Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> ’’سیکولر‘‘انگریزاں دا پنجابی مہاراجے نوں مسیحی بناون دا مشن (تریجی لڑی)

’’سیکولر‘‘انگریزاں دا پنجابی مہاراجے نوں مسیحی بناون دا مشن (تریجی لڑی)

کاشف بخاری
May 25th, 2017

پنجابیاں نال انگریزاں پنجاب تے قبضے(29مارچ1849) بعدوں کیہہ کیہہ کیتا کہ ایہہ تریخ ہلے لکھی نہیں گئی، بس نکے وڈے کھلرے ٹوٹیاں وچ گل لبھدی ہے۔سلطنت دے شوہدے انگریز سہولت کاراں 1849بعدوں ہند سندھ وچ جیہڑی جدید وطنی ریاست اساری اوس بندوبست نوں مذہبی گھمے نال ٹیک دتی اتے دھرم نوں راج نیتی وچ من مرضیاں نال ورتیا ۔کدی آپ دھرمی چولا پایا تے کدی دھرمی ونڈ نوں چلایا کہ اج جنوبی ایشیائی ریاستاں دے ’’مامے،چاچے‘‘ جس دھرمی سیاست نوں چلا رہے نیں ایس دا نیہہ پتھر سیکولر آکھوان والے گوریاں رکھیا تے انگریز مخالفاں وی ایسے نوں ورتیا۔وچلی گل ایہہ ہے کہ پچھلے ستر ورہیاں توں گوریاں دے نکلن بعدوں ’’ریاست نوں دھرم دی ٹیک دین والے یا دھرم نوں بچاون لئی سیاستاں وچ مذہب ورتن والے‘‘گورے حکمراناں دے اصل پچھلگ نیں۔کاشف بخاری دی ایہہ تریجی لڑی مہاراجے دلیپ سنگھ دی کہانی راہیں ایہہ دس رہی ہے کہ پنجاب تے مل مارن بعدوں انگریز حکمراناں ایتھے کڈیاں شرمناک حرکتاں کیتیاں۔پچھلی لڑیاں دے لنک وی اخیر وچ دے رہے ہاں۔ہن تساں ایہہ لڑی پڑھو۔

اوہ ماگھ دیاں راتاں ہن جد پنجاب دے اخیرلے مہاراجے دلیپ سنگھ نوں اوہدی جنم بھویں توں وکھ کیتا گیا۔ ہنری لارنس بھاویں دلیپ نوں ترت ولئیت(یورپ) گھلنا چاہوے پر گورنر جنرل نہ منیا۔ گنگا دی کدی تے اک نکا جیہا شہر فتح گڑھ دلیپ دا نواں گھر متھیا گیا۔
پیدل سپاہیاں دا اک دستہ، گھوڑ سوار تے توپاں نوں کھچدیاں گھوڑاگڈیاں۔ ایہہ سی اوس مہم دی نفری ،جہدی حفاظتاں وچ 19فروری 1850 والے دن دلیپ سنگھ فتح گڑھ اپڑیا۔ اوس ویلے دی ساری داستان نری جان لاگن راہیں ای ساڈے تیک پجدی اے ،اتے ایس دے بیانیے وچ اوس مسیحی'مشن' کا رنگ بعضے تھاواں صاف دسدا ہے جس لئی ڈاکٹر جان لاگن نوں خاص طور تے دلیپ سنگھ نال جوڑیا گیا سی۔ بعد دے سالاں وچ آون والے واقعات راہیں پتہ لگدا ہے پئی دلیپ اپنی دھرتی اتے اپنی ماں توں وکھ ہوناں نہیں سی چاہندا۔ فتح گڑھ دا قیام اوس 'ٹریننگ ' دا حصہ سی جیدے پاورں دلیپ نوں اوہدے مذہب، دھرتی،ماں پیو اتے اوہدی لوکاں توں نرا وانجیا گیا ہی نہ گیا سگوں اوہدے دل وچ ایہناں سب توں نفرت بھری گئی۔ 12 ورھے دا اک بال جنہوں پہلوں ماں تے فیر دھرتی توں وکھ کر کے اک شاطر تے پڑھے لکھے استاد دے حوالے کر دتا جاوے تے اوس دی ذہنی تبدیلی وچ کوئی کسر نیں رہ جاندی۔
انگریز سرکار مگر ڈری ہوئی سی۔ گورنر جنرل حکم جاری کیتا،’’بڑی احتیاط کیتی ونجے،کیوں جے دلیپ دی ماں رانی جنداں پتر نوں چھڈان دا آہر کر سکدی ہے‘‘۔ چیتے رہوے پئی اوس ویلے رانی جنداں دور دوراڈے نیپال وچ قیدی سی تے اوہدا راج، اوہدی فوج تے اوہدی دولت سب انگریزاں کو ل سی۔ اوہ پتر نوں چھڈان دی طاقت نیں سی رکھدی مگر گوریاں دے حواساں تے جنداں سوار سی،تے ایسے لئی دلیپ نوں توپاں تے سواراں دی راکھی وچ گھلیا گیا سی۔ انج جاپدا اے پئی توپاں بندوقاں والیاں دی نہتی زنانیاں کولوں ڈرن دی ریت نویں نیں۔ دلیپ تے قافلے دا اک ہور سوار اوہدا بھتریجا وی سی اتے ایسے قافلے وچ مہاراجہ شیر سنگھ دا چھ ورھیاں دا پتر تے اوہدی راجپوت ماں وی رلتی سن۔ انگریز سرکار اوہدے پنجاب رہن تے وی راضی نہیں سی۔ فتح گڑھ وچ کمپنی دے اک افسر دا پتر ٹامی سکاٹ دلیپ دے دوست دے طور تے رلتی ہویا۔
فتح گڑھ وچ دلیپ دے رہن لئی کسے نواب دے ویران گھر دا بندوبست کیتا گیا سی۔ لہور دے تواریخی قعلے وچ جمن والے پنجاب دے مہاراجے نوں اک بھوت بنگلے وچ چک سٹیا گیا۔
جان لاگن دی سوانی’’ لینا‘‘ انگلیڈ سی تے اوہدا انڈیا واپسی دا کوئی ارادہ نہیں سی پر لاگن دے اک پتر اوس نوں واپسی تے مجبور کیتا۔ اے نہیں کہ لاگن زنانی توں اودھڑ گیا سی۔ اوس لکھیا،’’ میں چاہناں توں میری مدد کر۔میری بڑی خاہش اے پئی دلیپ سنگھ دے دل وچ مسیحاں لئی چنگی تصویر بنے تے او جان سکے کہ اک انگریز زنانی دا کردار کس طراں دا ہوندا ہے ،
کیوں جے دلیپ دی گل اوہدے لوکاں وچ بہوں اہم ہے۔‘‘
آون توں پہلوں لینا لاگن دلیپ نوں اک ماں بن کے پتر لکھنے شروع کیتے تے اپنی تے آپنیاں بالاں دیاں تصویراں دلیپ نوں گھلیاں۔ تخفے دے طور دے اک پینٹ باکس تے اک رسالہ The Boy's Own Book دلیپ واسطے گھلیا جس بارے لاگن دسے پئی دلیپ بڑے شوق نال پڑھے۔
لاگن چاہندا سی پئی دلیپ نوں انگریزی طور طریقے نال پڑھائے پر دلیپ دا دل نہ لگا تے لاگن نے لینا نوں پتر راہیں اے گل دسی۔ سیانے ڈاکٹر ہوراں، اوس نھے جیہے بال دلیپ نوں پرچاون دا اک ہور آہر لبھیا۔ او س شوہدے لاگن،بالڑے دلیپ دا ویاہ کران دا سوچیا۔ ایس گل دے باوجود کہ لاگن نکی عمر دے ویاہ دے بڑا خلاف سی پر راج نیتی اگے کوئی نظریہ کوئی آدرش نیں چلدا۔’’ میں دلیپ لئی ووہٹی لبھن دا آہر کر رہیا ہاں۔ بچہ مینوں اپنا ماں پیو مندا ہے۔ اوہ راضی اے پئی میں اوہندی خوشی لئی جو وی کراں او من لوے گا۔ اوہ آکھدا اے، اوہنوں اپنی منگیتر اتے راجے شیر سنگھ اٹاری والے دی دھی نال کوئی دلچسپی نیں‘‘۔ایہہ گلاں لاگن اپنے پتر وچ لکھیاں۔
گل سمجھ آوندی اے۔ گوریاں نوں چیلیانوالہ دی جنگ لگے پھٹ اجے وسرے نیں سن اتے انہاں نوں چیتے سی کہ انگریزاں نال لڑدی پنجابیاں دی فوج اودوں شیر سنگھ اٹاری والے دی ہی کمان وچ سی۔ نالے دلیپ سنگھ نوں اپنی دھرتی توں وانجن دا اک ٹیچا وی سی۔ قرعہ بنارس وچ راجہ کورج دی اٹھ سالاں دی نکی دھی دے ناں نکلیا۔ خوبی اے دسی گئی پئی ’’کڑی دی تعلیم اک انگریز بال وانگوں ہوئی ہے تے اوہدے پیو اے اجازت لئی ہے پئی اوس دی دھی ولایت جا کے اپنی تعلیم پوری کرے۔ کورج، دکنی انڈیا وچ کانڈا زبان بولن والی نکی جہی ریاست سی جہڑی پہلوں حیدر علی دے ویلے میسور دا حصہ تے مگرں انگریزاں مدراس پریزیڈنسی وچ رلتی کر ماریا سی۔ ڈلہوزی فوراً من گیا کیوں اوہدی خاہش سی کہ دلیپ کسے پنجابی کڑی نال ویاہ نہ کرے۔ اے گل وی لوکائی دی زبانے سی پئی مہاراجہ دلیپ سنگھ اپنی بھرجائی ،ا تے شہزادے دی ماں نال ویاہ کرے گا کیوں جے سکھ مذہب وچ ایس دی اجازت سی۔ شہزادے دی ماں مہاراجہ شیر سنگھ دی بیوہ سی۔ اوہ اک راجپوت سردارنی سی تے اوہدے بارے لینا لاگن لکھیا اے کہ اوس اپنی حیاتی وچ اوس توں سوہنی زنانی نہیں ویکھی۔ لاگن پاروں دلیپ نوں اپنی بھرجائی نال کوئی دلچسپی نہ سی سگوں اوہ کورج دی شہزادی بارے سن کے خش ہویا سی۔ جان لاگن جد سکھ سرداراں دی رائے پچھی تے اوہناں کورج دی شہزادی نال مہاراجے ہوراں دے ویاہ دی گل اے آکھ کے رد کر دتی کہ اوہ انگریز زنانیاں نال رہ کے چاہ پیندی ہے ا تے کیک کھان کارن ساڈے وچوں نکل گئی ہے۔پر ایہہ نرا ایڈا سادہ مسئلہ نہیں سی کہ سرداراوہ سب آپ ویکھ، سن رہے سن جو مہاراجے نال انگریز کر رہے سن تے انہاں نوں ایہہ سب چنگا نہیں لگ رہیا سی۔
لاگن دسے پئی دلیپ باز نال شکار کھیڈنا پسند کردا ہے۔ لاگن پاورں اے کھیڈ بہوں ظالمانہ سی تے اوہ دلیپ نوں ایس توں ہٹاناچاہندا سی’’کتھے اپنے وطنی لوکاں وانگ بربریت پسند نہ بن جاے‘‘۔ہورے اوس ویلے پنجاب دی لوکائی تے کیتا گیا انگریزاں دا ظلم تے بربریت لاگن دے چیتے ہے سی کہ نہیں؟

کاشف بخاری پنجاب تے پنجابی دے سیوک نیں اتے کھوچ پرکھ نال پنجاب دی اوہ تواریخ لبھ رہے نیں جس دی پنجابیاں تے ہند سندھ دے سب واسیاں نوں اج بہوں لوڑ ہے۔ایس لکھت دی پچھلی لڑیاں دے لنک تھلے دے رہے ہاں۔
Link of previous parts

قیدی مہاراجہ دلیپ سنگھ،کوہ نور ہیرا تے ملکہ وکٹوریہ(لڑی وار۔1)

http://www.wichaar.com/news/127/ARTICLE/32548/2017-03-10.html

قیدی دلیپ سنگھ، خزانہ لٹن والے شاہی لٹیرے(LADY FAGHIN) تے سیاستاں (دوجی لڑی)

http://www.wichaar.com/news/127/ARTICLE/32605/2017-03-19.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels