Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> وار بارے:14:طارق علی تے اولیور سٹون گل بات

وار بارے:14:طارق علی تے اولیور سٹون گل بات

November 21st, 2012
5 / 5 (1 Votes)

پنجابی رُوپ:زبیر احمد
(ایس لکھت وچ وار دا مطلب تواریخ ، ہسٹری اے)
(لڑی جوڑن لئی پچھلیاں لڑیاں ویکھو)
دوجا انگ : دوجی جگت لام مگروں دا اَوڈر

ایران:
طارق: 1950دے پوند وقوعے برطانیہ دے ماڑا ہون نوں دسدے سن جیہڑا ہن ایران نوں قابو رکھن جوگ نہیں سی۔ ایران وچ قوم پُوجا سرکار دی چون، نیشنل فرنٹ پارٹی، اک ات جمہوری لہر جس دی اگوائی محمد مصدق کردا پیا سی، اک اُتھل موڑ سی۔ پہلا کم جو مصدق کیتا جد اوہ چُنیا گیا ایہ سی پئی اوس ایران دے تیل نوں قومیا لیا۔ اوس آکھیا ایرانی تیل برطانیہ ہیٹھ نہ رہسی۔ اتے اوس ویلے امریکا نے برطانیہ دی پٹھ ٹھوکی، ایس لئی سی آئی اے تے برطانوی جسوس ادارے نے مصدق سرکار نوں اُلٹاون دا متہ پکایا، شاہ نوں موڑیا، جیہڑا ایران چھڈ کے نس گیا سی تے مذہبی لوکاں نوں جوڑیا۔ تہران وچ مصدق ورودھ سارے وکھالیاں دا پربندھ مسیتاں وچ کیتا گیا سی۔ اتے شاہ دے راج وچ آون نال تے ساریاں سیاسی پارٹیاں اُتے ہٹک لاون نال، تسیہے اک باقاعدہ رچھ سن، اتے اکلی تھاں جیہڑی ورتی جا سکدی سی اوس مسیت سی۔
1953 وچ ایران وچ مصدق دا تختہ اُلٹنا اک وڈی کھیڈ دا متہ سی۔ لاطینی امریکاوچ لاطینی قوم پُوجا دے آگواں دے سارے آہر جیویں گوئٹے مالا دے اربنز دے، واشنگٹن دے جپھے نوں کارپوریشناں توں تروڑ ن، آپنے ملکاں دی راکھی، ماڑیاں لوکاں دی ہیتی نوں اک کیمونسٹ روہ سمجھیا گیا۔ امریکا دا جواب سی اوہناں دا تختہ کرن لئی جیہڑے وی وسیلے ہن ورتے جاون تے جان چُھڈائی جاوے۔ سانوں جو وی کرنا پیا کرساں، جنگاں لڑن سنے، امریکا دی طاقت نوں ایہناں ملکاں وچ سانبھن لئی۔ اتے ایس دا مطلب اے دکھنی امریکا یاں ایران یاں ایشیاء وچ بھیڑی توں بھیڑی دِھر نال تعلق رکھن، اسیں ایہہ کریساں۔ ساڈا اکو ویری اے، سانجھ مت(کیمونزم) اتے ایس ویری ورودھ اسیں جو وی کرنے آں ساڈے کول اوس دا کارن اے۔ ایہو ویلا ویتنام لام دا وی اے ، جیہڑی ایس ورودھ دی سبھ توں اُگھڑویں وکھالی سی۔ ایتھے ویتنام لام دے ترکھے ہوون نوں چیتے رکھن دی لوڑ اے جیہڑی امریکا دی انڈونیشا وچ وڈی جت ہون توں پچھوں ترکھی ہوئی،جد اوہناں1965 وچ انڈونیشی سرکار دا تختہ کیتا جس نے 10 لکھ کیمونسٹاں نوں ہُونجھ دتا،
خودمختار قوم پُوجا آگو سُکارنو نوں لا کے بدمعاش آمر سُہارٹو نوں مَڑھ دتا۔ ٹائمز رسالے نے کُھل کے لکھیا ایہ امریکا لئی بہوں وڈی جت اے تے ایہ سی۔
پر ویتنام دی لام دے آپنے دُوپھیڑ سن۔ ایہ بناں انت دی لام سی، جس نوں جبری بھرتی آلاے فوجی لڑدے پئے سن، اتے ایہہ جبری بھرتی دی فوج ای اوہ سی جوامریکا
1960s وچ سی۔ فوج وچ اوہدوں نابری پُھٹ پئی جد کالیاں تے گوریاں جلز
GLs) ( نے آکھیا: 'دوزخیں جاؤ، نانہہ ، اساں نہ جا ساں'۔ اسیں ویتنام وچ نہ لڑساں۔ پیٹناگون نوں ہار ہو گئی۔ اوہ جانو سن ہن اوہ ایہہ لام نہیں لڑ سکدے کیوں جے اوہ آپنیاں فوجیاں دا وساہ ونجھا بیٹھے سن۔ لام ویری لہر دی بہوں اُچیچتا سی۔ میں کوئی آپنا ورودھ نہیں کڈھ رہیا۔ پر امریکی فوج وچ دے دستےاں وچ نابری دا کھلرن، جلز دا لام ورودھ ہونا، میں سمجھنا ایہہ گل بہوں مُڈھلی سی۔ اتے امریکا دی پوری وار وچ اجیہا ہور کوئی وقوعہ نہیں اے یاں ہور دوجیاں قوماں دی وار وچ۔ تہانوں پہلی وڈی لام تے روسی اُتھل ول پرتنا پووسی، جیہڑا اک وجہوں ایس لئی واپریا کیوں جے سپاہیاں ہتھیار سُٹ دتے تے نابر تھی گئے۔ پینٹاگون دے باہر جلز دے وکھالے ویکھ یقین نہیں سی آوندا۔ ایہہ سپاہی سن آپنیاں بیساکھیاں تے تخمیاں نال، امریکا دی وار دے کجھ چوکھے تخمیاں آلے سپاہی، جو کہندے پئے سن: اسیں ایہہ لام جتنا نہیں چاہندے اتے ایہہ نہیں چاہندے پئی ایہہ لام تُسیں چالو رکھو۔ کدی سُنیا سی اِنج۔ اتے ایہہ امریکا دا سبھ توں چنگا مُکھ سی۔ اتے میں جد وی مذہبی مُوڈھیاں نال دلیلیں پیندا آںتے میں کہندا آں تہانوں نہیں سار امریکا کیہہ اے، کیوں جے ایہہ اوہ دیس اے جس دے آگو آپنے ای لوکاں توں ڈرے ہوئے نیں، کسے ہور توں نہیں۔ ایس لئی تہانوں سمجھنا پووسی امریکی شہری کیہہ اے، اوس نوں کیہڑی شے پریرنا دنیدی اے، اوہ کنج سوچدے نیں۔ اوہناں ویت نام دی وار ڈکی۔ ظاہر اے ویت نامیاں دی مدد نال ای۔۔۔ایس لئی میں کہناں آں اوہ ہن مُڑ کے پھیر جبری فوج نہیں بنا سکدے۔ اوہناں نوں سُرت آ گئی اے ۔ اسیں جبری بھرتی دی فوج نال جنگاں نہیں لڑ سکدے۔
سٹون: سوکارنو تے نرپکھ لہر ( Non-Aligned movement)
دا کیہہ سانگا سی؟ کیہہ ایس پاروں اوہ امریکا لئی ڈراوا سی؟
طارق: اچھا، امریکا ،جیویں اساں ویکھیا اے ، ایہہ مندا اے پئی جگ کالا تے چٹا اے۔ اوہناں نوں کدی خیال نہیں آیا پئی ایہہ سلیٹی وی ہو سکدا اے، ا جیہے آگوان جو نہ کیمونسٹ ہوون نہ امریکی مُکھ۔ بھارتی سرکار جس نہرو دی آگوائی وچ نرپکھ لہر چھوہی، ٹیٹو یوگوسلاویہ وچ، نکرما گھانا توں، سکارنو انڈونیشا توں، جیہناں ساریاں آکھیا، ویکھو ، اسیں ٹھنڈی لام سنگ نہیں رلنا چاہندے۔ تہانوں پتہ اے اسیں کیمونسٹ نہیں آں، پر اسیں اوس نال اک مُک نہیں جو تُسیں کردے پئے اوہ۔ اتے امریکا دی اک عقلی سرکار ایہہ آکھدی ایہہ اینی بھیڑی گل نہیں جے کجھ تھاں ہووے ساڈے تے کیمونسٹاں وچکار، لوک جے عمومی پکھوں تیجا راہ رکھنا چاہون تاں جے اوہ آپنا کوئی راہ بنا سکن۔ پر نہیں اوس ویلے دا اجیہا جھل سی پئی جو کوئی ایہہ کہندا اسیں اوہناں نال نہیں آں، یاں اسیں کسے نال وی نہیں آں، اوہ ویری سی۔ ایس لئی اوہ سرکار پچھوں سرکار دا تختہ کردے رہے۔ سوکارنو نوں ویری سمجھیا گیا کیوں جے اوہ کُد کے جہاز چڑھدا سی تے چینیاں نوں ملن چلا جاندا سی۔ ویت نامیاں نال اوہ گل کردا سی۔ اوہ ویت نام وچ لام دے ورودھ گل کردا سی ایس نوں اُلٹا نا پے گا۔
سوہارتو جیویں سانوں سُوہ اے امریکیاں نال گھٹ مھٹ سی تے اوس راج پلٹا دی تیاری چھوہ دتی۔ راج پلٹا دی تیاری وچ اوہ عام طور تے اُچھکل دنیدے سن۔ کجھ وقوعے ہوندے جیہناں نوں اُچھکل سمجھیا جاندا اے تے پھیر فوج دھاڑا کردی۔ اوہناں بہانا پایا انڈونیشا وچ تے فوج آ وڑی۔ اوہ پوری تیاری نال آئے۔سوکارنو نوں گھرے بند چا کیتو نیں۔ کمیونسٹ پارٹی دے کُل آگواں نوں نپ لیا گیا۔ اوہناں کول فہرستاں سن۔ اوہناں ہوشیار سونہے تیار کیتے، جیہڑے بوہتے اسلامی ات وادی سن، اوہ گھرو گھری تلاشی لئی لوکاں دی تے ، کہندے ، ایس گھر وچ کیمونسٹ ٹبر رہندا اے ، اوہنو باہر کڈھو تے سوانیاں مار دیو۔
سٹون:فہرستاں دتیاں گیاں سن۔
طارق: سی آئی اے تے مقامی جسوس محکمہ۔ اک گل جو سی آئی اے ہر ملک وچ کردی سی جیویں سانوں فلپ اگی دسکدا اے، فسادیاں، کیمونسٹاں تے گورلیاں دےاں فہرستاں بنانیاں سن۔ اکثر اوہ ناں اکٹھے کردے سن لوکاں نوں نپ کے یاں اوہناں نوں تسیہے دے کے۔ عراق وچ اوہناں بعث پارٹی دے اندر بندیاں نال کم پایا، جیویں صدام حُسین، جیہنے اوہناں نوں کیمونسٹاں دیاں فہرستاں دتیاں تاں جو اوہناں نوں مُکایا جا سکے، جو صدام حُسین نے کیتا۔ اجہیاں فہرستاں سہارتو نوں وی دتیاں گیاں۔
سٹون: بوہتے لوک جیہڑے انڈونشیا وچ مارے گئے اوہ چینی سن، کیہہ میں ٹھیک آں۔
طارق: اتے سبھ توں مریڑے وی
سٹون: کیہ ایس وچ نسلی وتکرا وی سی۔
طارق: دیکھو، چینی اُتھل دی جت پچھوں، کئی مقامی چینی، چینی اُتھل دے دردی سن اتے ایس گل نے اوہناں نوں انڈونیشی کیمونسٹ پارٹی دا وی دردی بنادتا سی۔ ایس لئی جکارتا وچ تے جتھے تگڑی چینی آبادی سی، ویت نال تیک وچ: ایہ گل امریکیاں نے سائےگون وچ وی ورتی جد اوہناں گھٹ گنتری دے چینیاں ورودھ دوجے دیشاں دا بھو وریتا۔ اوہ کہندے سن اسیں دکھنی ویت نامیاں دے لابھ دی راکھی کردے پئے آں چینیاں ورودھ جیہڑے چولون وچ رہندے نیں یاں اسیں انڈونیشاں دی لابھ دی راکھی کردے پئے ایہناں ظالم ،شیطانی پرجوھی چینیاں ورودھ۔ پر اصل ٹیچا سی انڈونیشی کیمونسٹ پارٹی نوں اک سیاسی طاقت وجہوں مُکانا۔ سرکاری کیمونسٹ ملکاں توں باہر ایہ سبھ توں وڈی کیمونسٹ پارٹی سی۔ اتے انڈونیشا جگ وچ اک وڈا مسلمان ملک سی۔ جد اوہناں پارٹی نوں مُکا دتا تے پھیر اک وڈا کھپا پے گیا۔
سٹون: دس لکھ لوکاں نوں ماریا گیا؟
طارق: دس لکھ لوک
سٹون:مرد، سوانیاں ، بال؟
طارق: مرد، سوانیاں، بال تے جیہناں دا ویروا بہوں ڈراونا اے۔
سٹون: پورے ملک وچ؟
طارق: پورے ملک وچ، پنڈاں وچ، سُکھ چین ورگے ٹاپو بالی وچ وی،جتھے کیمونسٹ بڑے تگڑے سن۔ میں ایہناں قتلاماں دے بڑے ڈراونے ویروے پڑھے نیں۔ جیہناں بندیاں نوں ماریا گیا اوہناں دے نازک حصے کٹ دتے گئے تے اوہناں دیاں جنن اندریاں نوں لوکاں نوں ڈراون لئی ٹنگ دتا گیا۔ ایہہ دسیا گیا اے پئی دریا لہو نال رنگے گئے تے لوتھاں نال بھر گئے۔
سٹون: اتے ایس نوں امریکا نے، سی آئی اے نے اوس ویلے آپنی جت سمجھیا؟
طارق:ایس نوں امریکا نے بڑی وڈی جت سمجھیا کیوں جے شاہیاں دی سوچنی وار دے پکھوں بڑی نکی ہوندی اے۔ اوہ بہوں گھٹ اگانہہ دا سیانپی پینترا ورتدے نیں۔
سٹون: جے اوہ سُکارنو توں پچھا چھڈانا چاہندے سن، جیہڑا اک سرکڈھ نرپکھ آگو سی،اوہ نہرو پچھے کیوں نہ گئے؟
طارق: اوہ بھارت وچ جواہر لال نہرو پچھے جان لئی تیار نہیں سن کیوں جے بھارت دا اوس ویلے بڑا ۤدر سی، اُچیچے پکھوں لہندے وچ تے خاص کر یورپین وچ۔ اوہ چُنیا ہویا سی، اپوزیشن وی سی اتے بھارتی فوج آزاد سی۔ امریکا لئی بھارتی فوج اُتے اثر پانا اوکھا سی۔ایس لئی اوہ بھارت نال کجھ نہیں کر سکدے سن، ہاں جو اوہ کر سکدے سن اوہ ایہہ سی پئی اوہناں اکتوبر 1958 وچ پاکستان نوں امریکی اڈے وچ بدل دتا، تختہ اُلٹ کے تے پاکستان دی فوج نوں چوکھا امریکا دا متاج کر دتا۔ پاکستان دی فوج تے پینٹاگون دا جوڑ 1950sتوں اے، ٹھنڈی لام دے وارے توں، جد حاکم اُچ میل نے فوج نوں ورتیا چوناں ہون توں ڈکن لئی کیوں جے اوہناں نوں ڈر سی پئی چوناں دے سٹے پاروں اجیہی سرکار آ سکدی اے جیہڑی پاکستان نوں سارے امریکی راکھی دے معاہدیاں وچ کڈھ لئے گئی۔ امریکا نوں پتہ سی اوہ بھارت دا کجھ نہیں وگاڑ سکدے ایس لئی اوہناں پاکستان اُتے دھیان ٹکایا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels