Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر 25:انگریز نے پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا

قسط نمبر 25:انگریز نے پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا

November 21st, 2012
5 / 5 (2 Votes)

مولتان دی اہمیتاں بارے لکھاری دا خیال ہے پئی ایہہ شہر رقماں دی لین دین دے حوالیاں نال اک وڈا شہر سی اتے ہند سندھ وچ ایس دا مقابلہ کرن والے شہر بہوں تھوڑے سن۔ ایہہ شہر ستلج دریا توں مشرق ول ترے میل دے فاصلے تے سی۔ وزیر آباد چناب دے کنڈے تے مشرق ول سی اتے اپنی تعمیراں دے حوالیاں نال ایس دا پنجاب وچ کوئی جوڑ ناسی۔ مہاراجہ دے جرنیل ایویٹا بائل نیں ایس نوں سوہناتے من موہنا شہر بنایا سی اتے ایس بارے ہیوگل وی لکھیا ہے۔ جہلم تے کشن گنگا دے نال مظفر آباد شہر سی جس دی اہمیتاں بارہ مولا دی وجہ توں چوکھیاں سن۔ جہلم دے کنڈیاں تے آباد سری نگر دی اہمیت اپنی سی اتے ایس تھاں تے جہاز تے کشتیاں آندے جاندیاں سن۔ لکھاری لداخ تے سکردو دا ذکر وی اینج ہی کیتا ہے۔
لکھاری ایہہ وی لکھیا ہے پئی مرن توں پہلاں مہاراجہ اپنے سب تو نیڑے دے سجن اتے وزیراعظم دھیان سنگھ ہوراں نوں آکھیا کہ کوہ نور ہیرا ''جو گرناتھ'' مندر والیاں نوں دے دینا۔ ایہہ مندر جنوبی بنگال وچ ہے۔ مہاراجہ دی تجویز پنجاب تے بنگال دے پرانے رشتیاں دا کرشمہ سی یا فیر کچھ ہور پر ہیرا رہیا لہو ردے خزانے وچ۔ جے ہیرا بنگال دے مندر والیاں کول چلا جاندا تاں فیر مارچ 1849 وچ انگریزاں دے قبضیاں وچ جانا مشکل ہو جاندا۔ سٹین بیچ مہاراجہ دی تجویز بارے تے لکھیا پر ایس تجویز مگر سوچ بارے دس نہ پا سکیا۔ سٹین بیچ اتے ہور لکھاریاں ایہہ گل تو اترنال کیتی ہے پئی مہاراجہ دے مرن توں بعد اس دیاں چار زنانیاں اتے لونڈیاں مہاراجے دے نال ''ستی'' ہوگیاں سن۔ صفحہ 17 تے 18 تے لکھاری بڑی تفصیلاں نال مہاراجے دے ستی بارے گل کیتی ہے۔ ہر کوئی اجہی گل تے وثوقاں نال کریندا ہے پر کسی نے وی بیویاں یا لونڈیاں دے ناں تک نہیں لکھے۔ نہ ایہہ لکھیا ہے پئی مہاراجہ دی کیڑی بیویاں سن جنہاں نیں ''ستی'' ہونا ضروری نہ خیال کیتا۔ فیر ایس وقوعہ نوں کس کس اپنی اکھاں سامنے ویکھیا تے اسے ویلے ریکارڈ کیتا ایس بارے وی کہانیاں بہتیاں نیں تے حقائق گھٹ۔ اینج جاپدا ہے اک پاسے انگریزاں ایس وقوعے نوں ودھا چڑھا کے مہاراجے دے خلاف ورتیا اتے دوجے پاسے ہندواں ایس واقعہ نوں اپنے دھرم دی فتح سمجھ کے ودھایا۔ اصل گل کیہ ہے ایس بارے غور کرن دی لوڑ ہے۔ سٹین بیچ دی کتاب دے پنجویں باب توں پنجاب بارے وکھری قسم دی معلومات لبھدیاں نیں۔ پنجاب وچ ہیضے دے علاج لئی گنڈیاں داست ورتیا جاندا سی۔ اینج ہی پیچس لئی کوئلہ ساڑ کے پاوڈر بنایا جاندا سی اتے اوہی ورتیا جاندا سی۔ پنجاب دی زرخیزی اتے فصلاں بارے وی لکھاری دس پائی ہے۔ گندم، گنا، نیل، چول، افیون، کپاہ ہی نیں سگوں بہوں قسم دے تیل دے بیچ وی پنجاب وچ ہوندے سن۔
پنجاب دی تجارتاں اتے ایتھے بنن والی شے واں دا ذکر 6ویں باب وچ ہے۔ پنجاب دے اک پاسے کشمیر اتے چین تے دوجے پاسے کابل تے وسط ایشیائی ریاستاں سن۔ ایہہ اک تجارتی لانگا سی اتے سٹین بیچ منیندا ہے پئی مہاراجہ دے دور وچ بہوں تجارتاں ہو رہیاں سن۔ مہاراجے ایس وچ اضافے کیتے جس بارے لکھاری وی دس پائی سو۔ ایس باب وچ اجہی معلومات نیں جس نال تسی انگریز توں پہلاں دے پنجاب بارے جانکاری لے سکدے ہو۔ میرے وس وچ ہووے تے میں ایہہ باب اردو، انگریزی، پنجابی، سندھی، پشتو، ہندی وچ ونڈوا دیواں تاں مارے سب نوں چیتار ہوے پئی پنجاب تے انگریزاں توں پہلے تجارتی تے معاشی حوالیاں نال وی تگڑا سی۔ بقول لکھاری، جہیڑی شے واں دی تجارتاں وچ پنجاب بہوں اگے سی اوہناں وچ ریشم، کپاہ، اسلحہ، چمڑہ تے شالاں سب توں اتے سن۔ شالاں تے اسلحہ بناون دا کم کرن والے کاریگراں دی وڈی گنتری کشمیریاں دی سی۔ اسلحہ زیاد تر لہور بنایا جاندا سی اتے ایس وچ تلواراں، لمبی نالی والی بندوقاں، بندوقاں دے گھوڑے یعنی لاک وغیرہ، پستولاں، دوجا آتشی اسلحہ، ہیلمٹ نما لوہے دیاں ٹوپیاں، جنگی جیکٹاں (ایہہ موٹی کھل یا چمڑے دیاں ہوندیاں سن اتے انہاں اتے وڈی وڈی گنڈاں اتے لوہے، تانبے دی پٹیاں لگیاں ہوندیاں سن) تے ڈھال سمیت بہوں شے واں شامل سن۔ حیران نہ ہونا دستکاراں دے حوالے نال سٹین بیچ جہیڑے 5 پنجابی شہراں دے ناں دتے نیں اوہ اپنی تھاں سانوں پریشان کر دیندے نیں۔ لہور امرتسر تے پنجاب وچ مشہور ہی سن پر سٹین بیچ انہاں دوناں تو باجھوں ترے ہور شہراں دے ناں لکھے نیں جہیڑے تہانوں وی حریان کر دین گے۔ انہاں وچ شجاع آباد، ملتان تے لیہ شامل نیں۔ لیہ تے اپنے ڈاکٹر امداد حسین اتے حافظ راشد جارہے سن تے میں انہاں نوں ایس خبر دی دے بارے جھات پاون دی منگ کیتی۔ واپسی تے امداد دس پائی پئی اتھے اک لون منڈی ہوندی سی۔ پر دست کاریاں کیڑی سن ایس بارے ہلے کھوج جاری جے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels