Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط: 1: پاش دیاں یاداں

قسط: 1: پاش دیاں یاداں

سُکھدیو سدّھو
February 5th, 2013

پاش نوں میں اُودوں توں جانداں، جدوں مینوں پتہ وی نہیں سی کہ ایہی پاش سی یاں ایہدی ہستی کیہ سی۔ نہ ہی پنجابی ساہت نال ایہدے لاگے لاگے یاں رُتبے دی خبر سی۔ 1976دی موگے ایجیٹیشن توں بعد جد کالج مُڑ کے کُھلھ گئے سی۔ میرے پنڈاں ول دے مُنڈے پاش دیاں گلاں بڑے اُماہ نال کردے ہوندے سی: ایہدی کویتا دیاں، نکسلباڑی ہون دیاں۔ سماج وچلیاں بُرائیاں نال اِٹ کھڑکے لین دیاں۔ ایہدے حوصلے تے گرم خیالاں دے حوالے چاء نال دیندے۔ بڑیاں کہانیاں بنائیاں سُنائیاں جاندیاں؛ کُجھ ودھا گھٹا کے وی۔ ہانی پاڑھے مینوں پاش دا حُلیہ حوال دسدے: بلیاں اکھاں، کُنڈلاں والے وال، درمیانہ قد، کامریڈی تقریراں، کھڑکے دڑکے والی تے دبنگ مونہہ پھٹ کویتا دیاں گلاں کردے۔ وچ وچ ٹوٹکے وی سُنا دیندے۔ چڑھدی جوانی دا لاڈلا کوی سی پاش۔ اوہ دسدے کہ ایہہ نکودروں کپورتھلے نوں جاندیاں، ملیاں لاگے، پنڈ تلونڈی سلیم دا مُنڈا ہے۔ جالندھر دی نکودر تحصیل دا۔ بھل ایہدی پُورے پنجاب وچ بنی ہوئی سی۔ جھنڈے پُورے چڑھت چ سی۔ اُودوں سبھ پاسے پاش پاش ہوئی پئی سی۔
اُودوں تیک ساریاں کھبیاں دھراں ایہدے لکھے گیت وی سٹیجاں تے گا، لیا کردیاں سی۔ بناں کسے بھید بھاو دے۔ کامریڈاں دیاں بھانتاں چ آپسی کوڑ بعد چ ودھنی شروع ہوئی سی۔ میں ایہدی مورت من چ کیاسدا۔ میرے سنگی پاڑھے مینوں پُچھدے: یار، توں نہیں جاندا پاش نوں؟ نانہہ چ میرا جواب سُن کے حیران ہوندے۔ اوہناں بھانے سبھ نوں پاش بارے جانن دی چاہ سی۔ بہُت سارے پاش نوں جاندے سی، میں کیوں نہیں سی جاندا؟ اوہناں نوں میری ایس لاپرواہی تے کھجھ آؤندی سی۔ اندروں اندریں مینوں آپ وی ایہہ گل نموشی والی لگدی سی۔
اک وار کامریڈ گگن دی کتاباں والی دُوکان (نکودر چ ایہہ سبھ بھاتاں دے کامریڈاں دے ملن گلن دی ٹھاہر سی۔سیپییم دے ایس کامریڈ ورندر گگن نوں وی دہشتگردا ں نے دھوکھے نال قتل کیتا سی)تے پاش تے مینوں اک دُوجے نوں صاحب سلام کردیاں نوں دیکھ کے اوہی مُنڈے کہندے: آہ کون سی۔ میں کیہا: پتہ نہیں۔ اچھا! چلاکیاں کرداں توں ساڈے نال۔ مینوں وچلی گُھنڈی دا پتہ نہ لگے۔ رتا کو اٹک کے اوہ کہندے: توں تاں کہندا سی، توں پاش نوں جاندا نہیں۔ میں پھر کیہا: میں نہیں جاندا۔ اچھا، اوہناں مُڑ کے پھر پُچھیا؛ پھر آہ کون سی۔ مینوں کُھڑک گئی۔ میں پُچھیا: ایہہ پاش آ؟ ایہنوں تاں میں کئی چر دا جاندا آں۔ کئیاں نوں میری سچی گل تے یقین نہیں سی آیا۔ مینوں آپ وی نہ آیا۔
جیہڑی عمر چڑھدی جوانی دے کھیڈن ملھن دی ہوندی ہے، من کئی طراں دے اُپدر کرن نوں اُچھالے ماردا رہندا ہے، پاش اُوس عُمرے انقلاب دے اؤکھے راہ پے گیا۔ پہلاں سیپیائی نال جُڑیا تے پھر نکسلباڑی والے راہ۔ پھر کویتا دی بلے بلے نے ایہدے پیر وی ضرور اُکھاڑے ہون گے۔ گھٹو گھٹ ہُلارا تاں ضرور دتا ہوؤ۔ سیانے کہندے نے، جٹ تاں سُہاگے چڑھیا نہیں مان! پر اس خطرے دا ایہہ تھاں پور تھاں فکر کردا ہے، چڑھدی عُمرے بہُت سیانیاں گلاں وی کردا ہے۔ کتے کتے تت بھڑتھیاں وی تے کدے کدے ہلکیاں وی۔ ہُن ایہہ گل سمجھ آؤندی ہے کہ آخرکار پاش بندہ ہی سی اچھائیاں بُرائیاں سنے۔ چڑھدی عُمرے ہر کوئی اینا پرپک تاں نہیں ہو ندا کہ کوئی کنتو پرنتو ہی نہ ہو سکے۔
پاش نے اپنی پرسدھی تے مان وڈیائی دے باو جود اپنے پیر چک کے اسمان ول نہیں سی کیتے؛ دھرتی تے لائی رکھدا نظر آؤندا ہے۔ اس بارے اپنے پتا نوں کسے چٹھی چ لکھدا ہے: "نہ میں چنگا ہاں نہ ماڑااک اونکار نہ جھوٹھا ہاں نہ بہُتا سچااک اونکار نہ بہادر ہاں نہ ڈرپوکاک اونکار میں اوہی ہاں جو میرے آسے پاسے دے لوک ہناک اونکار میں اوہی ہاں جو سانوں ساریاں نوں اس نظام، اس پربندھ نے بنا دتا ہے اک اونکار فرق صرف ایہہ ہے کہ میں اس سارے کاسے نوں لکھ سکدا ہاں تے لوک اس سارے کاسے نوں صرف جی رہے ہن؛ لکھنا اوناں دا منورتھ نہیں۔اُپرلے بیان توں اودوں ودھ کُجھ نہیں سمجھنا چاہیدا جو پاش نے دسیا ہے۔ بندہ جنا مرضی وڈا چھوٹا ہووے، پہلاں تاں بندہ ہی ہوندا ہے۔ سنے خامیاں خوبیاں دے۔
پاش دی کویتا پُنگردے لوا دے دل نوں سدھی جا لگدی سی ٹھاہ کرکے۔ ایسی کویتا دے ڈنگے مُڑ کتھے جا سکنے سی۔ ایہدی ڈب چ سُپنے سی۔ کویتاواں نال ایہہ سُپنے بُندا سی تے چڑھدی جوانی دے ڈباں چ ایس طرحاں دیاں سُپنیلیاں لکھتاں والیاں کتاباں ہوندیاں سی۔ انقلابی تاء چ ترگرمو گرم کویتاواں۔ الھڑ عمر چ ایہناں دا اثر جوانی دے گرم لوہے تے پیندے گھن ورگا ہوئی جاندا سی۔ بہُتی وار لوڑوں ودھ۔ جوش ہی جوش سی، اُوس ویلے دی نویں کویتا چ۔ سمیں سمیں دی گل ہوندی ہے، ایہہ ویلے پھٹا پھٹ کُجھ کرن مرن دے سی۔ انبی ہوئی جوانی نوں ہور کُجھ چنگا ہی نہیں سی لگدا۔ بس انقلاب دی اُڈیک سی۔ ایدوں گھٹ کُجھ وی منظور نہیں سی۔ اوہ وی، ہتھ تے سروں جمی دیکھن دے چاہوان سی۔ پہلاں لارے لپے بتھیرے دیکھ پرکھ لاے سی۔ کورسیں لگیاں کتاباں اسیں ہتھ چ پھڑیاں ہوندیاں جاں گوڈیاں پنجنیاں نال کھہندے، لمے لمے جھولیاں چ پائیاں ہوندیاں۔ عملے پھیلے ولوں خطرناک گردانیاں کتاباں اسیں نیفیاں چ سانبھ کے لُکوئیاں ہوندیاں۔ ایہناں نوں اسیں بوٹاں وانگوں پلوسدے، نہاردے؛ ایہناں نال منو منیں گلاں کر لیندے۔ جاں کورساں والیاں کتاباں دے وچالے لُکو لیندے۔ میں ایہناں کتاباں دے جاں تاں کور لاہ دیندا سی جاں اُپر کسے فلمی رسالے دا کور چڑھا لیندا۔ لگدی واہ اپنی ولوں تاں کسے نوں وی پتہ نہیں سی لگن دئی دا۔ دیر بعد سمجھ آئی کہ دیکھنے والے وی قیامت کی نظر رکھتے ہیں۔ اگلیاں کچیاں گولیاں نہیں کھیڈیاں ہوندیاں۔
اُودوں کالجاں چ پڑھیاں جان والیاں دو نظماں بہتیاں پاپولر ہوئیاں سی۔ پاش دی اُڈدیاں بازاں مگر تے امتوج دی بُڈھا بولد۔ اک تکھی انقلابی سُر والی تے دُوجی، پنڈوں شہر پڑھن گئے مُنڈے دا ماں نال یونیورسٹی دے ماحول بارے وارتالاپ۔ ٹھیٹھ بولی، اشتیارے، انتاں دا وہائ۔ کالجاں دے واہوا کویتا مُقابلے ایہہ دو کویتاواں پڑھ پڑھ کے جتے گئے۔ دوہاں کویتاواں چ فرق بڑا سی۔ پہلاں پہلاں جنا چر ایہہ زیادہ مشہور نہ ہوئیاں، کئی تاں اپنے ناں ہیٹھ ہی پڑھ لیندے رہے۔ پاش تے امتوج دا اپنا نیڑ وی بڑا سی۔ سگوں پاش ایہدی بہُت صفت کریا کردا سی۔ اوہدے بلہارے جاندا سی۔ دوویں اک دُوجے دیاں رگاں توں جانوں سی۔ بھیتاں دے سانجھی۔ پاش جنا امتوج توں پربھاوت سی، اونا ہی شو کُمار دے پکھنڈاں دا بھانڈا بھندا سی۔ ڈرامے بازی دا ذکر سی۔ اُڈدیاں بازاں مگر نے کالجاں یونیورسٹیاں چ اپنی شان برقرار رکھی:

اُڈ گئے نے باز چُنجھا چ لے کے
ساڈی چین دا اک پل بتا سکن دی خواہش
دوستو ہُن چلیا جاوے
اُڈدیاں بازاں مگر
ایتھے تاں پتہ نہیں کدوں آ دھمکن
لال-پگڑیاں والے آلوچک
تے شروع کر دین
کویتا دی داد دینی
ایس توں پہلاں
کہ پسر جائے تھانے دی نت پھیلدی عمارت
تُہاڈے پنڈ، تُہاڈے ٹبر تیک
تے نتھی ہو جائے
سویمان دا کمبدا ہویا ورقہ
اُوس کر چ مونہیں مُنشی دے روزنامچے وچ
دوستو ہُن چلیا جاوے
اُڈدیاں بازاں مگر
ایہہ تاں ساری عمر نہیں لتھنا
بھیناں دے ویاہاں تے چُکیا قرضہ،
پیلیاں وچ چھڑکے لہو دا
ہر قطرہ وی اکٹھا کرکے
اینا رنگ نہیں بننا،
کہ چتر لواںگے ، اک شانت
مُسکراؤندے ہوئے جنے دا چہرہ
اتے ہور
کہ زندگی دیاں پُوریاں راتاں وی گنی چلیئے
تاریاں دی گنتی نہیں ہونی
کیوںکہ ہو نہیں سکنا ایہہ سبھ
پھر دوستو، ہُن چلیا جاوے
اُڈدیاں بازاں مگر
جے تُسیں مانی ہووے
گنڈ چ جمدے تتے گُڑ دی مہک
اتے تکیا ہووے
سُہاگی ہوئی وتر بھوں دا
چن دی چاننی چ چمکنا
تاں تُسیں سبھ ضرور کوئی چارہ کرو
ہابڑی ہوئی ووٹ دی اُوس پرچی دا
جو لالھاں سٹ رہی ہے
ساڈیاں کھوہاں دی ہریاول تے۔
جنھاں نے تکیاں ہن
کوٹھیاں تے سُکدیاں سُنہری چھلیاں
تے نہیں تکے
منڈی چ سُکدے بھاء
اوہ کدے نہیں سمجھ سکن لگے
کہ کویں دُشمنی ہے-
دلی دی اُوس حُکمران عورت دی
اُوس پیروں ننگی پنڈ دی سوہنی کُڑی نال۔
سُرنگ ورگی زندگی چ تُردے ہوئے
جد پرت آؤندی ہے
اپنی آواز مُڑ اپنے ہی پاس
تے اکھاں چ رڑکدے رہندے
بُڈھے بلد دے اُچڑے ہوئے کنھ ورگے سُفنے
جد چمٹ جاوے گلیاں دا چکڑ
عمر دے سبھ توں حُسین ورھیاں تے
تاں کرن نوں بس ایہو بچدا ہے
کہ چلیا جاوے
اُڈدیاں بازاں مگر
(چلدا)



Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels