Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر26: پنجاب تے انگریزاں قبضہ کیوں کیتا

قسط نمبر26: پنجاب تے انگریزاں قبضہ کیوں کیتا

عامر ریاض
March 25th, 2013

سٹین بیچ آکھدا ہے مڈھ قدیم توں یورپ دے اشراف دی بیبیاں اتے نویں فیشن چلاون والے کارندے کشمیری شالاں ہی نیں سگوں ایس اون دے نال بنائے گئے کپڑے ورتدے سن جہیڑی کشمیر توں آندے سن۔ پرانے ویلے دے کشمیر تے پنجاب نال یورپ دا تعارف چنگے کپڑے اتے نرم گرم شالاں تے فیشن راہیں سی۔
اون جہیڑی ایس وچ استعمال ہوندی سی اوہ جانوراں دی مخصوص قسماں دی ہوندی سی۔ اک خاص قسم دی بکری (جنگلی بکری)، جنگلی بھیڈ تے نکا سنڈا YaK ایس اون لئی اپنی کنڈ پیش کردا سی۔ جانور دے جسم نال لگی ہوئی ایہہ اون بہوں گرم وی سی اتے دورنگاں دی ہوندی سی۔ تاں مارے ایہہ سب شے واں گھوڑے براؤن اتے چٹے رنگاں وچ ہی تھیندیاں سن۔ اینج ہی پہاڑی کتیاں دی کھل نوں وی گرم رکھن والی شالاں بنان لئی ورتیا جاندا سی۔
کھل نوں وکھرا کرن لئی پہلاں تے والاں تے ماس نوں وکھرا کرنا ہوندا سی۔ ایہ بڑا اوکھا کم ہوندا سی۔ ہن ایس نوں دھون اتے صاف کرن دا مرحلہ آندا ہے۔ ایس کم لئی چولاں دا آٹا ورتیا جاندا سی۔ چولاں دا آٹا صابن توں پہلے بہوں ورتیا جاندا سی۔ ایہہ گل لکھاری نیں لکھی ہے۔ اجہے کم زیادہ تر زنانیاں ہی کردیاں سن۔ کشمیری شالاں دا مقام اج دے سونے تانبے توں وادھو سی۔ مور کرافٹ آپوں دس پائی پئی اوہ اک جوڑا کشمیری شالاں دا کشمیر توں لے لیا بہوں تھوڑی قیمت تے۔ فیر اس نیں ایہہ جوڑا پورے 700 پاؤنڈاں وچ پیرس جاکے ویچیا۔ ایہہ گل سانوں اس تجارتی ہل چل دی خبر دیندی ہے جہیڑی انگریز توں پہلاں پنجاب دامان سی۔
ہیوگل تے لکھیا ہے کہ چنگی شالاں دا جوڑا 200پاؤنڈاں توں تھلے تھلے مل جاندا سی کشمیر پنجاب وچوں، ہن ذرا غور کر و دو شالاں وچ ہی کرافٹ نوں 500 پاؤنڈاں توں واد ھو فیدے ہو گئے تے ایس توں ودھیا کاروبار کہیڑا ہوسی۔
لکھاری ایہہ وی دسیا ہے پئی پنجاب وچ لہور امرتسر وچ مہاراجہ ویلے وی بہوں کشمیری رہندے سن۔ لہور دے کشمیریاں دا اسلحہ بناون وچ جوڑ نہیں سی۔ اک ریٹائر کرنیل نیں جہیڑا خلاف معمولی پڑھا لکھیا وی ہے مینوں دس پائی پئی میں فوج دے پرانے ریکارڈ وچ اک گل پڑھی سی۔ اوہ ایہہ پئی لہور اتے ایس دے نیڑے اسلحہ بناون والے کجھ وڈے خانداناں نوں مہاراجے دے دور وچ حکم ملیا سی اوہ قبائلی علاقیاں وچ جاکے اسلحہ بناون دا کم کرن۔ انہاں خانداناں نوں اتھے وسایا گیا سی تے فیر اس علاقے وچ اسلحہ بناون دی کہانی شروع ہوئی۔ کیو نجے ایس گل بارے ہور جھات دی لوڑ ہے ایس لئی ایہہ ویکھنا اہم ہے پئی ایہہ کم مہاراجے دے دور دا سی یا انگریزاں دا۔ گل کوئی وی ہوئے پر اک گل تے سب راضی تھی سن پئی لہوریے اسلحہ بناون وچ وادھو جانکاریاں رکھدے سن۔
فیر سٹین بیچ ایہہ وی لکھیا ہے پئی تجارتی مال دی آواجاوی تے سرکار ٹیکس وی لیندی سی۔ پئی کیونجے سرکار مال دی حفاظتاں دا آسرا کردی سی، اتے اوہ رستے نوں ڈاکو توں بچاندی سی تاں ہی اوس نوں ٹیکس ہر کوئی دیندا سی۔ ہلے ٹیکس دے ناں تے رشوتاں دا ویلہ نہیں سی آیا تاں مارے پنجاب سرکار ٹیکس وچ بہوں رقم اکٹھی کریندی سی۔
لکھاری ایس دا ذکر چوکھا کیتا ہے۔ اوہ لکھدا ہے پئی پنجاب وچ شمال مغرب اتے جنوب مشرق ول تجارتاں اونٹاں، خچراں، کھوتیاں نال ہوندی سن اتے دوجاوڈا تجارتی رستہ دریاواں دا سی۔ سنیا ہے اپنے جیو ٹی وی دے اک انٹرویو وچ میاں نوازشریف ہوراں وی پنجاب دی دریائی تجارتاں بارے گل کیتی ہے۔ ایہہ اوہ بھلیا ہویا سبق ہے جس نوں اج پنجابیاں، پختوناں، کشمیریاں، بلوچاں تے سندھیاں نوں یاد رکھنا لوڑی دا ہے۔
باب نمبر 7 وچ لکھاری سرکار دے کم کرن دے طریقیاں اتے پنجابی فوج دا ذکر کیتا ہے۔ لکھاری لکھدا ہے پئی مہاراجے دے ویلے سارے خطہ نوں صوبیاں وچ ونڈیاں سی اتے ہر صوبے نوں ضلعیاں وچ۔ ہر صوبے نوں ٹیکس دی طے شدہ رقم اکٹھی کرنی ہوندی سی اتے وادھو رقم اوہ صوبہ اپنے خزانے وچ رکھ سکدا سی۔ اینج ہی صوبہ ہر ضلع نوں ٹیکس دی رقم اکٹھی کرن دا آڈر دیندا سی تے ضلع والے وی ٹیکساں دی وادھو رقم اپنے کول ہی رکھدے سن۔ ہن ذرا تساں اج انڈیا پاکستان دے بلدیاتی بندوبست نوں سامنے رکھو تاں لگ پتہ جاسی پئی مہاراجے ویلے صوبے تے ضلعے کیوں خش سن؟ اصل مسئلہ تے رقم تے جائیداد دا ہی ہوندا ہے اتے جے ضلعیاں تے صوبیاں کول اپنے خرچے چلاون دا اپنا بندوبست ہوئے تاں اوہ فیر زیادہ اعتماداں نال کم کریندے نیں۔ ایہہ گل لہور دربار نوں تے سمجھ آگئی سی پر پاکستانی، بھارتی تے بنگلہ دیشی اشرافیہ تے سٹیبلشمنٹاں نوں پلے نہیں پیندی۔
سٹین بیک ایہہ آکھدا ہے پئی مہاراجے دے ویلے ٹیکساں تے زرعی حوالیاں نال جہیڑا بندوبست جاری سی جے انگریزاں اس نوں جاری رکھیا تاں فیر عام پنجابی کسان بغاوتاں نہیں کرن گے۔ جے تسی ذرا جھات مارو تاں انگریز نیں پنجاب توں قبضے بعد ایس گل نوں پلے بن لیا۔ خود لارڈرپن اپنی لکھتاں وچ ایہہ گل لکھی ہے پئی اسی ''لہور دربار'' دی بہوں ساری پالیسیاں نوں اگے ودھایا۔ اوہ ایس حوالے نال بلدیاتی بندوبست دی گل کیتی اتے آکھیا پئی مہاراجہ ویلے شہراں وچ محلہ داری سسٹم اتے پنڈاں تھاواں تے پنچائیتی سسٹم چل رہیا سی اتے اسی 1850 توں بعد جدوں بلدیاتی آرڈیننس راہیں نواں سسٹم بنان لگے تاں اسی پرانے سسٹم نوں چیتے رکھیا۔ ریسرچ سوسائٹی آف پاکستان نیں پنجاب دے بلدیاتی بندوبست بارے اک مونوگراف 1960 دے دہاکے وچ چھاپیا سی جس وچ لارڈ این دی 1882 دی بلدیاتی اصلاحات دے حوالے نال انہاں دستاویزاں دے حوالے نال ایہہ گل کیتی گئی ہے۔
ایس بارے اگے جاکے گل ہوسی۔ اینج ہی ٹیکساں والے بندوبست توں وی انگریزاں سکھیا۔ ایہہ وکھری گل ہے پئی انگریزاں لہور دربار دی اپنائی پالیسیاں دا اقرار کرن نوں ماڑا سمجھیدے سن۔ اوہ تے مہاراجہ دے خلاف پروپیگنڈہ کر دے سن پئی اوہ ظالم سی تے مسلماناں دا دشمن سی۔ سٹین بیچ وی ایس پالیسی نوں ہی چلاندا سی۔ تاں مارے اوہ کوڑ لکھدے ہوئے دس پائی ہے کہ مسلمان مہاراجہ توں بہوں تنگ سن۔ لکھاری پنجابی فوجاں دی تعداد وی دتی ہے۔ ایس وچ لکھیا ہے پئی فوجاں دی تعداد ایک لکھ 10ہزار سی۔ 70ہزار ریگولر فوجی سی۔ ریگولر فوج پورے یورپی انداز وچ تیار کیتی گئی سی۔ ایڈی وڈی ریگولر فوج کس کول سی؟ ہند سندھ وچ ایس دا کوئی جوڑ نہیں سی۔





Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels