Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> گواچی پنجابی تواریخ:مہاراجہ ر نجیت سنگھ دی امرتسری وہٹی۔۔گل بیگم دختر شیخ محمد اختر

گواچی پنجابی تواریخ:مہاراجہ ر نجیت سنگھ دی امرتسری وہٹی۔۔گل بیگم دختر شیخ محمد اختر

January 8th, 2017

لہور وچ باغ گل بیگم اتے حویلی گل بیگم بارے تے پرانے لہورئیے سب جاندے نیں پر ایس دی بھیڑی حالتاں آپدی تواریخ توں وانجھے رہن دی وڈی مثالاں نیں۔مہارانی موراں وانگ مہارانی گل بیگم دا خاندان وی لطیف فنوناں نال جڑیا سی اتے موسیقی تے رقص وچ اوہناں دا ناں سی۔ایہہ اوہ ویلہ سی جداں شریر ویچن دا انہاں فنوناں نال کوئی سانگا نہیں سی۔پرانے وقتاں دے گلوکاراں تے رقاصاواں نوں فنکاراں وانگ نہ ویکھن پچھے وی اک سیاست ہے اتے اجہی کوڑ سیاستاں ساڈے ایتھے انگریزان دے ’’سیکولر‘‘ دور توں جان بجھ کے پھیلایاں گیاں ۔جاندے جاندے انگریز ایہہ ’’گھما‘‘ مذہبی بنیاد پرستاں‘‘ نوں پھڑا گئے سن اتے اوہ ایس لٹھ نوں اج وی چلاندے نیں۔
رنجیت سنگھ نے چہیتی بیگم موراں سرکار دی موت توں بعد امرتسر دی گل بیگم نال چودہ اسوج 1888 بکرمی 27 ستمبر1831نوں ویاہ کیتا ۔اوہ شیخ محمد اختر ہوراں دی دھی سی اتے ایہو ناں گل بیگم دی قبر تے لگی تختی تے وی لکھیا جے۔آپدے مدثر بشیر ہوراں اک ودھیا آرٹیکل وی لکھیا جے جس دا لنک تھلے شئیر کیتا جے۔ مہاراجہ سہرا بن کے اس نوں ویاہن لئی امرتسر آئے۔ اس ویلے رنجیت سنگھ دی عمر51 سال دی ہوگئی سی۔ ویاہ لئی چوکھا بندوبست کیتا گیاسی۔ مہاراجہ ہوراں نے خاص طور تے اپنے ہتھاں تے مہندی لائی۔ایہہ اوہ ویلہ سی جداں پنجاب، کشمیر تا قبائلی تھاواں تیک اک وڈی ریاست مہاراجہ ہوراں نے کھڑی کر دتی سی اتے اوسد ے دربار اندر سکھ، مسلمان تے ہندو وی سن اتے پٹھان، کشمیری ،بلتی تے پنجابی وی۔انگریز 1803 وچ دلی تے قبضہ کیتا سی پر 1809 وچ اوس نوں مہاراجہ نال بربر دا سمجھوتہ کرنا پیا سی۔انگریز دا خیال سی پئی اوہ اگلے پنج،ست سالاں وچ باقی پنجاب، کشمیر تے قبائلی تھاواں تے قبضہ کر لے گا پر اوہ21 سال تیک منہ اڈے ویکھدا ہی رہیا اتے ہلے اوس نوں ہور اٹھ سال اڈیکنا سی۔ مہاراجہ دے مرن بعدوں ہی انگریز پہلاں کابل، قندھار(1840)،فیرسندھ(1843)، فیر کشمیر(1846) اتے اخیر پنجاب(1849) تے قابض ہویا۔ستمبر1831وچ جدوں گل بیگم نال ویاہ ہو رہیا سی تے مہاراجہ نوں قیمتی تحائف پیش کیتے گئے۔ویاہ توں اگلے مہینے برٹش انڈیا دے انگریز حاکم اتے وائسرائے لارڈ ویلیم ہنری بینٹینک ہوری شیر پنجاب اتے مہاراجہ، رنجیت سنگھ نوں ملن کلکتے توں اٹھ کے ’’روپڑ‘‘ (پنجاب)آیا۔ایہہ برٹش انڈیا تے پنجاب(لہور دربار) دی سرحد سی۔انگریزاں دی وڈی چھاونی لدھیانے وچ سی اتے روپڑ، لدھیانہ تے فیروز پور نیڑے سی۔ایہو وجہ سی پئی ویاہ وچ انگریز وی سن اتے فرانسیسی تے ہیگے ہی سن کیونجے اوہ لہور دربار دے ملازم سن۔
ویاہ دے فنگشن دی اک ہور خاص گل ایہہ سی کہ ایس وچ لہور تے امرتسر دے فنکاراں نوں وڈی تھاں دتی گئی سی۔ مہاراجہ فن دا مظاہرہ کرن والیاں نوں ست ہزار روپئیہ انعام دتا۔ بارات بہوں سج دھج کیلہوروں امرتسر پہنچی جس دی گھپ دور دور تک پئی۔اس موقع تے موراں دے بنگلے نوں پھولاں نال بہوں ودھیا طراں سجایا گیا سی۔ سرداراں، انگریزاں تے فرانسیسیاں مہاراجہ تے وار وار کے ویلاں دتیاں۔ اک طلائی کرسی تے مہاراجہ تے دوسری تے گل بیگم بیٹھے سن۔ گل بیگم دی نک وچ جداں سونے دے تار نال بنی نتھنی پائی گئی جس وچ لگیا موتی لشکارے پیا ماردا سی تے سب نے مبارک سلامت دیاں اْچیاں بانگاں لائیاں۔ شام نوں زبردست آتش بازی کیتی گئی۔ گل بیگم ہن رانی بن چکی سی اتے کاغذاں وچ اس دا ناں ’’بیگم صاحبہ‘‘ ہی لکھیا گیا۔
27 مگھر 1888 بکرمی نوں مہاراجا تے گل بیگم کٹاس دی یاترا دے بعدوں لہور آئے۔ گل بیگم پہلی وار لہور آئی سی اتے لہوریاں اس دا زبردست استقبال کیتا۔ دونوں اک ہاتھی تے سوار سن جیہڑا مستی دروجے توں جلوس دی شکل وچ ٹرنا شروع ہویا تے موتی بازار، ٹکسالی بازار، ہٹھا (کسیرا) بازار، پاپڑ منڈی، حویلی شہزادہ کھڑک سنگھ ،سید مٹھا توں ہوندا ہویا حضوری باغ پہنچا۔ رستے وچ محتاجاں، غریباں تے تماشائیاں لئی ہاتھی توں ہزارہا روپئیہ لٹایا گیا۔ دف نواز تے باجے والے وی نال نال سن۔ حضوری باغ وچ قدم رکھدے ہی توپاں دی سلامی پاروں ستویں اسمان تیک ویاہ دی خبر پہنچائی گئی۔ گل بیگم دے رہن لئی رنگ محل تے حویلی میاں خاں دے درمیان،کشمیری بارار وچ کوچہ گل بیگم تے وکھرا محل کھڑا کیتاگیا۔ ایہہ تھاں ہن وی ’’حویلی گل بیگم‘‘ دے ناں توں موجود ہے اتے ایتھے بالڑیاں دا سکول بنایا ہویا ہے۔
1856 وچ گل بیگم نے مزنگ دے کول میانی صاحب دے علاقے وچ اک وڈا باغ بنوایا۔ باغ وچ کئی قسم دے پھول بوُٹیاں وی سن اتے عمارتاں، حوض، کھوہ، فوارے، آبشاراں وی سن۔ باغ دی جنوبی حدود وچ گل بیگم دا مقبرہ ہے جیہڑا باغ دی تعمیر دے نال ہی اس نے اپنی زندگی وچ بنوالیا۔ گل بیگم دی اپنی کوئی اولاد نہ سی۔ اس نے اک مسلمان مُنڈے’’سردار خاں‘‘ نوں اپنا پُتر بنایا سی۔ انگریز تے اس بعدوں پاکستانی سرکاراں سردار خاں دی اولاد آکھوان والیاں نوں ایس دی حفاظتاں دا آکھیا پر اوہناں ایس توں آپدے فیدے ہی چکے۔گل بیگم1863/5 وچ انتقال کر گئی سی تے مزنگ وچ دفن ہے جتھے اس دے ناں توں سڑک وی موجود ہے۔جے تساں باغ گل بیگم جانا ہوئے تاں ایہہ چوبرجی تے مزنگ چونگی دے وچکاردی تھاں جے۔مزنگ چونگی توں چوبرجی جان والی سڑک تے سجے ہتھ ثریا عظیم ہسپتال توں پہلاں سڑک ول مڑ جاؤ تے باغ گل بیگم اپڑ جاؤ گے۔ایس تھاں دی بھیڑی حالتاں دسدیاں نے پئی کوئی وی ’’لہور بچاون‘‘ لئی تیار نہیں۔گل بیگم ایس باغ وچ مسیت وی بنوائی سی پئی اس دی حالتاں وی بھیڑیاں نیں۔1849بعدوں بنن والیاں پالیسیان وچ سکھ مسلمان جھڑیاں نوں ودھاون والی تواریخ تے زور رہیا تاں مارے اج دے سکھ تے مسلمان بنیاد پرست مائی موراں تے گل بیگم نوں ’’رنڈیاں‘‘ آکھ کےْ اسے انگریز پالیسیاں دے پردھان نیں۔دو زنانیاں کنج نوآبادیاتی پالیسیاں نوں تار تارکر چھڈیا ایس بارے زنانیاں دے حقاں لئی لڑن والیاں نوں وی پتہ نہیں۔
Further Readings: An Article by Mudassar Bashir
http://www.justicedeniedpk.com/JDP/post/Rani-Gul-Begum.aspx 


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels