی تے مسلم لیگ وچ رلت کرلتی سی۔
کانگرس اپنی حاکمیت نوں قائم کرن دی عادت وچ شروع توں ہی مبتلا رہی ہے۔ فیر اختلافات نوں برداشت کرن دی بجائے اختلاف کرن والیاں نوں ہی نشانہ خاص بنا دیندے سن۔ ایہو جہے جذباتی انتہا پسند سیاسی رویے ہی دی وجہ توں کوئی تصفیہ نہ ہوسکیا۔ 1942 توں 1947 تک دی سیاست بہت اہمیت دی حامل ہے۔ محض ایہہ کہہ دینا حماقت ہوئے گی کہ کیونجے انگریز تقسیم کرنا چاہندے سن ایس لئی 14 اگست نوں بھارت ماتا دے دو ٹوٹے ہوگئے۔ انہاں 5 سالاں وچ جو کجھ ہویا ایس وچ ساڈی اپنی پارٹیاں تے سیاسی لوکاں دا وی بڑا کردار ہے۔ اج سانوں ایہہ گل کھلے دل نال تسلیم کرنی چاہیدی ہے۔ فیر بڑے سماجی رویے ہوندے نیں جو براہ راست سیاست خصوصی طور تے سیاسی کارکناں تے اثر انداز ہوندے نیں۔ اسی تے خودکانگرس دے نیڑے رہے۔ جے کانگرس وچ ایہو جہے لوک ہون جو مسلمان نال پانی نہ پین تے فیر ایس دا ردعمل تے میرے ورگے سیکولر شخص تے وی ہوئے گا۔ کمیونسٹ پارٹی وچ اسی ایہو وجہے لوکاں نوں برداشت کر ہی نہیں سکدے سن جیہڑے چھوت چھات تے یقین رکھدے یا عمل کردے سن۔ میں آپ ایہو جہے کڈے ہی کانگرسی کارکناں تے مقامی لیڈراں نوں ذاتی طور تے جاندا ساں جو چھوت چھات دی عملی تفسیر سن۔ ایہہ گل میں پوری ذمہ واری نال لکھ رہیا ہاں۔ فیر سیاسی سطح تے کانگرس نوں سب توں زیادہ نقصان سیاسی تنہائی توں ہویا۔ ماضی وچ کانگرس دی تحریکاں وچ کمیونسٹ، سوشلسٹ،احراری تے انقلابی وغیرہ شامل ہوندے سن جیہناں دے کول تربیت یافتہ کارکن سن۔ انگریزاں نوں وی کانگرس دی تنہائی دا چوکھا اندازہ سی۔ ’’ہندوستان چھوڑ دو‘‘ تحریک دے شروع ہوندے ہی انگریز سرکار نے کانگرس دے سارے چیدہ چیدہ رہنما گرفتار کرلتے۔ ایہہ رہنما 1945 وچ جا کے رہا ہوئے۔ انہاں گرفتاریاں دے بعد تحریک دی کمر کجھ ہفتیاں وچ ہی ٹُٹ گئی۔ کانگرسی کارکناں نوں زیر زمین کم کرن دی نہ تے تربیت سی تے نہ ہی تجربہ۔ ایس لئی لیڈراں دی گرفتاریاں دے بعد تحریک نوں رہنمائی نہ ملی تے اوہ جھگ دی طراں بہہ گئے۔ دوجے پاسے کمیونسٹ پارٹی نے مرکز تے صوبیاں وچ اپنے دفتر کھولنے شروع کیتے، تنظیم نو تے توجہ دتی تے اخباراں تے رسالے کڈہنے شروع ہوگئے۔ 1943 وچ پارٹی نے اپنی پہلی کانگرسی کیتی جس وچ گنگا دہرادھیکاری دا تھیس منظور کیتا گیا۔ ایس تھیس تے میاں صاحب افتخار الدین دے خیالاں دی چھاپ واضح سی۔ پارٹی نے مسلم لیگ اکثریتی صوبیاں وچ مسلماناں دے حق خودار ادیت نوں قوماں دے حق خودار ادیت دے مسلمہ مارکسی اصول دی روشنی وچ تسلیم کرلتا۔ ایس تھیس دی روشنی وچ پارٹی نے فیصلہ کیتا کہ جس طراں اوہ کانگرس پارٹی وچ کم کردے سن اینج ہی ہن اوہ مسلم لیگ وچ وی کم کرن گے۔ ایس توں مسلم لیگ تے کمیونسٹاں وچ قربتاں ودھن لگیاں۔ 2007 ہی وچ میرے دوست احمد سلیم نے اوس دور وچ لکھے اداریاں دا اک انتخاب ’’ساڈی تحریک آزادی تے تخلیقی عمل‘‘ وی چھاپیا ہے جس نوں لہور دے اک پبلشر(سنگ میل) چھاپے چاڑھیا ہے۔ جے بہت سارے دوست ایس کتاب نوں پڑھ لین تے انہاں نوں ایس دور دی تلاطم خیز سیاست تے پارٹی دے نقطہ نظر بارے براہ راست آگاہی ہوجائے گی۔ 1943 توں 1946 دے درمیان لکھے ایہہ اداریے تے مضمون کمیونسٹاں تے مسلم لیگ وچ قربتاں دے گواہ نیں۔
حال ہی وچ کامران اسدر علی نے وی ایس موضوع تے اک کتاب لکھی ہے جس داذکرمیں پہلے کرچکیا ہاں۔ ایس کتاب بارے میرے بڑے تحفظات نیں پر 1943 توں 1947 دے درمیان ہون والی سیاست دے حوالے توں ایس وچ کجھ بہت نایاب حوالہ جات وی ورتے گئے نیں۔ ایہہ حوالہ جات یا تے انڈیا وچ نیں یا فیر لندن، ماسکو، تے امریکہ دی لائبریاں وچ موجود نیں۔ کمیونسٹاں دے مضمون وی نیں جیہڑے ادھیکاری تھیس دے حق وچ دلائل دا تسلسل ہے۔ مصنف نے صفحہ 45 تے این کے کرشنن دے مضمون دا حوالہ دتا ہے جو نومبر 1945 وچ کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا دے رسالہ ’’قومی جنگ‘‘ وچ
چھپیا سی۔ ایس مضمون وچ صرف ادھیکاری تھیس دے حق وچ دلائل موجود نہیں سن بلکہ ایہہ وی لکھیا سی کہ صنعتاں تے سرمایہ کاری وچ ہندوواں دی اجارہ داری اک وڈا مسئلہ ہے تے دوجے پاسے پنجاب تے بنگال وچ انہاں دے کول وڈی جاگیر داریاں وی نیں۔ (جاری)
Link of Part 2
http://www.wichaar.com/news/127/ARTICLE/33174/2017-06-17.html
Link of part 1
http://www.wichaar.com/news/127/ARTICLE/33078/2017-06-02.html
Book information, news, Publisher
http://www.wichaar.com/news/153/ARTICLE/33050/2017-05-28.html
Publisher link
http://jumhooripublications.com/surkh-siasat-abdur-rauf-malik


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels