Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر۱۴: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

قسط نمبر۱۴: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

June 14th, 2012

ایہہ چارلس میکٹاف لارڈ کلائیو دے فوجی افسر تھامس میکٹاف دا پتر سی تے 1785 وچ جمیا سی۔ ایس دا پیو 1789 توں 1812 تیک ایسٹ انڈیا کمپنی دا ڈئریکٹر رہیا سی۔ لارڈ منٹو میکٹاف نوں پنجاب نال گل بات لئی گھلیا سی اتے 1808 وچ اوہ پنجاب ول آ گیا سی۔ مہاراجے ہوراں ایس نوں پٹیالے وچ سدیا تے ایس کم لئی اپنے سجن فقیر امام الدین نوں گھلیا۔ ایس گل بات راہیں مہاراجہ اک پاسے تے میکٹاف دے اصل ٹیچے بارے اندازے لانا چاہندا سی اتے دوجے پاسے اس نوں دسنا وی سی پئی پٹیالہ وی مہاراجے دا ہی ہے۔

جدوں میکٹاف پنجاب ول منہ کیتا تاں اس ویلے انگریزاں چار مشن بنائے سن۔ اک لہور لئی تے باقی ترے سندھ، کابل تے فارس (ایران) لئی۔ حیران نہ ہونا، مہاراجے نوں چاروں مشناں بارے معلومات ہیگیاں سن۔ ایران دے مشن نوں ایہہ کم لایا سی پئی اوہ ایران نوں نپولین توں دور کرن دا آہر کرے اتے کابلی مشن نوں ہور کم دتا سی۔ کابلی مشن دا کم سی کہ اوہ کابلی سرکار نوں پنجاب مخالف کم ول لائے۔ جے پنجاب انگریز نال نہیں ملدا تاں فیر اوہ افغانستان نال دوستی وی نہ کر سکے۔ ایس کم لئی ایلفن سٹون نوں گھلیا گیا سی۔ سندھ دا وفد ایہہ ویکھن گیا سی پئی سندھی تے بلوچ قبیلیاں دی طاقتاں کڈیاں نیں اتے اوہناں نوں تھلے لان لئی انگریز نوں کیہہ کرنا ہو سی۔ ایہہ مشن بہوں کامیاب ہویا اتے 1808 وچ سندھیاں تے بلوچ قبیلیاں نوں تھلے لا دتا گیا۔ ایس دا انگریز نوں بہوں فائدہ ہویا۔ جے اوس ویلے کوئی سندھی، بلوچی قبیلہ لہور دربار نال رلتی ہو جاندا تاں انگریز نوں لگ پتہ جاندا۔ پر ایہہ سب نہیں ہویا۔ یاد رہوئے پئی اوس ویلے نپولین ایران نال رل کے اگے ودھ رہیا سی تے ایرانیاں نے سندھ دے امیراں نوں نال رلن دا آکھیا سی۔ سندھ اوس ویلے لہور دربار تے فرانسیسیاں وچ پل بن کے انگریز نوں پراں کر سکدا سی پر ایڈے ویژن والا ایتھے کوئی نہیں سی۔

ایہہ جس ویلے دی گل ہے اس ویلے لندن بیٹھے برطانوی حکمراناں وچ دو طرحاں دی جتھے بندیاں سن۔ اک اوہ سن جہیڑے اگے توں اگے ودھنا چاہندے سن اتے اوہ زار روس نال وی ٹکر لینا چاہندے سن۔ دوجے اوہ سن جہیڑے اک تھاں جم کے پکی سرکار بناون نوں زیادہ اہمیتاں دیندے سن۔ اگے توں اگے ودھن والیاں نوں Expansionist school آکھدے سن اتے ایہہ فرنٹیئر فاروڈ پالیسی دے موڈھی سن۔ ایہہ تھاں تھاں تے مل مارو پالیسیاں فوجی راج نوں اگے ودھاندیاں نیں تے فیر فارن پالیسیاں تے معیشتاں سبھے عسکری پالیسیاں دے تھلے لگ جاندیاں نیں۔ جے یقین نہ آئے تے 1939 دے لینڈ اینڈ لینر ایکٹ توں بعد دے امریکہ نوں ویکھ لو پئی کنج اتھے 70 ورہیاں توں اسلحہ بناون والیاں ہر شے تے مل ماری ہوئی ہے۔ وچارے ڈیموکریٹ لڑدے تے نیں پر انہاں نوں ہر دس سال وچ دھوبی ٹپکا وی وجدا ہے۔ خیر ایہہ گل بعد وچ ہو سی۔

دوجے ملکاں تے قبضیاں والی گلاں قوم پرستیاں نوں وی سوٹ کریندیاں نیں کیونجے ایہہ قوم پرست تھاواں تے قبضے نال اپنا بھاء ودھاندے نیں۔ پر ایس وچ لوکائی ماری جاندی ہے۔ ویسے تے Expansionist پالیسیاں اس زمانے وچ ہر نکی وڈی سرکار دیاں وی ہوندیاں سن۔ انگریزاں توں پہلاں عثمانی، مغل، دلی دے سلطان سبھے اجہیاں پالیسیاں رکھدے سن۔ پر اج 21 ویں صدی وچ جدوں اسی اجہےا ریاستی وادھیاں نوں قوم پرستی، جدیدیت، اسلام یا کسے ہورناں نال پیلے نظرےے نال لپیٹن دی کوششاں کرئیے تے ایہہ کم ماڑا ہوندا ہے۔ روسیاں دے ریاست ودھاون دے سفنے تے مزدور انقلاب توں بعد وی نہ مکے سن۔

خیری سلا، میکٹاف تے مہاراجہ وچ پہلی ملاقات قصور دے نیڑے ''کھیم کھرن'' وچ ہوئی۔ پہلی ہی ملاقات وچ ہی میکٹاف اپنا ''اندر'' پیٹا باہر کڈھ دتا تے اپنے کمانڈر ان چیف دی ہدایتاں مگروں مہاراجے نوں ''فرانسیسیاں دے خطرے'' بارے ودھا چڑھا کے بیانات دینے شروع کر دتے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels