Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> تاریخ دے پنے >> قسط نمبر۹: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

قسط نمبر۹: انگریزاں پنجاب تے قبضہ کیوں کیتا؟

May 12th, 2012
5 / 5 (1 Votes)


ہن نپولین ہنیری وانگ وانگ اگے ودھ رہیا سی۔ 1806 نوں ایس اک پاسے پروشیا نوں تھلے لایا تے دوجے پاسے جرمناں نوں رام کرن لئی Kingdom of west Phalia بنا چھڈی۔ چیتے رہوئے پئی ایہہ اوہی ویلا ہے جداں پرویشیائی یہودیاں دے حقاں نوں لمیرے چر توں بعد تسلیم کیتا گیا سی۔ ایس گل تے جرمن بنیاد پرست مسیحی، نپولین دے بہوں خلاف ہو گئے سن۔ انگریزاں ایس جھیڑے نوں اپنے مفاداں پاروں نپولین دے خلاف خوب ورتیا سی۔

ویسے یورپی عیسائیاں دی فرقہ وارانہ لڑائیاں بارے جھات پاندے ہوئے جے 15 ویں توں 19 ویں صدیاں دی یورپی تریخ تے نظر پاؤ تاں تانوں شیعہ سنی جہیڑے بھل جاون۔ پروٹسٹناں جنج جدیدیت نوں اپنے کھاتے پاندے ہوئے، اپنے جرائم تے پردے پائے نیں اوہ وی تریخ دا حصہ ہے۔ آیان آلمنڈ ہوراں دی کتاب Two Faiths one banner ایس بارے دوجا پاسا دکھاندی ہے۔ محض یورپ توں بھرتی لین لئی عیسائیاں دی اکثریت نوں صلیبی جنگاں دا چکر دے کے نال رلایا گیا اتے فیر دونویں فرقے واری واری باہرلیاں کولوں حملے کرواندے رہے۔

خیر 1806 دی گل کرنے آں۔ پرویشیائی جرمنی نوں نال رلان توں بعد نپولین روس نال وی معاہدہ کر لیا۔ نپولین گھیرا پا رہیا سی اتے ایس وچ ہن ایران ہی رہ گیا سی۔ 1807 وچ اوس نے ایرانی پادشاہ فتح علی شاہ قاچار نال معاہدہ کر کے انگریزاں دی ماں مار دتی۔ ایس ساری لڑائی وچ پنجاب وچ اک نویں پادشاہی دا کھڑا ہونا انگریز لئی بہوں خطرناک سی پر اوہ کجھ کر نہیں سکدے سن۔

انگریزاں نوں خطرہ سی پئی جے پنجاب دا پادشاہ روس، فرانس تے سلطنت عثمانیہ نال رل گیا تاں فیر ساڈا رخ آگرے ول پھر جا سی۔ ایس بارے خود انگریز کیہہ لکھدے نیں ایس بارے وی لکھاں گے پر پہلے ایہہ گل جان لو جداں انگریزاں پنجاب سرکار نال برابر دی ٹکر دا معاہدہ 1809 وچ کیتا اس ویلے گلے وچ آئی ہوئی سی۔ رنجیت سنگھ اوہ حکمران سی پئی جس دی نظر دنیا دی بدلدی سیاستاں تے وی سی اتے پنجاب وچ وی اوہ اپنی طاقتاں ودھا رہیا سی۔ بس ایس گل نوں سامنے رکھدے ہوئے انگریز پہلی وار افغانستان وچ اک پنجاب مخالف سرکار دی حمائتاں لئی اپنے کارندے گھلنے شروع کر دتے۔ ایہہ اوس لڑائی دا آغاز ہے جس نیں اگلے دو سو سال پنجاب نوں گھجل کیتے رکھیا۔ ایس احوال توں پہلاں نپولین بارے جان لو کیونجے ایس خطرے دے ٹلن نال ساڈی ایتھے دی لڑائی ہور دی ہور ہوندی گئی۔

1812 وچ نپولین اوہی غلطی کیتی، جہیڑی 128 ورہیاں بعد ہٹلر وی کیتی سی۔ 1812 وچ نپولین روس تے حملہ کر دتا۔ ایہہ حملہ فرانس وچ بیٹھے انگریز دے گھس بیٹھیاں کروایا سی یا نپولین ہی بے وقوف سی ایس بارے جھات پاونی لوڑی دی ہے۔ ایہہ گل پکی اے نپولین یا ہٹلر دیاں روس تے حملہ کرن دی مہماں ہون یا ساڈے اج دے دور وچ صدام دا کویت تے حملہ، طالبان دا بامیان دے بت ڈگانا یا فیر شمالی کوریا دا جاچان ول میزائل دا ناکام وار، ایہہ سب دوست ورگے ویریاں دی کارستانیاں دی گھمن گھیر کہانی ہی ہے۔
خیر گل 1812 دے حملہ دی ہو رہی سی جدوں نپولین روس ول ودھیا۔ روسی بڑے ''بد'' دے بچے نیں اتے پیچھے پرتدے ہوئے ویری نوں چنیندی تھاں تے لیا کے مارن دی چالاں وچ ماہر نیں۔ اتے نپولین نال وی ایہو کیتا اتے اوہ آکڑ پھوں وچ ماسکو تیک اپڑ گیا۔ پر جدوں روسیاں سپلائی لائن کٹ کے پچھوں گھیرا پا لیا تاں فیر نپولین نوں نانی یاد آ گئی پر ویلا ہن اس دے نال نہیں سی۔

بس 1812 دی شکستاں توں بعد نپولین دا گھاہن بچہ کوہلو تھی گیا۔ انگریز بڑی شئے نیں اوہ 1812 دی جنگ دی اہمیتاں گھٹاون لئی ''واٹر لو'' waterLoo نوں چکدے نیں۔ 1812 دا ذکر گول ہی کر جاندے نیں جیویں پاکستانی انڈین مہان دانشور 1846 توں 1849 وچکار پنجاب وچ ہون والی خوفناک جنگاں نوں گول کر جاندے نیں تے 1857 نوں چکدے نیں۔ ایس گل نوں گول کرن وچ پنجاب مخالف دانشور تے انگریز ہی رلتی نہیں سگوں قوم پرست تے ترقی پسند وی رلتی نہیں تے بنیاد پرست وی۔

1812 توں بعد فرانس نوں پولے پین دا ویلا نیڑے آ گیا اتے فیر پہلے آسٹریا تے جرمنی وچ اس دی مخالفتاں ودیاں تے اخیر بلجیم دے نیڑے واٹر لو ہویا اتے 1815 وچ اوہ نس پھج گیا۔ دنیا دی وڈی طاقتاں دی لڑائیاں دا ساڈے ایتھے کیہہ اثر پیا ایس دے لئی میں 1809 وچ مہاراجہ رنجیت سنگھ سرکار نال معاہدہ کرن آون والے چارلس میکٹاف دی کہانی لکھاں گے۔ ایہہ پڑھ کے تہانوں لگ پتہ جا سی پئی دنیا دی سیاستاں کنج آپس وچ رلتی ہوندیاں نیں۔

باہر تے اندر دا لڑائیاں تے ملا کھڑے جیویں اک بندے دے دل دماغ وچ ہوندے رہندے نیں انج ہی دنیا دی سیاستاں اتے کار ویہار وچ وی باہر اندر دی لڑائی جاری رہندی ہے۔ اہناں نوں وکھ وکھ کر کے ویکھن والے ہور ہوندے نیں اتے ابن عربی ورگے ہور جہیڑے منصور تے بلھے شاہ وانگ ایس نوں اک مک سلسلیاں دا رخ منیندے نیں۔ پر پہلاں تساں میٹکاف دی کہانی سنو پئی فیر مہاراجہ دی کہانی وی آ سی۔ اہناں سب باتاں نوں جان کے ہی تسی اپنی تھاں بارے مڑ جھات پاون دے قابل تھیسو۔ پر ایس توں پہلاں 18 ویں صدی دے مغل حکمراناں دی کرتوتاں بارے وی گل کرنے لوڑی دی ہے پئی ''اندر'' دی گل تو بغیر ''باہرلی'' گل سمجھ نہیں آوندی۔



Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels