Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> 29مارچ 1849پنجاب تے قبضہ:برٹش افسراں گمرائیاں پھیلائیاں۔ ڈاکٹر نضرہ (لمز)سنو ریڈیو پروگرام

29مارچ 1849پنجاب تے قبضہ:برٹش افسراں گمرائیاں پھیلائیاں۔ ڈاکٹر نضرہ (لمز)سنو ریڈیو پروگرام

لوک لہر ریڈیو شو:مست ایف ایم103
March 29th, 2017

ساڈے نصاباں وچ ایس دیہاڑ بارے پڑھایا نہیں جاندا کیونجے انگریزاں نے جیہڑا تعلیمی بندوبست بنایا سی ایس دیہاڑ بارے گل کرنا اوس وچ وی منع سی۔ تاں مارے ہی ساڈا میڈیا وی ایس دیہاڑ بارے ’’گونگا‘‘ ہی ہے۔پئی اینکراں وی تے ایہو نصابی کتاباں پڑھیاں نیں۔جس حکومت نوں انگریزاں ڈھایا سی اج ساڈی اوس بارے معلومات یا تے انگریزاں دی پھیلائیاں گمراہیاں تک نیں یا فیر انگریزاں دی پیدا کردہ دھرمی ونڈ تے کھلوتے ہندو، مسلم سکھ بنیاد پرستاں دی لکھی تریخاں تے۔ ایس حوالے نال لوک لہر ریڈیو پروگرام ایف ایم 103 تے کیتا گیا جس وچ لہور دربار دے حوالے نال کھوجی کم کرن والی ڈاکٹر نضرہ خاں رلت کیتی جو آرٹ ہسٹورین وی نیں اتے لمز وچ پڑھاندے نیں۔ دوجے مہمان نین سُکھ سن جیہڑے پنجابی دے کھوجی وی نیں تے لکھاری وی۔عامر ریاض نال کیتی گل بات وچ دوناں مجماناں پنجاب دی گواچی تریخ بار بھرنویں جھات ماری۔خبر دے اخیر وچ ریڈیو پروگرام دا لنک دتا جا رہیا ہے تسی آپ پورا پروگرام سن سکدے ہو۔
Watch a Clip of the Program
 https://www.facebook.com/aamirr/videos/10154668845164032/
نضرہ خان دی گل بات
میں جداں ریسرچ شروع کیتی تے مہاراجہ رنجیت سنگھ تے اوس دے دور حوالے نال پھیلائے گئے ’’جھوٹاں‘‘ دا میرے تے وی اثر سی۔ ریسرچ پاروں میں لہور وچ مہاراجہ پوراں دی مڑھی تے گئی تے اوتھے لگے ماربل وغیرہ نوں ویکھیا۔میں سوچیا ایہہ ماربل وغیرہ تے مغلاں دے مقبریاں توں ہی پْٹ کے ایتھے جڑیا گیا ہوئے گا۔ میں پک کیتا پئی میں ایس گل نوں ہی اپنی پی ایچ ڈی داموضوع بناواں گی تے ایہہ لبھاں گی کہ کہیڑا ماربل وغیرہ کتھوں آیا تے کتھے لگیا۔بس جی اینج میری پی ایچ ڈی وی ہوجائے گی۔ میں یورپین ٹریولرز دی لکھتاں وی پڑھیاں سن اوتھے وی ایہو لکھیا ہوندا سی۔ پر جداں میں کھوج دا کم کیتا تے میرے خیالات بدلن لگے۔ مینوں پتہ چلیا ایہہ سب گلاں تے برٹش افسراں پھیلائیاں نیں۔ اک تھامس ہنری تھارٹن سی ۔اوس لہور بارے 1860 وچ اک کتابچہ لکھیا سی۔ اج میں کہہ سکدی ہاں زیادہ تر اینٹی لہور دربار کہانیاں اوس کتابچے توں نکلیا نیں۔ اوس لکھاری نے مغل تے سکھ آرٹ دی لکیراں کھیچیاں تے سکھاں دی آرٹ نوں رگیدیا۔ میں آرٹ ہسٹورین ہاں، میں تے ایہہ جاندی ہاں پئی زیادہ تر کاریگر جیہڑے مغل دور وچ لہور وچ کم کررہے سن اتے فیر انہاں لہور دربار دے دور وچ کم کیتا اوہ سب تے پنجابی ہی سن۔ ایتھے بڑے بڑے کاریگر سن اتے اوس دور وچ بادشاہ کم دین توں پہلاں کاریگر دے مذہب نہیں ہنر بارے جاننا چاہندا سی۔اساں اج وی مہارت نوں ویکھدے ہاں۔ جیہڑا اپنے کم وچ مہارتاں رکھدا سی اوس نوں کم مل جاندا سی۔پر برٹش دور وچ آرٹ نوں ہندو، سکھ، مغل تے اسلامی آرٹ وچ ونڈ دتا گیا (عامر:انہاں اپنے آپ نوں مسیحی نہیں کہیا سگوں برٹش آکھیا)۔ جی ایہہ وڈا چکر سی۔جیہڑا سبق اوہ پڑھاگئے اوہ اساں اج وی دہرا رہے ہاں۔اج ایس سب بیانیے نوں بدلن دی لوڑ ہے۔ بادشاہی مسیت، حضوری باغ تے دوجی تریخی دے حوالے نال اجہی گلاں پھیلائیاں گیا۔ ہنری ہارڈی کیوریڑ سی پرانی شئے واں دا، پنجاب تے قبضے توں بعد۔ اک وڈی مثال ذرا سنو۔حضوری باغ بارہ دری بہوں سوہنی تے تواریخی عمارت سی۔ ہنری ہوراں 1881/2 دی رپورٹ وچ بڑے پکے یقین نال لکھیا پئی ایہہ بارہ دری جہانگیر دے مقبرے توں چک کے مہاراجہ دے دور وچ ایتھے لیائی گئی سی۔ اوس جہانگیر دے مقبرے تے اک پلیٹ فارم دی نشاندہیاں کیتیاں تے آکھیا ہن اساں ایس بارہ دری نوں مڑ واپس اوس دی تھاں تے لیجاواں گے۔ اوس نے پلیٹ فارم دی پیمائش تک نہ کیتی سی پر ایڈی وڈی گل پکے طریقے نال لکھ ماری۔ پر جداں بعد وچ اوس پلیٹ فارم دی پیمائش کیتی گئی تے اوس وچ تے بارہ دری وچ بہوں فرق نکلیا۔ پر ایس دوران جو کجھ آکھیا گیا تے لکھیا گیا اوس پاروں لوکاں دے دلاں وچ ایہہ گل پکی کردتی گئی پئی سکھاں نے مسلماناں دی بنائی عمارتاں نال ایہو کجھ کیتا ہوسی۔ میں حضوری باغ بارہ دری بارے کھوج لائی تے پتہ چلیا ایہہ چار منزلہ عمارت سی۔پرانی تصویراں وچ اوہ پوری نظر آندی ہے۔ دو منزلہ زمین دے وچ تے اک گراونڈ فلور تے اوتے اک ہور فلور۔ماربل دا بنیا اک شاہکار۔ 1832 وچ لہور وچ بڑی تیز ہنیریاں چلیاں تے طوفان آیا اتے ایس پاروں اوتے والی منزل ڈگ گئی۔ آرکیالوجی سروے آف انڈیا دی رپورٹ وچ لکھیا ہے پئی اوس ڈگی عمارت دے آثار وغیرہ محفوظ نیں۔ انگریزاں اوہ دوبارہ تے نہیں بنائی سگوں اج سانوں ایہہ وی پتہ نہیں اوہ سامان کتھے ہے؟ پر بارہ دری نوں کسے ہور مقام توں لیاون دی گل سب نوں یاد رہ گئی یا یاد رکھوائی گئی۔ میرا ایہہ اندازہ ہے جے ایہہ مغل عمارت ہوندی تے ایس نوں محفوظ کردتا جاندا۔ پر کیونجے ایہہ عمارت مہاراجہ دے دور وچ بنی سی تاں ایس دی تباہی مقدر سی۔
مہاراجہ دے دور وچ ہون والی تعمیرات لئی آرکیا لوجیکل سروے آف انڈیا وچ لفظ ولگلرVulgar ورتیا ہے۔ایس لفظ دا مطلب بیہورہ یا شودہ ہوندا ہے۔ تُساں ہن سارا پروگرام آپ سنو۔
http://punjabpunch.blogspot.com/2017/03/radio-show-about-29-march-1849-day-when.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels