Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> 25 ہزار موتاں اُتے صرف 35 منٹ دی سزا

25 ہزار موتاں اُتے صرف 35 منٹ دی سزا

وچار ڈیسک
December 4th, 2014

1984 وچ دو تے تِن دسمبر دی رات بھوپال وچ واقع امیرکی کمپنی ’یونین کاربائیڈ‘ دے پلاٹ توں گندی گیس لیک ہوون تے لگ بھگ 25 ہزار بندے مرے تے اک لکھ توں ودھ گھروں بے گھر، بیمار ، یاں فیر معذور ہو گئے۔
جتھے متاثرہ بندیاں نوں اج تک مناسب معاوضہ نہ ملن دی شکات کردے آ رہے نیں اوتھے ایس سانحے دے ذمہ داراں نوں دتی جاون والی سزا وی ناں دی ہے۔
بھوپال گیس سانحے نوں تیہہ ورھے لنگھ گئے نیں۔ ایہناں ورھیاں وچ ہور ہزاراں لوک وی مر گئے تے جیہڑے باقی نیں اوہ ویلے دے نال نال مردے گئے۔
لگدا اے امریکی ملٹی نیشنل کمپنی ’یونین کاربائیڈ‘ دے کول کوئی جادو سی۔ ایس جادور دا ناں میتھائیل آئیسو سائینٹ عرف ایم آئی سی عرف ’مِک‘ سی۔
ایس مِک ناں دی گیس دی وجہ نال سب توں پہلاں بھوپال دے ہزاراں بے گناہ تے معصوم لوکاں دی جان گئی سی۔
ایس رات جیہڑے پنج لکھ لوک بچ گئے سن ایہناں وچ اک اک اکر کے ہُن تک تقریباً 25 ہزار لوک موت دی نیندر سو چکے نیں جد کہ ڈیرھ لکھ لوک معذور یا شدید طور تے بیمار نیں۔
دسمبر دی ایس ٹھنڈی رات وچ شرہ دے لوک اتوار دی چھٹی منا کے اپنے اپنے بستریاں وچ وکھو وکھ خواباں وچ گواچے ہوئے سن۔
ایہناں خواباں وچ جو مرضی ہووے پر کسے صورت وی مِک گیس دی شکل بن گئی تے شہر دے ہر بندے نوں اپنا نشانہ بنا لیا اے۔
پر ایس گھڑی دا سچ ایہی سی۔
زہریلی متھایل آئی سو سائینٹ نے ہوا دا سہارا لے کے دھوئیں دی شکل وچ بھوپال دے سوندے جاگدے لوکاں دے پھیپھڑیاں وچ وڑھ کے گھر بنا لیا۔
ایس اک رات وچ جو کجھ ہویا اوہ صرف شروعات سی۔ 30 ورھے لنگھ گئے نیں تے ایہدا ہُن تک کوئی خاتمہ نظر نہیں آندا۔
شاید ایس ویلے تک جد تک کہ گیس توں متاثرہ آخری بندہ وی نہیں مرجاندا۔ ایہہ سب لوک زندہ تے نیں پر ایہہ نہیں جاندے کہ ایہناں نال ایسراں کیوں ہویا؟ کیوں ایہناں نوں بے وقت دی موت حوالے کر دتا گیا۔
بھوپال دی گیس دے سانحے نوں انسان دا پیدا کیتا دنیا دا سب توں وڈا سانحہ کہیا گیا اے ساڈے معاشرے دی اک تلخ حقیقت دا ثبوت اے۔
ترقی دے ناں تے کس طرحاں انساناں دی زندگیاں نوں نظر انداز کیتا جاندا اے۔ ایہہ سانحہ ایس شرمناک حقیقت دا اک چنگا ثبوت اے۔ ساڈے ملک وچ دنیا دے سارے وڈے صنعت کاراں دے پے پناہ منافع دے سامنے انسان نوں ایس قدر گھٹیا تے سستا بنا دتا گیا اے۔
جد گیس لیک ہوئی تے لوکاں نوں مرن لئی بے سہارہ چھڈ کے حکومت دے اعلیٰ افسر تے اعلیٰ وزیر اپنی جان بچاون لئی دو جا لُکے۔ پر جد یونین کاربائیڈکمپنی نوں بچاون دا موقع آیا تے ایہی مفرور حکومت ایہدے دفاع وچ سامنے آ کے کھلوگئی۔
ایس مقصد نال حکومت نے اک قانون بناکے گیس متاثراں توں کاربائیڈ دے خلاف قانونی کارروائی دا حق کھوہ کے اپنے ہتھ وچ لے لیا۔ تے حق لے کے اک دن شاید 14 یا 15 فروری 1989 نوں چپ کر کے سپریم کورٹ دے ساہمنے اک معاہدے دا مسودہ پیش کر دتا۔
ایس معاہدے موجب یونین کاربائیڈ نوں تِن ارب 30 کرور ڈالر دی تھاں صرف 47 کروڑ ڈالر ہرجانہ دینا سی تے بدلے وچ ایہدے خلاف لاپرواہی ورتن تے قتل کرن دے مجرمانہ کیس نوں ختم ہونا سی۔
ایس معاہدے نوں عدالت دی منظور وی مل گئی تے ہزاراں ہلاکتاں دی ذمہ دار کمپنی چند روپے دے کے بری ہو گئی۔
ایہہ وکھری گل اے کہ ایس معاہدے نوں بعد وچ چیلنج کیتا گیا تے مجرمانہ کیس دوبارہ چلایا گیا پر معاوضے دی اوہی رقم رہی۔
ایس معاہدے دے سٹے وچ کمپنی اُتے بے حد معمولی مالی بھار پایا تے اوہ مالی بھار صرف 50 سینٹ فی شیئر، یعنی ادھا ڈالر، دوجے لفظاں وچ تقریبا اٹھ روپے ۔ جی ہاں 1989 وچ ڈالر دی قیمت صرف 16 روپے سی۔
جد ایس رقم نوں ونڈیا گیا تے تے پنج لکھ دعویداراں وچوں 90 فیصد لوکاں دے حصے وچ صرف پنجی ہزار روپے آئے۔
ایس مجرمانہ فیصلے دا نتیجہ سی کہ جرم دے 26 ورھیاں بعد، ست جون 2010 نوں جدوں بھوپال دی ضلعی عدالت وچ چیف جوڈیشنل مجسٹریٹ موہن تیواری نے اک بند کمرے وچ فیصلہ سنایا تے ایہناں ست ملزماں وچوں ہر اک نوں دو دو ورھے دی سزا سنائی گئی۔
جے حساب لیا جوے تے بھوپال وچ ہوئیاں 25ہزار موتاں وچ ہر موت لئی صرف 35 منٹ دی سزا دتی گئی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels