Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر ۱۶: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

قسط نمبر ۱۶: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

July 13th, 2012
4 / 5 (2 Votes)

مہاراجے نیں میکٹاف دی شرطاں دے جواب وچ جہیڑی جوابی شرطاں دتیاں اوہ اپنی تھاں کھیڈ نوں اپنے رنگ وچ رنگن دا سر ناواں سن۔ رنجیت سنگھ ہوراں بڑی سیانف نال سفارتکاریاں کھیڈیاں اتے اپنی شرطاں وچ انگریزاں دے کابل ول جاون اتے پنجاب نوں کابل دے خلاف ورتن دی شرط اکاہی گول کر چھڈی۔ مہاراجے دی ترے شرطاں ایہہ سن۔

1برطانیہ شاہ شجاع نوں رنجیت دے مقابلے تے نہیں رکھے گا اتے انگریز رنجیت دی ملتان، بہاولپور مہماں تے وی چپ رہ سی۔
2۔ معاہدے تے دونوں دھر عمل کرن گے برابری نال
3۔ رنجیت دے مقابلے تے انگریز سکھاں وچوں کسے نوں وی لیڈر بناون دا آہر نہ کرسی۔

میکٹاف تے ایہہ ویکھ کے چکرا گیا اتے ہتھ چکدے ہوئے اس جواب دتا پئی تہاڈی پہلی تے تریجی شرط بارے کلکتہ والے ہی جواب دین گے۔ میکٹاف نوں ایہہ لگیا پئی مہاراجہ گھٹو گھٹ معاہدے لئی تے تیار ہے، پر اوس نوں ایہہ گل رڑکدی سی پئی مہاراجے ہوراں فرانسیسی خطرے دی گل ہی نہیں کیتی۔ جدوں اس نے اپنا خیال مہاراجے نوں دسیا تے مہاراجہ آکھیا، چلو فیر تساں دونوں ڈرافٹاں نوں کلکتے گھل دیو۔
مہاراجے دے ترے سوالاں پیچھے وڈی سیاسی بصیرتاں سن جہیڑیاں پنجابیاں، پشتو ناں، بلوچاں نے کشمیریاں نوں آج 21 ویں صدی وچ زیادہ سمجھ آ سکدیاں نیں۔
مینوں اینج جاپدا ہے پئی بالے ہوراں نوں وی ایہہ گلاں سمجھ آ گیاں سن تاں مارے انہاں دے الہ آبادی خطبے وچ وی ایس دے اشارے نظر پیندے نیں۔فرانسیسی خطرے دی گل گول کرن دا نرا مطلب ایڈا سی پئی مہاراجے ہوراں لئی پہلا کم اپنی تھاں دی حقیقتاں نوں سامنے رکھنا سی۔ نپولین ضرور اگے ودھ رہیا سی پر اوہ ایران یا افغانستان تے چڑھائیاں کرن تو بعد ہی پنجاب ول آ سکدا سی۔ پر برٹش فوجاں تے دلی تے قبضے بعد ستلج پار کھلوتیاں سن۔ نالے مہاراجے نوں پتہ سی پئی پنجاب تے انگریزاں، فرانسیسیاں تے روسیاں دی نظراں نیں۔ ستلج پار معاہدہ مہاراجے نوں تاں مارے وارا کھاندا سی پئی انگریز دوجی تھاواں ول مہاراجے دی مہماں نوں نہ ڈکے۔
تریجی شرط وی وڈی سیانتاں دا ثبوت سی پئی مہاراجے نوں پتہ سی کہ ''سکھ پنچ'' کیہہ کر سکدا ہےاے اتے انگریز کنج دھرم نوں استعمال کریندا ہے۔ تسی ویکھ سکدے ہو پئی جے اج وی ایران، افغانستان، پاکستان، بھارت چین تے روس خطہ بارے اک پالیسی بنا لین تے ''باہرلے'' گھجل ہو جاون گے۔ پر ایس لئی پہلی شرط اوہی ہے کہ اجہیا معاہدہ برابری دی بنیاداں تے ہوئے اتے سجن ملکاں وچ اعتماداں دا گھاٹا دی نہ ہوئے۔ خیر گل میکٹاف دی ہور ہی سی۔ ہن مہاراجے ترے شرطاں پیش کر کے بال انگریزاں ول سٹ دتی سی۔ میکٹاف دی تے بس ہو گئی تے اس دونوں ڈرافٹاں نوں کلکتہ گھل دتا۔

میکٹاف دے پتر نمبر 32 راہیں جس تے تریخ 30 اکتوبر 1808 لکھی ہے، پتہ چلدا ہے پئی 23 تریخ نوں میکٹاف نوں کلکتے توں جہیڑا جواب آیا اوہ سوالاں نال بھریا ہویا سی۔ انہاں سوالاں نال تا نوں لگ پتہ جا سی پئی کلکتے بیٹھے انگریز ہرکارے دلی دے مغل پادشاہ نوں تے پنشناں تے لا چکے سن پر ہن اوہناں نوں پنجاب توں کیہہ چاہیدا سی ۔کلکتے توں آئے پتر وچ ایہہ سوال چکے گئے سن،

٭کتھے ایس معاہدے نال انگریزاں نوں بہوں مال خرچنا تے نہیں پئے گا؟
٭اسی اپنی فوجاں پنجاب وچ رکھاں گے تے سانوں خوراک کنج ملسی؟
٭جے لہور دربار دی مرضیاں ہون گئیاں تاں جا کے انگریز فوج اگے نوں ودھ سکے گی۔
٭سانوں انہاں متھے گئے رستیاں تے چلنا پئے گا جہیڑے لہور دربار ساڈے لئی طے کرے گا؟
٭ہو سکدا ہے اوہ ساڈی فوج تے اپنے جتھے داراں نال تے حملے کروان؟
٭سندھ دریا دے نیڑے اسیں اپنے فوجی ڈپو بنا سکاں گے؟
٭اسیں (انگریز) ایس معاہدے پاروں مہاراجے دے کسے وی ویری نوں نال رلا نہیں سکاں گے؟

اگلے دن میکٹاف جواب لکھیا، پئی جے سانوں فوجی ڈپو رکھن دی اجازتاں ملیاں تاں سانوں اس لئی رقم دینی ہوئے گی۔ فیر بھلا ساڈے ڈپو کیوں لٹے جا سن؟ سانوں جہیڑا راہ ملے گا، اوہ جے ساڈے مطلب دا ہوئے گا تاں اسی اوس تے عمل کراں گے۔ دوناں دھراں وچ اعتماداں دا ہونا لوڑی دا ہے۔

ذرا غور کرو تے پچھلے 200 ورہیاں توں سوئی ایتھے ہی ٹک ٹک کریندی ہے۔ افغانستان پادشاہتاں انقلاباں تے طالبان توں لنگھ کے امریکی، یورپی فوجاں ہیٹھ اپنے دن گذار رہیا ہے۔ فرانسیسیاں ں، عثمانیاں تے انگریزاں دا ویلا لنگ چکیا ہے اتے زار اوس تے کمیونسٹ روس وی پرانی گل ہو چکی ہے۔ جاپانی تے جرمن وی پہلی تے دوجی جنگاں دی وڈھ ٹک توں بعد پرانے ہو چکے نیں۔ اج امریکیاں تے چینیاں دا ہر تھاں تے راج ہے۔ بھارت تے پاکستان دے ناں نال نویں ملک وی بن چکے نیں۔ ایران اسلامی ہو گیا اے اتے عثمانی ٹرک ہو چکے نیں۔ پر ذرا غور کرو، پر نالا اوتھے ہی ہے۔ آخر ایہہ کیوں؟ ایہہ ہی اوہ سوال ہے جس پاروں ایہہ لکھت لکھی جا رہی ہے۔
ساڈی تھاں 200 ورہیاں توں جنگاں دا شکار کیوں ہے؟ گرم، سرد تے لکوئیں (Proxy) جنگاں اج وی جاری نیں تے کلکتے نوں آئے پتر وچ وی ایہو اشارے نیں۔ خیر وچلی گل فیر کراں گے۔ میکٹاف ہوراں نوں کلکتے توں آیا پتر وی سمجھ آندا سی پر اوہ تے ایسے مشن تے آیا سی پئی کسے طرحاں پنجاب سرکار نوں نال رلانا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels