Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> منتھل بدھا پہاڑی مجسمہ بلتستان: اک قومی ورثہ۔۔ایس نوں کون سانبھے گا؟

منتھل بدھا پہاڑی مجسمہ بلتستان: اک قومی ورثہ۔۔ایس نوں کون سانبھے گا؟

January 23rd, 2017

سدپارہ ڈیم دے نیڑے منتھل پنڈ کول اک پہاڑی تے مہاتما گوتم بدھ اتے انہاں دی سجناں دی شبہیاں پہاڑ وچ کھدیاں نیں۔ پہاڑی دے اُتے اک مچ دی تھاں بنی ہوئی ہے جس نوں اج وی پہچانیا جاسکدا ہے۔ ایہہ آکھیا جاندا ہے پئی ایہہ 8 ویں صدی دا بنیا ہویا ہے جدوں ایہہ ساری تھاواں بدھ مت مت نوں منیندیاں سن۔ جد کہ یونیسکو دے ڈائریکٹر ہوراں دا آکھنا ہے پئی ایہہ دوجی صدی دا لگدا ہے۔ تریخ ایہہ وی دسدی ہے پئی 1913 وچ گورگھے سپاہیاں نے بلستان وچ پہاڑاں تے کھدیاں بدھاں دیاں شبہیاں نوں بہوں نقصان پہنچائے سن۔ اوہناں دا ایہہ کرن دا کیہ مقصد سی؟ کیہ انگریز انہاں تھاواں دا تبت (چین) نال سانگا توڑنا چاہندا سی؟ ایس بارے کھوج لاون دی لوڑ ہے۔ ایتھے کیہڑی زبان لکھی ہے ایس بارے وکھرے وکھرے خیال نیں اتے کوئی ایس نوں قدیمی بلتی دی شکل آکھدا ہے تے کوئی ایس دا سانگا تبت دی قدیمی زباناں نال جوڑ دا ہے۔ رسم الخط خروشٹی ہے یا کوئی ہور ایس بارے وی جھات پاون دی لوڑ ہے۔ پہاڑ دے اک پاسے ول مریضاں نوں ویکھن دا پلیٹ فارم وی بنیا ہویا ہے۔ کشمیر، بلستان (چھوٹا تبت) دی تھاواں تے چوتھی صدی دی آل دوال بدھ مت مت پھلیا سی۔ کپلو، شیگر تے گلگت وچ وی کڈی ہی تھاواں تے اجہے آثار لبھدے نیں۔ 13 ویں صدی تیک تے ایتھے بدھ مت مت دے ڈونگے اثرات ریکارڈ دا حصہ نیں۔
ایہہ باتاں فرحان علی بلتستانی نے ڈان اخبار لی لکھی اک لکھت وچ اتوار 22 جنوری 2017 وچ لکھیاں۔ پر ایس وچ اساں وادھے وی کیتے نیں۔ پرانی تواریخ نوں نویں قوم پرستیاں دی عینکاں نال ویکھنا اک وڈا کھوبہ جے اتے ایس رپورٹ وچ وی ایہہ گھاٹا دسدا ہے۔ اوہ رومیلا تھا پڑ، الیگذنڈر گارڈنر تے بلاذری دی کتاباں پڑھن تاں پتہ چلدا ہے پئی پورے پاکستان دی تھاواں اتے کشمیر تے بھارتی پنجاب تیک اک وڈی تھاں تے بدھ مت دا راج سی اتے ٹیکسلا دا وڈا مقام سی۔ ایہناں تھاواں تے بلخ دے پارسیاں دا کڈا اثر سی ایہہ اک وکھری بحث ہے جیہڑی اجے ہوئی ہی نہیں۔ بلاذری تے 10 ویں صدی وچ عرب توں آیا سی اتے اوس آپدی کتاب ’’فتوح البلدان‘‘ وچ لکھیا ہے پئی بلوچستان تے سندھ وچ وڈی گنتری وچ لوک بدھ مت نوں منیندے سن۔گارڈنر تے 1826 دے بعدوں دریائے آمو، کابل، غزتی توں ہوندا ہویا بلستان ول آیا سی اتے اوس دی کتاب وچ گلگت، بلستان بارے اکھی ویکھیا احوال ہے۔ اینج ہی 1841 دی نیپال ول گئی لہور دربار دی فوجی مہم بارے لکھی لکھتاں وچ گلگت بلستان دا احوال درج ہے۔ بلستان دے وڈکیاں دے ناں وی نیں جہناں لہور دربار دی مہم وچ مدداں کیتیاں سن۔ بدھ مت دے آثار ساڈی پرانی تواریخ دی یادگاراں نیں اتے ایہناں تے پیر رکھدے ہوئے ہی اساں اپنی قدیمی وسوں بارے جان سکدے ہاں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels