Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> وار بارے:16: طارق علی تے اولیور سٹون گل بات

وار بارے:16: طارق علی تے اولیور سٹون گل بات

زبیر احمد
March 24th, 2013

پنجابی رُوپ:زبیر احمد
(ایس لکھت وچ وار دا مطلب تواریخ ، ہسٹری اے)
(لڑی جوڑن لئی پچھلیاں لڑیاں ویکھو)
تیجا انگ : سویٹ یونین تے ایہدیاں پِچھلگ ریاستاں
سٹون:اسیں دوجی وڈی لام مگروں دے کجھ راجسی اُتھل پُتھل وقوکیاں دی گل کیتی اے جد لہندے نے دھنگانے سرکاراں بدلیاں۔ اتے سانوں نہیں بُھلنا چاہیدا جو یونان 1947 وچ ہویا۔کیہہ تُسی ایس بارے گل کرسکدے او۔
طارق: ہاں، یونانی گھروکی جنگ اک بہوں کرودھی، لہو بھری سی جس اصلوں یونان دا ہر ٹبر نال ٹُنگ لتا۔ ٹبر ونڈے گئے، ٹبر وکھر گئے۔
سٹون :جیویں سپینی گھروکی جنگ سی۔
طارق: جیویں سپینی گھروکی جنگ سی۔ یونانی ایس نُوں اجے وی 'چرچل دی جنگ' آکھ بُلاندے نیں کیوں جے چرچل یونان دے کھبے پاسیاں نال تے یونانی شاہی ٹبر نال ایہناں جُڑیا ہویا سی کہ اوہ نہیں چاہندا سی پئی ایہ مُلک لام پچھوں بدلے۔ رُوسیاں نے یالٹا سمجھوتہ کیتا سی، ایہہ متھدیاں پئی یونان لہندے دے اثر ہیٹھ دے مُلکاں وچ ہوسی۔ اتے سٹالن نوں اسیں مُورکھ ای آکھساں جد اوہ ایس سمجھوتے نال چمبڑا رہیا۔ ایس لئی اوس یونیاں نُوں آکھیا تہاڈے کول بس آپنا آپ ای اے۔ پر یونانیاں دی اک آزاد ڈھانی۔۔۔جیہڑے کیمونسٹ سن، پر جیہناں دا اُلار سٹالن نالوں ودھ ٹیٹو تے یوگوسلاویہ ول سی۔۔تے جس دی اگوائی مہان آگو ایرس وُلُوجُوتس کردا پیا سی اوس آکھیا 'اسیں لڑائی چالو رکھساں'۔ ایس لئی جنگ لگی رہی۔ روسی ایس بارے کجھ بوہتا نہ کرسکے پر چرچل کیتا۔ اتے ایہہ کم اصلوں پاپی تے طاقت نال کیتا گیا جد تیک اوہناں کیمونسٹاں نُوں ہار نہ دے دتی۔
ایس جنگ دیاں اجے وی واجاں آوندیاں نیں۔پچھے میں یونان دی اک علاقے پلیکون وچ ساں،سالونکا دے نیڑے۔اسیں اک پنڈ وچوں لنگھدے پئے ساں اتے یونانی متر نے دسیا گھروکی جنگ ویلے ایتھے اک وڈا قتلام ہویا سی، اتے ایہہ اوہناں ساریاں کمیونسٹاں دا قبرستان اے جو موئے سن۔ ایہہ ہونیاں مُکدیاں نہیں، تہانوں سار اے۔ ایہہ اجھکیاں رہندیاں نیں۔ لوک چیتے رکھدے ہن۔ پھیر کُجھ ہور ہویا، کجھ پُھٹ پیا جس دا اُکا جنگ نال جوڑ نہیں سی، تے مُڑ ایہہ سبھ کُجھ پرت آیا۔ اک پُلس افسر جس پڑھیاراں دے وکھالے اُتے پُلس نُوں گولی دا اُوڈر کیتا، اوس دا پیو گھروکی جنگ وچ کھبے پاسے ول سی۔ وار کتھے نہیں جاندی، ایس پاروں، جد میں اُچیچے پکھوں جواناں نال گل کردا آں تے میں ہمیش آکھناں آں پئی وار حاضر اے۔ تہانوں بھاویں سار نہ ہووے پر جو وی ورتدا اے اوس دا جوڑ گزرے کل نال اے۔ تُسیں حاضر نُوں کسی ہور طراں نہیں سمجھ سکدے۔
سٹون: کیہہ یونان وچ چرچل نے برطانوی شاہی اُکا ننگے ہتھ امریکیاں دے حوالے نہیں کرد تی سی ایہہ آکھدے پئی تُسیں ہن کم مُکاؤ۔
طارق: بُلکل۔ جے تکنیکی پکھوں پُوری گل کرئےے تاں یونان نوں دیون دا کم آون آلی والی لیبر پارٹی دے آگو کیلمنٹ ایٹلی نے کیتا، جو ایس معاملے اُتے آپنی پارٹی دے کھبی دھر دے دباؤ وچ سن تے بلونگڑے نوں تے اوس دے نال لگی لیبڑ نوں ٹرومین دے حوالے کرن اُتے ڈاڈھے نچنت سن۔ یونان وچ وی اوہو ہویا جو سعودی عرب وچ ہویا سی جیویں جگ دے دوجے حصیاں وچ ہویا جتھے ڈُبدیاں شاہیاں نے آپنے کار ویہار امریکیاں دے حوالے کردتے۔ امریکیاں نے یونان دی گھروکی جنگ سانبھ لئی تے ایس نوں آپنی جت خیالیا۔ اوہناں اوہ گھروکی جنگ جت لئی۔ اتے بوہتے افسراں جیہناں 1967 دا دھڑن تختہ کیتا تے فوجی آمریت لائی اوہ لہندے ولوں گھروکی جنگ وچ لڑے سن تے اودودں توں اوہناں دے متر سن۔
سٹون: اسیں لہندے دے دوجی وڈی لام بارے وچاراں دی گل کیتی اے اتے ایس مگروں امریکا دے پسار دی وی جس برطانیہ دی تھاں لئی اے۔ کیہہ اسیں اوس ویلے دے سویٹ پسار دی گل کرسکنے آں؟ کیہہ سویٹ دھنگان نے لہندے نوں اُشکل دتی؟
طارق: سویٹ آگو، سٹالن تے اوس توں اگدوں دے وی، بھاویں آپنی آبادی نال کرڑے سن پر آپنے سبھا وچ عمومی پکھوں اوہ دھیان رکھدے سن کہ لہندے نوں اُشکل نہ دین۔ اوہناں جیہڑے معاملے لہندے نال متھے سن اوہناں تے پکے رہے ،لام دے ویلے وی تے لام توں پچھوں وی۔ چرچل، سٹالن تے روزولٹ نے یالٹا وچ متھیا سی پئی چڑھدا یورپ ، جیہناں دے ناں کاگت اُتے متھ لئے گئے سن، ایہہ ملک سویٹ اثر دے ہیٹھ ہوسن اتے روسیاں نے ایس نوں گھمبیرتا نال لیا۔ ایہہ پئی ایس کاگت دے ٹکڑے اُتے دسخط ہونے چاہیدے سن یاں نہیں اک ہور سوال اے پر ایہہ ہویا۔ پھیر روسیاں نے آکھیا 'چڑھدا یورپ ساڈا اے، ساڈے اُتے جرمناں راہیں، چیکوسلاویہ راہیں حملے ہوئے، ایس لئی ہن اسیں ایہناں ملکاں نوں آپنے ہتھ وچ رکھاں گے۔ ایس اُتے اسیں دویں راضی آں۔ اتے پھیر اوہناں بہوں مُورکھی تے سوڑا کم کیتا۔امریکا نے وی پینتڑے دیاں غلطیاں کیتا تے روسیاں نے وی کیتیاں۔سویٹ نظام نُوں چیکوسلاوکیہ، پولینڈ،رومانیہ تے بلغاریہ ورگے ملکاں اُتے لاگو کرن دی لوڑ نہیں سی تے ایہہ غلط وی سی۔ چیکوسلاوکیہ وچ اصلوں 1948وچ چوناں ہوئیاں سن اتے چیک کیمونسٹ پارٹی آپنے حساب وچ اک وڈی سیاسی طاقت بن کے اُسری سی تے سوشل ڈیموکریٹ کجھ ذرا جئے بہتے تگڑے سن۔ اتے ایہہ بُلکل ہو سکدا سی پئی سویٹ اثر نوں سوشل ڈیموکریٹ تے کیمونسٹاں دی ایکتا نال چیکوسلاویہ وچ سانبھیا جا سکدا سی۔ میرا وچار اے چیک سوشل ڈیموکریٹ نے ایس پربندھ نال سہمت ہو جانا سی پر سٹالن اِنج کم نہیں کردا سی۔ ایس دی تھاں اک پارٹی،اوس دی مرکزی کمیٹی، پولٹ بیورو تے جرنل سیکریڑی دی سرکار سی۔ ایہہ ونگی بنت چڑھدے یورپ اُتے لاگو کردتی گی۔ ایہو بنت چڑھدے جرمنی اُتے وی لاگو کردتی گی جتھے اک تگڑی سوشل ڈیموکریٹ پارٹی سی جس نوں چالو رہنا چاہیدا سی۔ بدوبدی دیاں رلتاں جوڑیاں گیاں۔ ایس لئی چھیتی ای ایہناں مُلکاں دے لوکاں نے آکھنا چھوہ دتا سانوں ایس ڈھنگ دا نظام نہیں چاہیدا تے مُڑ نابریاں وی ہوئیاں۔ پہلی نابری ہوئی چڑھدے برلن وچ، کامیاں دی نابری چڑھدے برلن وچ، سٹالن دی موت پچھوں چھیتی ای، جیہنوں سویٹ ٹینکاں مدھول دتا۔ مُڑ پھیر 1956 وچ ہنگری وچ نابری ہوئی جس نوں سویٹ ٹینکاں مدھول دتا۔
چڑھدے برلن دی 1953دی نابری نوں کامیاں دی نابری دا ناں دتا جاندا اے کیوں جے ایہہ مُڈھلے پکھوں کامےاں دا میل ای سی جیہناں آکھیا سانوں ایہہ نظام پسند نہیں تے جس طراں ایہنوں بِیڑیا جاندا اے۔ اسیں راج چاہندے آں پر اسیں راج وچ نہیں آں۔ اتے جد چڑھدے برلن دی نابری نوں پھیہہ دتا گیا، برتھولٹ بریخت نے ایہہ شاندار دس سطراں دی چٹھی نظم دے ڈھنگ وچ چڑھدے جرمنی دی کیمونسٹ پارٹی دی مرکزی کمیٹی دے ناں لکھی۔ نظم دا ناں اے ''حل''۔ اوس آکھیا پیارے کامریڈو، مینوں لگدا اے مسلہ لوک نیں:
کیہہ ایہہ سوکا نہ ہوسی
ایس مسلے وچ سرکار لئی
پئی لوکاں نوں لانبھے کر دیئے
تے ہوراں دی چون کر لیئے
اتے بریخت دا ایہہ سوال کئی صورتاں وچ لاگو کیتا جاسکدا اے۔ ٹھنڈی لام دے دویں دُھراں نے اوہ سرکاراں لیاندیاں جیہڑیاں اوہناں نوں پسند سن تے اوہ اُلٹائیاں جیہڑیاں نا پسند سن۔
ایس لئی چڑھدے برلن دی نابری دل دتی گئی۔پھیر ہنگری دی 1956دی مدھ دتی گئی۔پھیر 1968 اگست وچ چیکوسلاویہ اُتے سویٹ یونین دا دھاوا، جد چیک اک اجیہا کم کردے پئے سن جس نوں اوہناں ناں دتا''سوشلزم مُنکھ دے مہاندرے نال''۔ چیک ٹیلی ویژن اُتے بھرویں وچار وٹاندرے چھوئے۔پہلی وار اک اجیہا ٹیلی نیٹ ورک سی تے اجیہے آزاد اخبار جیہڑے لہندے توں وی چوکھے کُھلے سن۔ میں اوہناں چیک سیاسی بندی واناں نوں کدی نہیں بُھل سکدا جیہناں نوں میں ٹیلی ویژن اُتے بندی وان راکھیاں تے افسراں نال کھہندیاں ڈٹھا جو آپنی بندی وانی دے حکماں لڑدے پئے سن۔ تُساں ایہہ کیوں کیتا۔ ایس دا اثر اوس ویلے دی دُھمی سُرت اُتے چوکھا سی جس اوس نوں تھڑکا دتا۔ چیک اخباراں وچ ان مُک وچار وٹاندرے چلدے پئے سن۔ کیہہ سوشلزم دی ریاست نری دھولیاں آلیاں دی پارٹی دی ای ہوسی۔ کیہہ سانوں سوشلسٹ جمہوریت نہیں چاہیدی ، جتھے لوکیں جو چاہن کہہ سکن، جو مسوسن کہہ سکن۔ اتے مُڑ ایہہ وچاروٹاندرے چیکوسلاویہ دےاںزمین ہیٹھلےاںچھپتاںجویں samizdat سویٹ یونین وی اپڑ گیاں۔ جد یوکرین دے چھاپے دے کامیاں چیکوسلاویہ دے کجھ مینوفسٹو سوشلزم تے جمہوریت بارے چھاپے، روسی دہل گئے۔اوہناں آکھیا ایس روگ نوں ڈکنا پوسی۔ ایہہ کینسر وانگ اے، ایہہ سانوں ماردیسی جد تیک اسی ایس نال نہ نجھٹے اتے پھیر اوہناں پنگا لیا۔ 18 اگست 1968 نوں سویٹ یونین دا آون میرے خیال وچ سویٹ یونین لئی وی موت دی ٹلی کھڑا دتی سی۔ کئیاں نوں آس مُک گئی سی۔ ایلکیسنڈر سولزہنٹسن ،مہان سویٹ ناول کار جس نوں بہوں کھبے پاسے دا خیالیا جاندا اے تے قوم پُوجا دا ماریا ، اوس نوں اک واری پُچھیا گیا ، تُساں کد آس ونجھا دتی کہ پئی سویٹ یونین نوں سُدھاریا جا سکدا اے؟ اتے اوس جواب دتا 21 اگست 1968 ۔جد لویند برزنیف اتے اوس دی مرکزی کمیٹی نے چیکوسلاویہ اُتے دھاڑے دا متھیا۔ میرے لئی ایہہ انت سی۔ اتے اوہ وی صیح سی۔ اتے ایہہ سولزہنٹسن لئی ای انت نہیں سی سگوں پورے نظام لئی سی۔ سویٹ لاکڑیاں نے ایس نوں اوس ویلے نہ جانیا، کیوں جے اوہ اگانہہ نہیں سوچدے سن۔ پر اوہناں جو کیتا ایس دا مطلب سی ایس نظام نے کدی نہ کدی پھٹ پینا سی۔
اک ہور گل جس پاروں سٹالن دہل گیا اوہ سی اک آزاد سوچ رکھن آلے کیمونسٹ آگو دا ہوون جیہڑا یوگوسلاویہ وچ ہر گل اُتے ہاں آکھن نوں تیار نہیں سی۔ ٹیٹو نے سٹالن نوں ڈرا دتا کیوں جے اوس دا ماڈل کھچ پاندا سی، نرا بالکن وچ ای نہیں۔ یونانی کیمونسٹاں نوں یوگوسلاویہ دا ماڈل کھچ پاندا سی، جیویں کجھ ہور چڑھدے یورپیاں نوں وی۔ اوہناں آکھیا جے ٹیٹو آزادی نال چل سکدا اے تے اسیں کیوں نہیں؟ سانوں سویٹ انگوٹھے تھلے ای کیوں لگنا پوسی؟ اتے ایس شے نے مُدھولے جاندے انکار نوں کیمونسٹ پارٹیاں تے لہراں وچ ساہ دتا۔ 1948,1949, وچ ہنگری، پولینڈ تے چیکوسلاویہ وچ جیہڑے وڈے مقدمے ہوئے ،اوس وچ بس نرا ایہہ دوش نہیں سی پئی تُسیں لہندے دی جگت شاہی(ایمپریلزم) دے ایجنٹ ہو،تہاڈے اُتے ایہہ وی دوش سی تُسیں ''ٹیٹو دی ترمیم پسندی دے ایجنٹ'' وہ ہو۔


















































(چلدا)






Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels