Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر۱۷: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

قسط نمبر۱۷: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

July 18th, 2012
5 / 5 (3 Votes)

شام نوں رنجیت میکٹاف نو سدیا تے اپنی اٹھ بندیاں دی کونسل نوں وی بلا لیا۔ میکٹاف لکھدا اے پئی اہناں سب نیں بڑے تابڑ توڑ سوال کیتے۔ فیر جداں گل بات اگے ودھی تے رنجیت کہیا، ''میری معلومات موجب انگریز پنجاب تے قبضے لئی چالاں چل رہیا ہے۔'' میکٹاف ایس دا جواب دین دی تھاں آکھیا ایہو الزام انگریز مہاراجہ تے وی لاندے نیں۔ مہاراجہ کہیا پئی میرے لوک آکھدے نیں پئی چھ ہفتیاں دی گل بات دا نتیجہ کیہہ نکلیا؟ میکٹاف کہیا، ایس دا سب توں ودھیا جواب تے تسی ہی دے سکدے ہو۔ سفارتی گل بات جاری رہی پر مہاراجہ ہن انبالے جان دا آکھ دتا اتے میکٹاف نوں وی نال نال رہن دا آکھیا۔

اگلے دن عزیز الدین ہوراں میکٹاف نوں آکھیا مہاراجہ اک دن ہور رکے گا تے تسی اپنی تجویزاں دے چھڈو۔ میکٹاف اک ڈرافٹ لکھ دتا پر مہاراجہ ہور گل بات لئی کوئی وقت ہی نہ کڈھیا۔ میکٹاف سوچیا، مہاراجہ ویلا ٹپا رہیا ہے۔ 28 تریخ نوں مہاراجہ انبالے ول ٹر پیا۔ عزیز الدین میکٹاف نوں دسیا پئی میں اتے دو ہور کونسل دے ممبراں رنجیت سنگھ نوں انگریزاں نال معاہدے دا آکھیا ہے پر کجھ سردار ایس دے بہوں خلاف نیں۔ ایہہ سن کے میکٹاف آکھیا جہیڑے سردار ساڈے نال معاہدے دے خلاف نیں اوہ مہاراجہ نوں وی ہٹا سکدے نیں۔ شام نوں کونسل دے ممبراں نال میکٹاف ملیا تے بھوانی داس آکھیا پئی اجہے معاہدے نال فائیدہ انگریز نوں ہو سی کیونجے فرانسیسیاں دا اصل حدف انگریز ہی نیں۔ میکٹاف اس دی گل نوں اگے ودھاندے ہوئے آکھیا، تسی فرانسیسیاں بارے نہیں جاندے؟ جے اوہ آ گئے تاں پنجاب دی آزادیاں گھس جا سن۔ کونسل دے ممبراں آکھیا جے ایہہ صورت بنی تاں فیر اسی انگریزاں نال رل کے فرانسیسیاں دا مقابلہ کراں گے۔ میکٹاف بہوں خوش ہویا۔

میکٹاف کلکتے نواں پتر گھلیا اتے لکھیا، مہاراجہ تے پورے پنجاب دا حاکم بنن دے سفنے ویکھ رہیا ہے۔ سانوں ایس نال دفاعی معاہدہ کر لینا لوڑی دا ہے۔ جے کوئی فرانسیسی ایتھے آ گیا تے مہاراجہ اوہناں نال گل بات وی کر سکدا ہے۔ سانوں ایس معاہدے نال ہور بڑے فائیدے ہون گے۔ ساڈا کابل ول رستہ کھل جا سی۔ کل نوں افغانستان وی ساڈے نال رلتی ہو جا سی۔ پر کلکتہ بیٹھے انگریز ہرکارے کجھ ہور سوچ رہے سن۔ اوتھے فارورڈ پالیسی دے منن والیاں نویں پالیسی بنانی سی۔ ایس پالیسی موجب مہاراجہ نوں جمنا تے ستلج دے وچکار دا علاقہ خالی کرن دا کہیا گیا۔ ایہہ پرانی پالیسی وچ تبدیلی دے اشارے سن۔
ادھر مہاراجہ نومبر وچ ابنالے تے شاہ آباد وچ چڑھائیاں کر چکیا سی۔ تاں مارے دوجے پاسے الہٰ آباد بیٹھے کرنل اوچڑ لونی نوں دلی ول ودھن دا آڈر مل گیاسی۔ ایہہ اک اوکھا ویلا سی۔ میکٹاف سوچیا پئی میں تے مہاراجہ نال معاہدہ کروان لئی آیا واں پر ایہہ تے جنگ ول ودھ رہے نیں۔ لڑائی جمنا تے ستلج دے وچکار تھاواں بارے سی۔ میکٹاف اپنے منشی راہیں رنجیت نوں نویں پالیسی بارے دسیا پر مہاراجہ غصہ کرن دی تھاں بڑی ہشیاری نال پربھ دیال تے عزیز الدین نوں گل بات لئی سد لیا۔ دسمبر وچ مہاراجہ لہور آ گیا تے میکٹاف نوں وی لہور آون دا آکھیا۔ 14 دسمبر 1808 دے پتر وچ میکٹاف لکھیا ہے پئی لہور وچ رولا سی کیونجے مائی موہراں دے ہتھ تے اک ہندو اسلام قبولیا سی۔ لہور وچ مہاراجہ موہراں والا قصہ نبیڑدا رہیا۔

میکٹاف امرتسر ٹر آیا تے گولڈن ٹمپل تے حاضری دے کے 2005 روپےے نذرانہ دتا۔ اپنے 15 دسمبر دے پتر وچ اس لکھیا پئی ایس نذرانے نال اوہ سکھاں نوں انگریزاں دی حمائیت لئی تیار کرنا چاہندا ہے۔ ایس دوران کانگڑہ دے راجے سنسار چند مہاراجہ نوں گور گھیاں دے خلاف مدد لئی پکار لیا۔ دسمبر دا مہینہ انگریزاں نال لکن میٹی وچ لنگھیا۔ کدے مہاراجہ غصہ وکھاندا تے کدی انگریز ہور تھاواں توں فوجاں نوں پنجاب ول ٹور دے۔ 26 دسمبر نوں مہاراجے ہوراں میکٹاف دے منشی نوں آکھیا پئی ہن کوئی معاہدہ ہو جانا چاہیدا ہے۔ اگلے دن امام الدین منشی کول گیا تے آکھیا مہاراجہ دی اک فارسی کتاب میکٹاف لہور وچ مور تاں ویکھن لئی منگی سی جہیڑی اج تیک واپس نہیں کیتی۔ اس نوں آکھو کتاب گھل دے۔ منشی معاہدے بارے پچھیا تے امام الدین آکھیا تسی ایہہ کم کرو، کل گل کراں گے۔ ایہہ سب راج نیتی تے سفارتکاریاں دے گنجھل سن۔ انگریز فوجاں جمنا توں ستلج ول ودھ رہیاں سن تے خبر پھیل گئی پئی جسونت راؤ ہولکر دکن وچ ات مچا رہیا اے اتے امیر خان وی اس دے نال ہے۔ پر انگریز اتیھے ہور فوج گھلن دی پوزیشن وچ سن۔

جنوری 1809 وچ معاہدے لئی گل بات کجھ اگے ٹر گئی۔ مہاراجہ ایہہ سوال چکے پئی معاہدے پاروں تسی
1۔ متھی گئی تھاواں بارے مڑ سوال نہیں چکو گے۔
2۔ متھی گئی تھاواں توں اگے نہیں ودھو گے
3۔ تہاڈی فوجاں ستلج پار نہیں آون گیاں۔
4۔ تسی مہاراجہ دے ساتھیاں تے وی حملے نہیں کرو گے۔

ہن گل اگے ودھ رہی سی پر انگریز دے مفاداں نوں پورے کیتاں بغیر ہی۔ میکٹاف نوں تے ایہہ چھیتی سی پئی مہاراجہ کوئی معاہدہ کرے تا کے اوہ اپنے مشن نوں کامیاب کہہ سکے۔ ''میکٹاف مشن لہور'' دے صفحہ 102 تے پنجابی فوجاں دی طاقتاں بارے میکٹاف اس پتر وچ لکھدا اے،

''رنجیت سنگھ فوجاں دی تربیتاں نوں بہوں اہمیتاں دیندا ہے۔ اوہ اپنے سپاہیاں دی تربیتاں ویلے بہوں وقت آپوں اوہناں دے نال رہندا ہے۔ اوس نوں ایہہ جا پدا سی پئی اس دیاں فوجاں نوں یورپی فوجاں وانگ دی تربیتاں ملن گئیاں تاں کم چل سی۔ اس دا اپنی فوجاں تے بہوں اثر ہے تے ایہہ فوج مکمل نظم و نسق والی فوجاں نیں۔ ہر فوجی نوں ہر حال وچ اپنے افسر دا حکم مننا ہوندا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels