Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> مرزا ابراہیم دا بچپن تے جوانی اوہناں دی زبانی

مرزا ابراہیم دا بچپن تے جوانی اوہناں دی زبانی

یوسف حسن
December 6th, 2013
5 / 5 (1 Votes)

پہلاں برطانوی متحدہ ہندوستان تے فیر پاکستان دے اک وڈے مزدور رہنما مرزا محمد ابراہیم (1905-1999) نسلی لحاط نال اک منگول گھرانے دے فرد اَہے۔ ایس گھرانے دے وڈے، مرزا محمد ابراہیم دے آپنے کہن مطابق گلگت توں کالا گوجراں (تحصیل و ضلع جہلم پنجاب) آئے اہے۔ ایہہ حقیقت اجے کھوج کرن جوگی اے جے اوہناں دے وڈکیاں وچوں اوہناں دا دادا یا پردادا کون سبھ توں پہلے گلگت توں ہجرت کر آیا ایہا۔ اوہناں دے دادے دا ناں مرزا شمس بیگ ایہا۔ مرزا شمس بیگ دے دو پُتر مرزا فضل الٰہی تے مرزا احمد عبداللہ اہے۔ دوناں دے گھر کا لا گوجرں دے لہندے محلے وچ وکھو وکھ دو نال نال دیا ں گلیاں وچ اہے۔ مرزا احمد عبداللہ دا گھر گلی درزیاں وچ مسجد درزیاں نال اے۔
مرزا فضل الٰہی دی اولاد وچ اک پتر تے اک دھی اہے۔ اوہدے پتر مرزا عبدالکریم عرف سکا لیا دا گھر گلی درزیاں دے لہندے ول نال آلی گلی وچ اے۔ مرزا عبدالکریم دے ترے پُتر تے ترے دھیاں ہوئے۔
مرزا محمد عبداللہ (وفات ۲۱ جولائی ۱۹۵۹ء) دے دو پتر تے اک دھی اہے۔ وڈے پُتر دا ناں مرزا اللہ دتا (وفات ۳ اپریل ۱۹۹۲ء) جیہڑا آپنا ناں اے۔ ڈی بیگ چغتائی لکھدے اہے۔
اوہناں توں نکے مرزا محمد ابراہیم اہے تے دونواں بھراواں توں نکی بہن دا ناں عائشہ (وفات ۲۸ نومبر۲۰۰۲ء) اہیا۔ مشہور اردو تے پنجابی شاعر اقبال کوثر جیہناں دا گھر مرزا ابراہیم دے تاپے مرزا افضل الٰہی آلی گلی وچ اے، دسیا جے مرزا ابراہیم دے والد مرزا عبداللہ نے دو مجھاں رکھیاں سن۔ اوہناں نوں آپی سنبھالدا سی تے اسیں اوہناں دے گھروں شامیں دودھ تے صبح لسی لیندے ساں۔
مرزا ابراہیم کالا گوجراں وچ آپنے آبائی مکان وچ ای پیدا ہوئے۔ اوہناں دی بیوی دا ناں رسول بی بی (وفات ۱۹۳۸ء) اہیا۔ جس چوں اوہناں دا اک پتر مرزا محمد حنیف بیگ (پیدائش ۱۹۳۵ء) تے اک دھی قمر مرزا (پیدائش ۲۷، اپریل ۱۹۳۸ء) نیں۔ مرزا ابراہیم نے آپنی پہلی بیوی دی وفات پچھوں اندازاً ۱۹۵۵ء وچ دوجا ویاہ کیتا۔ اوہناں دی دوجی بیوی گل مرجان پشاور دی رہن آلی اَہی۔ دوجی بیوی چوں اوہناں دیاں ترے دھیاں نیر مرزا، فوزیہ مرزا تے گل صنوبر مرزا نیں۔
مرزا ابراہیم آپنے آبائی گھر وچ ای ۱۱ اگست ۱۹۹۹ء نوں رب نوں پیارے ہوئے۔ اوہناں دا مزار لہندے محلے دے اک قبرستان وچ اک چاردیواری اندر تے چھتیا ہویا اے۔ گورنمنٹ ہائی سکول نمبر ۲ کالا گوجراں دے اک نویں بلاک نوں اوہناں دے ناں کیتا گیا اے۔
مرزا ابراہیم نال میری اک اچیچی ملاقات ۱۹۸۷ء وچ اوہناں دے آبائی مکان دی بیٹھک وچ ہوئی۔ ایس ملاقات وچ میرے پچھن تے اوہناں نے آپنے لہور تبادلے توں پہلاں دے آپنے جیون دے حالات تے کجھ ہور واقعات پنجابی زبان وچ ای مینوں دسے۔ اوہناں دے حالات تے واقعات ترتیب دے کے اوہناں دی زبانی ای پیش نیں۔
’’بہت پہلاں کرے گلگت توں میرا خاندان ایتھے (کالا گوجراں) آیا۔ میرے والد صاحب دا ناں مرزا محمد عبداللہ اے۔ اسیں اک بھین تے دو بھائی آں۔ 1904-05 ء وچ میری پیدائش کالا گوجراں وچ ہوئی۔ میری ہوش وچ سخت غربت، ساہو کاراں دے قرضے تے اوہناں دا دبا موجود اہے۔ کئی قسم دے ٹیکس دیہات وچ ہوندے اہے۔ ایس دبا نال ذ ہنی پریشانیاں وی سن عام درس گاہواں تے عبادت گاہواں توں ایہہ درس ملدا سی جے بادشاہ خدا ولوں ہوندا اے تے اوس دے ہتھ وچ رحمتاں تے برکتاں ہوندیاں نیں۔
گھر وچ بکریاں رکھیاں سن، میں باہر جنگلاں وچ بکریاں چاردا رہیا۔ فیر چارک مجھاں رکھیاں سن۔ اوہ وی چاردا رہیاں۔ گھاہ مار کے لیاوندا ساں۔
کالے آلا سکول حالی بنیا نہیں سی۔ سردار دے بنگلے وچ سکول سی، اوہ ختم ہو گیا سی۔ امام باڑے کول شاہ جی اہے، گلاب شاہ ، اوہناں آکھیا جے بچیاں نوں میرے کول بھیجیا کرو، میں اوہناں نوں پڑھاواں گا۔ میں وی اوتھے بغدادی قاعدہ پڑھیا۔ اک سال اوتھے پڑھیا، نالوں نال آپنے گھر دا کم کردا رہیا۔ کنکاں دی بہار آگئی تے شاہ ہوراں آکھیا جے چلو میرے نال کنکاں وڈھاؤ تے میں تے کجھ ہور منڈے نس گئے۔ استاد دے پیر دبانا، اوہناں دے گھر دا کم کرنا وغیرہ ثواب دا کم دسیا جاندا سی۔
فیر جیہڑے لے خالصہ پرائمری سکول بنیا، اوس ویلے میری عمر ودھ چکی سی پر داخل کر لیندے سن۔ محلے دے سارے مسلمان نمازی لوکی کہندے سن جے ایتھے خالصیاں دی تعلیم دتی جاندی اے، اس واسطے میں وی داخل نہ ہویا۔ بکریاں تے مجھاں چاردا رہیا۔
پنڈ وچ کوڈی کھیڈی جاندی سی۔ بینی پکڑی جاندی سی، بگدر چکیا جاندا سی، کُشتی وی ہوندی سی۔ میں ایہہ کھیڈدا رہیا۔ تے آپنے سنگیاں وچ چنگا بینی پھڑن آلاتے بگدر چکن آلا ساں۔ کھیڈاں وچ لڑائیاں بُہت ہوندیاں سن۔ اک چوئیاں الی زمین تے بھٹھہ سی۔ اوتھے میر پور دے لوک سن۔ برکتے نوں بینی پھڑان لے گئے۔ اوتھے جھگڑا ہو گیا۔ اوہ دس بارہ بندے سن۔ اِٹاں وٹے چلے۔ گل گھار تک پہنچی۔ اگلے دن فیر جھگڑا ہویا تے مقدمہ بن گیا۔
اک واری ٹاہلیاں والے بینی پھڑن دا مقابلہ ہویا۔ میرا مقابل وڈیرا بندا سی، میں نِکا ساں۔ میرے نِکے ہون دا مذاق اڈایا گیا۔ میں اوہدی بینی پھڑی تے اوہ چھڑا نہ سکیا۔ اوتھے وی جھگڑا ہو گیا۔
میں کالے آلے میلے وچ وی کھیڈاں وچ حصہ لیندا رہیا۔ میں ہاکی وی کھیڈدا اَیہاں۔ ساڈیاں ہاکیاں ٹاہلیاں دے ڈنگے ڈنڈے ہوندے سن۔ کوڈی چاننی رات نوں واہی زمین وچ کھیڈدے ساں۔
غلام علی ملک، ولایت ، دادے عبدلاکریم، طالب حویلی آلا، فضلا، مالکا، بلو افضل ، کھیڈاں دے جُٹ سن۔
دوالی دے جشن وچ شامل ہوندے ساں، ہولی دے جلوس وچ شامل ہوندے ساں گوردواریاں تے دھرم شالاں وچ جیہڑیاں رسومات ہوندیاں سن اوہناں وچ نہیں جاندے ساں۔ مذہبی کھچا تانی نہیں سی۔
مہتہ مسکین اک شاعر سی۔ اوہنے پورن بھگت دا اک ڈراما لکھیا۔ ایہہ ڈراما ہولیاں دے دناں وچ دوساکھ، گڑھی وچ ہوندا سی۔ دس دن پورے ڈراما ہوندا سی، شام نوں جلوس کڈھدے تے رات نوں ڈراما ہوندا سی، اٹھ وجے توں لے کے صبح پنج وجے تک ہوندا رہندا سی تے لوک جم کے بیٹھے رہندے سن۔ ڈرامے وچ حصہ لینے آلے سبھ ہندو ہوندے۔ دیوان بمھی راجہ سالوان دا کردار ادا کردا سی، ویسے ایہہ پارٹ آپوں مسکین چند کردا سی۔ آخری ٹائم وچ غلام محمد کھوکھر وی حصہ لین لگ پیا۔ جس دا مسلماناں بُرا منیا۔ پنڈاں دے بڑے لوک وی آوندے سن۔
پہلی عالمی جنگ ویلے ساڈے علاقے وچ تمام نمبرداراں تے ذیل داراں نوں بھرتی دے آڈر مل گئے سن۔ اوہناں نوں کیش وی دیندے سن۔ مدوکالس دے نمبردار نوں آڈر ہوئے جے بھرتی لیا۔ اوہنوں کوئی بندہ نہ ملیا تے اوہ اپنا سکول دسویں پڑھدا پُتر بھرتی واسطے لے گیا۔
ریڈیو کوئی نہیں اہے۔ سینہ بہ سینہ تے تاراں راہیں خبراں ملدیاں سن۔ ہر سٹیشن تے ملن آلیاں دی بھیڑ ہوندی سی۔ ایس قسم دیاں تکاں بنیاں سن۔
فوجاں بصرے نوں چلیاں
روندی راہ وچوں مُڑیاں
گھر پکھی دی لوڑ
ایہہ علاقہ ایڈا سیاسی نہیں اہیا۔ بے کاری تے بھکھ اینی تے انگریز دا دبا اینا سی لوک بھرتی دے حمایتی سن۔ ایتھے کانگریسی ذہن آلے لوک سن پر کانگریس کمیٹی کدی نہیں بنی۔ مسلم لیگ وی اخیرلے سالاں وچ بنی۔
کالے آون آلیاں ساریاں سڑکاں بائی بائی فٹ دیاں نیں۔ ایہہ ایہدی مرکزی حیثیت دسدیاں نیں۔ نکا جیہا بازار سی۔ سارے دکان دار ہندو سن۔ مسلماناں دی حالت بری سی۔ اوہ محنت مزدوری کردے سن۔
جلیانوالا باغ دے ردِ عمل وچ ۱۹۱۹ء دا واقعہ اے۔ مغلاں دی ٹھٹھی کول گوریاں دی گڈی گزری۔ میاں بشیر دے پیو میاں مالک تے اک ہور بندے ریل دی لائن پٹی تے مخبری تے پھڑے گئے۔ اوہناں نوں ویہہ (۲۰) ویہہ (۲۰) سال دی سزا ہوئی۔ کالے چھتی ہزار روپیہ اجتماعی جرمانہ ہویا جیہڑا شیر سنگھ نے ڈپٹی کمشنر جہلم نوں مل کے معاف کرایا تے یقین دوایا جے کالے دے لوکاں ایہہ کم نہیں کیتا۔
میں ۱۹۲۴ء تک لگاتار اپنے پنڈ رہیاں۔ پہلی ملازمت ۱۹۲۴ء وچ راولپنڈی کیتی۔ اوتھے بھٹھے تے کم کیتا تے دو چار مہینے رہیاں۔ اوتھوں آکے تن چار سال سپلائی ڈپو وچ نوکر رہیاں۔ اس توں بعد جہلم برج ورکشاپ وچ بھرتی ہو گیا فٹر دے ٹریڈ وچ۔ اوتھے تن چار سال رہیاں۔ اوتھے اک بھگت رام برج ورکشاپ وچ چارج مین سی۔ خبراں پڑھ کے سناندا تے انسپائر کردا سی۔ مینوں برج ورکشاپ چوں سپیر کر کے لاہور بھیج دتا گیا۔ اوتھے میں پاور ہاؤس وچ الیکٹرک فِٹر ہوگیا۔ میرا ویاہ ۶ جون ۱۹۲۶ء وچ ہویا۔ میں دس دن پہلاں مائیاں بے گیا ساں۔ چھٹیاں جھولن دیاں رسماں توں انکار کر دتا۔ نہ کھارے بیٹھا نہ مہراج بنیا۔ راتیں ٹورن آلی رسم نہیں کیتی دعوتاں دس دن پورے ہوندیاں رہیاں۔ ٹھیکریاں پیدل بارات گئی۔ اک ادھ بندا گھوڑی تے سی۔ اوتھے بگدر چکوائے گئے بینیاں پھڑیاں گئیاں۔ ساڈے نال منڈے بڑے تگڑے تگڑے اہے۔ شادی دے بھائی چارے فضل درزی تے مالک تے ولی داد ٹھٹھی گوجراں آلا سن۔ اگلے دن بارات واپس آئی۔ میں اوس ویلے سپلائی ڈپو وچ کم کر رہیا ساں۔
(فضل کریم بھٹی ساکن کالا گوجراں دا بیان ۲ ستمبر ۱۹۸۷ء)
’’میں بھائی چارا ساں۔ جنج ٹردی ٹھیکریاں گئی۔ مہراج گھوڑی تے سی تے میں سائیکل تے۔ شام نوں گئے تے رات اوتھے ای رہے۔ جنج گراں پہنچی تے اگے بگدر سٹیا گیا ڈیڈھ پونے دو من دا، جس نوں غلام علی ملک نے چکیا تے شاباش لئی۔ پنڈ وچ جنج نوں عورتاں ولوں دھڑنڑ (ڈھیماں تے تھاپیاں وغیرہ) پئے شام نوں گئے تے رات اوتھے ای رہے۔
سویرے زنانیاں مہراج ٹوریا۔ اگے ڈھول وجے، زنانیاں نے گیت گائے مہراج نوں پاڑچھے چھوھائے۔ مہراج پاڑچھے نوں ہتھ نال یا کھونڈی نال چھوھندا سی۔ فیر لیا کے نکاح پڑھیا گیا تے روٹی کھوائی گئی۔ پھوھڑاں تے بہہ کے روٹی کھاہدی۔ روٹی وچ گڑے آلے مٹھے چاول سن۔‘‘)
جدوں داشن سنگھ آوارہ دے وارنٹ گرفتاری اہے، ایہہ نس کے بٹھنڈے چلا گیا۔ اوتھے دیوان بمھی دے لڑکے کسوی تے بھرا کرم بمھی دے پتر شانتی کول بڑی دیر چھپیا رہیا۔ کالے دے گوردوارے دا بھائی سندر سنگھ تے امرتسر دا اک سٹیشن ماسٹر آوارے دے خلاف گواہ سن۔ آوارے دے پیو عطر سنگھ نے خلاف گواہاں نوں غلط بیان دین تے راضی کیتا۔
عطر سنگھ ہوراں پھلے کولوں زمین گروی لئی اہی۔ آوارے دسیا جے میں اوس کول بٹائی لین گیا، اوہدی ووہٹی دے کپڑے پھٹے اہے۔ اوہدی حالت تک کے میں ایہہ نظم، (پھلے دی ووہٹی) لکھی۔
1930 ء وچ پشاور قصہ خوانی بازار وچ کانگریسیاں تے سرخ پوشاں تے گولی چلی۔ سکھاں دا اک جتھا ، امرت سر توں، ایہدے خلاف پروٹیسٹ کرن لئی چلیا۔ جہلم راماشا چڈھے دی سراں آ کے ٹھہرے۔ دوجے دیہاڑے ہلکاری، برادر سائیکلاں آلے نے اوہناں دے چاء پانی دا انتظام کیتا۔ جیہڑے لے اوہ جہلم توں چل کے جادے پہنچے، ایف۔ایل برین ڈپٹی کمشنر تے مسلمان ایس۔ پی نے پولیس فورس لیا کے اوتھے روک لیا۔ اوہ لیٹ گئے تے پلنگڑیاں پالئیاں۔ پولیس نے ہتھکڑیاں لائیاں۔ اک سکھ نے زور نال ہتھکڑی کھول دتی۔ ہور پولس لیا کے اوہنوں گرفتار کر لیا گیا۔ دوجے دن جہلموں ڈاکٹر نذر محمد جلوس لے کے آیا۔
سکھ جتھے دا کالے جلسہ ہویا۔ میں جلسے وچ موجود اہیاں۔ جلسہ اجے شروع نہیں ہویا سی تے پولس آگئی۔ غلام احمد نے باموں تے شک سی جے ایہناں پولس نوں ایہناں دے خلاف مخبری کیتی اے۔ مکاناں وچوں عورتاں نے پولس تے پتھر مارے۔ اک واری پولس نسی۔ آوازاں لگیاں موڑیں بابا لون والیا سردارا، پولس نے فیر سنبھل کے گولی چلا دتی، لوک زخمی ہوئے۔ اک عورت دیوان دیہی نے کوٹھے توں چھال مار دتی تے اوہدے پیر ٹٹ گئے۔ شاعر مہتہ مسکین وی جلسے وچ موجود اہیا۔ کالے بڑا جوا ہوندا سی۔ اک واری ڈپتی کمشنر آ گیا ایتھے اوس دوچار پنچ بلا لئے۔ اک سفید پوش ہندو لالہ سوہاوا سی، اوس آکھیا:
مہراج جی روڑے اٹھے ساگری تیں
تے کالا بدمعاشاں دا
چوھڑے اٹھے مونگ رسول تیں
تے کالا بدمعاشاں دا
ہندواں وچ روڑے ڈاھڈے سن۔ مصلیاں توں بعد سارے چور گجر سن۔ ہن ایڈے نامور چور نہیں رہے۔ گجرات دے اک بندے کالے دے چوراں نوں چیلنج کیتا جے میرے مکان تے چوری کر لؤ تے فیر تہانوں مناں۔ مصلی نامی چور سن تے بڑے جوان سن۔ اوہناں گھر کو دے لک نوں رسا بنھ کے مکان دے اپر سٹیا۔ اوس نے پنجہ پا لیا تے اک ہلکے جیہے آدمی نوں رسے نال اپر چاڑھ دتا۔ اوس نے چوری کیتی۔ گھرکو اتار کے اوہناں مالک نوں سلام کیتا تے آکھیا جے اسیں چوری کر کے جا رہے آں۔
میں جہلم جاناں پیاں تے اک آدمی وڈی پگڑی بنھی ، چادرسفید، تے پیروں ننگا سی، ادھیڑ عمر دا آدمی۔ میں اوہنوں پچھیا۔ اوہنے دسیا جے میں امام دین آں۔ افریقہ جا کے بڑا جوا کھیڈیا۔ ہن میرے کول پیسے نہیں۔ اک واری میں راولپنڈی جیب کٹی تے کنجری دے تماشے وچ گیا۔ پنج پنج روپیاں دیاں ویلاں دتاں۔ جس دی جیب کٹن ہوئی سی اوہ پولس لے کے آگیا تے میرے ال اشارہ کر کے آکھیا جے ایہہ بندہ اے۔ پولس نوں یقین نہ آیا جے ایہہ سفید پوش جیب کترا ہو سکدا اے۔ میں ہن جیب کٹ کے جُتی خریداں گا۔
اک سکھ کیپٹن اپنی بیوی نوں ’’پیر ہرے‘‘ لے کے آیا۔ اوہدی بیوی نہاندی سی پئی انگیریز ایس پی اوہدے مگر لگا گیا۔ اوس نے رولا پا دتا۔ سکھ بڑا تگڑا سی ،اوس نے انگریز نوں رج ماریا۔ ‘‘
مرزا ابراہیم دے جیون دے اخیرلے ورھیاں دا واقعہ اے جے اوہ لہوروں آپنے آبائی قصبے کالا گوجراں آئے ہوئے اہے۔ اوہناں دی صدارت وچ اک شعری بیٹھک زبیر بخاری دے دکھن محلے آلے پہلے نویں مکان تے ہوئی۔ جس وچ کالا گوجراں دے شاعراں اقبال کوثر، طرب احمد صدیقی، صادق غازی، یوسف حسن، پرویز آثم تے کنتریلہ دے شاعراں غافر شہزاد تے اقبال ناظرنے اردو تے پنجابی کلام سنایا۔ اخیر وچ مرزا براہیم نے صدارتی گل بات کیتی۔ اوہناں کیہا:
’’میرے لئی خوشی دی بات اے جے ایہہ میری جنم بھومی اے تے تساں سبھاں نال میرا گہرا رشتہ اے میں تساں نوں مبارک باد دینا واں۔ میرا تلخ تجربہ اے جے پنجاب دا شاعر اردو آوے نہ آوے، اردو وچ شاعری کردا اے تے پنجابی شاعری کرنا آپنی ہتک سمجھدا اے۔ اوہ وی مشکل اردو وچ جو عام دیہاتی سمجھ نہیں سکدا۔ تساں نے پنجابی دی شاعری کیتی اے تے ایہہ وی خوشی دی گل اے۔ کونتریلہ تے گوجر پور دے شاعراں دا کلام سن کے وی خوشی ہوئی۔ پنجابی وچ خیالات نوں بیان کر کے پنجابی دی خدمت کیتی اے۔
فیر ایہہ شاعری عوامی اے۔ عوام دی ترجمان اے اوہناں دی سیاسی، سماجی تے اقتصادی زندگی نوں شعراں وچ بیان کیتا اے۔ اس تے گردن فخر نال بلند ہو جاندی اے۔ تساں نے طبقیاں دی شاعری کیتی اے۔
حکمراناں، امرا تے جاگیرداراں دا تعلیمی درس گاہواں وغیری تے قبضہ اے۔ جو نہیں چاہندے جے تعلیم عام ہووے۔ اوہ سکول چلن نہیں دیندے سن۔ میرے گراں وچ مولوی فقیر محمد نے چھ بیگھے زمین سکول لئی الاٹ کرائی، جس تے بعد وچ لوکاں نے قبضہ کر لیا۔ ایتھے ایسے لوک نیں جیہناں دی سوچ جاگیرادارانہ اے۔
تقریر نالوں شاعری دا فن ناچ دا فن گان دا فن زیادہ اپیل کردا اے۔ تساں سارے لفظاں وچ کمال کیتا اے۔ ایہہ بڑی اچھی محفل اے ایہنوں زندہ رہنا چاہیدا اے تے ودھنا چاہیدا اے۔ نیک کم اے۔ ادب دے ذریعے، علم دے ذریعے تسیں لوکاں دی خدمت کر رہے او۔ میری مایوسی وی گھٹے گی۔ تساں مینوں تازگی بخشی اے۔
تقسیم توں پہلاں مسکین چند نے ڈراما پورن بھگت بڑا اچھا ڈراما لکھیا فیر درشن آوارہ اہے۔ تقسیم توں بعد اک کسان کانفرنس ٹوبہ ٹیک سنگھ وچ ہوئی تے کسان اوہدی کتاب پڑھدے اہے اس توں مینوں اوہدی اہمیت پتا لگی۔
کالے دے ٹکٹ کلیکٹر کسوی تے شانتی بٹھنڈے وچ سن۔ آوارہ اوتھے زیر زمین سی۔ آوارہ دے خلاف گواہ اک سٹیشن ماسٹر تے دوجا بھائی سندر سنگھ سن۔ اسٹیشن ماسٹر نے آوارہ دے پیش ہون تے گواہی وچ غلط بیانی کیتی تے اوہ بری ہو گیا۔ آوارہ نے اک نظم ’’پھلے دی ووہٹی‘‘ لکھی پھلے دی زمین اوہدے پیو کول گروی سی۔ آوارہ اس کول بٹائی لین گیا۔ وہ کہندا اے جے میں اس دی تے اوہدی بیوی دی بُری حالت ویکھی تے ایہہ نظم لکھی۔ ایہہ گل اس نے تقسیم توں بعد پاکستان آون تے دسی۔ سارے اداریاں تے جاگیرادارں دا قبضہ اے۔ اوہ ایتھے نہیں ہین پر اوہناں دے ہم خیال موجود ہین۔
ایہہ خوشی دا مقام اے تے میں تساں دا مشکور آں۔ اپنے گراں دا مطالعہ ہویا۔ میں سرمایہ داری تے سامراج دے خلاف بڑی لڑائی لڑی۔ رہے ناکام ای آں پر جدوجہد جاری اے‘‘۔
ء


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels