Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاواں تے کلاکار >> پنجابی داسُچا کاما تے آگو…سادھو بننگ (پہلی لڑی)

پنجابی داسُچا کاما تے آگو…سادھو بننگ (پہلی لڑی)

وچار ڈیسک
November 25th, 2016

اکتوبر۔نومبر 2014 وچ میرا کینڈا جاون دا ڈھو بنیا۔ اصلوں مینوں میری 2013 دی چھپی کہانیاں دی کتاب ـ’کتوبر،بنیرے تے گلیاں‘ اُتے ڈھاہاں انڑنیشل پنجابی ساہت انعام ملیا سی۔ ایہ انعام کینڈا دے شہر وینکوور دتا گیا۔ وینکوور کینڈا دا مشہور شہر اے تے ایس نوں ’منی پنجاب‘ وی آکھیا جاندا اے کیوں جے ایس شہر وچ تن چار لکھ پنجابی وسدے نیں تے ڈھیر گنتی وچ لکھاری وی نیں۔
پنجاب دی وار وچ ایس شہر دی خاص تھاں اے۔پہلی گل تاں ایہ وے کہ ایس شہر ای 1914وچ کاما گھاٹا مارو(جہاز دا ناں) دی گھٹنا ہوئی سی تے ایس ناں دے جاپانی جہاز نوں جس وچ 376مسافر سوار سن کنڈھے نہیں لگن دتا گیا تے دو میہنے مگروں ایہ جہاز ناکام پچھاں پرت گیا۔ ہندوستان پرتن اُتے جد ایہناں لوکاں نیں پنجاب پرتن توں نہ کیتی تے ایہناں اُتے کلکتے وچ گولی چلا دتی گئی جس پاروں 20 بندے مارے گئے تے کئیاں نوں کالے پانی دی سزا ہوئی۔ 2014 وچ ایس وقوعے دی100 سویں ورھے گنڈھ منائی گئی تے کینڈا دی سرکار نے پنجابی لوکاں توں معافی منگی تے تن یادگاری ٹکٹ جاری کیتے جیہڑے کاما گھاٹا مارو دے لوکاں دی یاد وچ نیں تے کئی ناٹک کھیڈے گئے تے اکٹھ کیتے گئے جیہڑے اوس وقوعے دی کہانی بارے نیں تے اوس ویلے دی سیاست بارے وی۔
دوجی وڈی تھاں ایس شہر دی ساڈی وار وچ ایس پاروں ہے پئی ایس شہر دی ’غدر پارٹی‘ لہر وچ اُچی تھاں اے۔ غدرپارٹی جیہڑی 1913وچ پردیسی پنجابیاں نے بنائی سی ایس شہر دے ہزاراں مزدوراں نے سیر پایا تے کئی ایس لہر دی ونگار اُتے پنجاب پرتے تے پھاہیاں چمیاں تے کالے پانی دیاں سزاواں کٹیاں۔ہن اوہ ’غدری بابے اکھواندے ہن تے پنجاب دی لوک وار وچ سدا لئی امر ہو چکے ہن۔ دکھ دی گل ایہ وے پئی ساڈیاں نصابی کتاباں وچ ایہناں بارے اک اکھر نہیں جد کے ایس شہر لہور وچ ایہناں اُتے مقدمے چلے تے ایہناں غدریاں ایسے شہر وچ پھانسیاںجوجھیاں۔
اسیں ایتھے کجھ وینکوور دے لکھاریاں بارے جانکاری دنیدے پئے۔ ایہ لکھاری سرکڈھویں نیں تے کینڈا دے پنجابی لکھاریاں وچ خاص تھاں رکھدے نیں، اپنی بولی لئی گھول پاروں تے اپنیاں تگڑیاں تے سوہیناں لکھتاں پاروں۔
سادھو بننگ( جنم 1947۔پنجاب) دا کینڈا تے وینکور دے سکولاں، کالجاں تے تعلیمی اداریاں وچ پنجابی لاون دا لما یُدھ اے۔ سادھو جی پچھلے چالی توں ودھ ورھیاں توں اپنی ماں بولی لئی جوجھدے پئے نیں۔ اوہناں دے کم دا سٹہ اے پئی ہن وینکور دیاں ساریاں یونیورسٹیاں وچ پنجابی لاگو اے تے ایس دے نال جتھے جتھے سکولاں وچ پنجابی بال نیںاوتھے وی پنجابی پڑھائی جاندی پئی اے۔ ایس توں اڈ سادھو جی لکھاری وی نیں تے اوہناں دیاں کہانیاں ،شاعری ،ناٹک تے اپنے سنگھرش بارے کئی کتاباں چھپ چکیاں نیں۔ جیہناں وچ شاعری دیاں کتاباں ’سونے رنگی سڑک‘(1976) ،’رشتے دریاواں دے‘(1990)،’وطنوں دور نہیں‘(1994) ’یار میرا دریا‘(2001 ) تے کہانیاں دیاں دو کتاباں ’کسے دا قصور نہیں‘(2001) ’ ؒلیہوں لتھے‘(2001) تے ناول ’جُگتو‘(2002)۔ایس توں اڈ ایہناں کجھ کتاباں سکھونت ہندل نال مل کے سانجھیاں جوڑیاں ہن جیہڑیاں کینڈا وچ بولی لہر دے حقاں تے دوجے سیاسی حقاں بارے نیں۔ ہندل جی دی سانجھ نال اوہناں کجھ ناٹک وی لکھے نیں۔ سکھونت ہندل جی سُوجھوان نیں تے یونیورسٹی آف برٹش کولمبیا وچ پنجابی دے پروفیسر نیں۔ ایتھے اسیں سادھو بننگ جی نال کیتی گل بات جیہڑی اوہناں دے گھر کیتی گئی پڑھیاراں نال سانجھی کردے پئے آں۔ سادھو جی جیویں اوہناں دا ناں اے بڑے بیبے جی نیں تے اپنے کم بارے ذرا جنا وی مان تے انکھ نہیں رکھدے سگوں اپنے کم نوں گھٹا کے دسدے نیں۔
اپنے بارے تے اپنے کم بارے کجھ دسو۔
سادھو: میں سکولی تعلیم ،پھگواڑا، کپورتھلہ توں پوری کیتی تے پھیر مُڑ1967 وچ وینکوور آ گئے تے ایتھے ای رہے۔سوشیالوجی وچ ایم ۔اے کیتا تے یو بی سی(یونیورسٹی آف برٹش کولمبیا) وچ نوکری کر لئی۔ایتھے میں ٹیچر اسسٹنٹ ساں تے پھیر سیزنل لیکچرر بن گیا تے 2008 وچ ریٹائر ہویا۔ وئی،بائی ورھے نوکری کیتی،بوہتی تنخواہ نہیں سی پر مینوں ایہ نوکری چت لگدی سی۔ ایہہ خورے سبھ توں گھٹ تنخاہ دی نوکری سی۔ پر میرے لئی ٹھیک سی۔ بیوی وی نوکری کردی سی ایس لئی گزرا چلدا رہیا۔جد دا میں ایتھے(کینڈا) آیا واں کدی خیال نہیں آیا بوہتے پیسے چاہیدے نیں۔ جد میں پوسٹ آفس وچ ساں تے ڈیڑھ ڈالر وچ بہترین کھانا کھا لیندا ساں تے کتاباں خرید لیندا ساں۔ پڑھان بارے میری بہت commitment سی۔پہلے سال جد پنجابی پڑھانی چھوہی تاں میں سارے کم کر لیندا ساں۔کوتاواں وی پڑھاندا ساں۔نال میں لیکھ وی لکھے۔کبڈی بارے تے کجھ ہور وشیاں بارے، کینڈا بارے۔ کہانیاں لکھیاں تے ناٹک کیتے۔ ناٹک تیار کرنا اوہ ودھیا کم سی۔ پنجابی بولنی سی ، کس طراں پڑھانا ایں۔ پنجابی ایجوکیشن لیگوئج پالسی وی بنائی۔ اندھر مہٹ نے بڑا کم کیتا۔ جتھے بندی کیتی۔ برٹش کولمبیا ایسوسیشن بنائی۔ لوک راضی سن۔ لوک گُردواریاں وچ پڑھاندے سن۔ اسیں چاہندے ساں پنجابی نوں منیا جاوے ۔ موہ سوہتا بڑا تگڑا بندہ سی۔ اسیں اوس نوں ملن گئے تے آکھیا پنجابی ہونی چاہیدی اے۔ اوس آکھیا جے پنجابی ہووے تے کنا خرچا ہووے گا۔ اوہ ہمیش پنجابی دے حق وچ بولیا۔ پنجابی شامل ہو گئی۔ گریڈ۔8-5 وچ۔ ہر پنجابی پڑھیار کلاس وچ پنجابی بولے گا۔ جد پالسی بنا لئی پھیر وچ کئی گلاں رہ گیاں۔ کیوں جے سکولاں وچ انگریزی توں اڈ فرانسیی اے سارے فرانسیی پڑھنا چاہندے سن ۔ اسیں آکھیا دوجی بولی پنجابی پڑھن پنجابی بال۔ ماپیاں آکھیا ساڈے بال فرانسیی دی تھاںپنجابی پڑھن گئے؟ ایس لئی بہوں اوکھا کم سی۔پہلے جتھے بندی کیتی تے جولائی 1994وچ ایہہ پالسی لاگو کیتی۔ نصاب بنایا۔ست اُستاد لئے،اک میں ساں۔ ایتھے سکولاں وچ 97-96 وچ پنجابی لا دتی۔ 80پڑھیار سن۔8 توں 11گریڈ تک۔ کلاس شروع کرا لئی۔اُستاد باہروں نہیں لیا سکے۔اوہناں جس طراں پڑھائی کلاس چلی نہ۔پھیر بھگونت سنگھ وی اُدمی ہو گیا۔اسیں دو سکولاں وچ لوائی۔سری تے رِچ مونڈ( وینکور دے دو ٹاؤن) وچ۔ سری والے آکھن جے پنجابی پڑھانی اے تے پیسے دیو۔ اوہناں نال گل کیتی تے چال چلی۔ماپیاں دا اکٹھ کیتا۔ماپیاں نوں دو راہ دسے۔ جے پنجابی پڑھانی اے اوس وچ سبھ کجھ پنجابی وچ ہووے گا تے تہاڈا کوئی خرچا نہیں ہووے گا۔پنج سکینڈری سکولاں وچ لائی۔ جتھے 80 % توں ودھ پنجابی بال نیں۔ سین فریزر تے کونٹن یو نیورسٹی وچ لوائی۔سارا نصاب تیار کیتا۔ ایس طراں چار یونیورسٹیاں وچ پنجابی پڑھائی جاندی پئی اے۔ فرانسیی دھڑا بہت تگڑا اے اوہناں کول سبھے کجھ اے۔ ایتھے چینی وی کافی اے۔ جہدوجہد چل رہی اے۔

سُلیکھ تے کتاباں
بہت چھوٹی عمر توں کتاباں پڑھن دا شونق سی۔لکھن دا کم وی آندا سی ساہت پڑھن کرکے۔جد پنڈ پڑھدا سی پھگواڑا(کپور تھلہ) کلاس وچ داخل ہویا۔شہر جا کے اعتماد نہ رہیا۔ساہت پڑھدا سی تے وکھری دُنیا لگدی سی۔ہائی سیکنڈری وچ فیل ہو گیا۔ اکو چیز اُکساندی سی میں پڑھنا ضرور اے۔ میں موٹی عقل دا نہیں ساں۔ساہت پڑھن دے نال نال کہانی لکھن دی کوشش کیتی پر گل نہ بنی۔
1968وچ میں مل وچ نوکری کردا سی ۔clean up دریا دے کنڈھے کم کردا سی۔ پانی تھلے جانا تے کم کرنا۔گاؤن لگ پیا۔ اوہناں وچوں میں اپنی کوتیا بناونی شروع کیتی۔اوس وچوں کویتا نکلنی شروع ہو گئی۔پہلی کویتا میں ناگ منی وچ بھیجی ایہ 1972وچ ہویا۔ بہت حونصلہ ملیا۔ اوس ویلے ہور لوک وی سن۔ سیاسی لوک وی سن۔سیاسی لہر وچ میں شامل ساں۔ ’وطنوں دور‘ رسالہ میں 76 توں لے کے 86 تیک سودھ کیتا۔ اسیں ہتھ نال لکھدے ساں۔ سیاست وی چلدی پئی سی۔ نکسل باڑی لہر دا زور سی۔
’سونے رنگی سڑک‘ 1976وچ کویتاواں دی کتاب چھپی۔ 1982وچ کہانیاں دی کتاب ’کس دا قصور‘ چھپی۔ ’جنگل دے ورودھ‘ ناول انواد کیتا۔ 1990کویتاواں ’رشتے دریاواں دے‘ چھپی۔ 1994 وچ انگریزی ترجما no more wantno dur چھاپی۔
1967وچ جد میں ایتھے آیا نسل پُوجا بہت سی۔میں سوچیا میں نہیں ایتھے رہنا واپس چلے جانا۔میں پڑھنا شروع کیتا تے آلے دوالے نال جُڑدا گیا۔ویت نام دا مسلہ سی۔ امن لہر وی سی۔ میں مسوسیا ایتھے وی سبھے کجھ کیتا جا سکدا اے۔کوتاواں لکھیاں ایہ میرا وطن اے۔ایہ ساڈا وطن اے۔کینڈین ہونا اے نال پنجابی وچ رہنا اے۔مینوں اوہدوں توں دُبدھا نہیں آئی۔
1982 وچ وینکور ستھ بنائی۔ اسیں سوچیا لوکاں نوں اگانہہ ودھو سوچ ول لایا جائے۔ میں تے سکونت ہندل لکھدے ساں۔اسیں پنج، چھ لمے لیکھ لکھے۔ ساڈے لوک لیکھ گھٹ پڑھدے سن۔ایتھے دے مسلے چلدے سن۔کُڑیاں دے مسلے سن۔اسیں ایہ مسلے تھیڑ راہیں لکھے۔ اسیں اکٹھے بیٹھدے ساں۔13ڈرامے لکھے تے کیتے وی۔ ساڈیاں زنانیاں نے وی کھیڈ لکھے تے کیتے وی۔ اسیں کتاباں وی چھپوایا ں۔ تھیڑ دا کم بہت اُدمی سی، بال وی سن، اساں سبھ کجھ کیتا۔
2002 وچ ناول جُگتو چھپیا۔ میں ملو ملی ایس نوں ناول کہہ رہیا آں۔ اک بندہ اپنی گل دس رہیا اے تے بڑے وکھرے رُوپ بناندا اے۔
ساہت میرے لئی آلے دوالے نوں سمجھن دا وسیلہ اے۔ساہت جیون لئی ، جیون اُتے اے۔جے میں نسل پُوجا دے خلاف آں تے پھیر میں ایہ ہی لکھاں گا۔ اوہدے بارے جتھے میں رہ رہیا آں۔کجھ لوکاں نے کم کیتے تاں ایہ تھاں بنی۔ایس نوں بہتر چھڈ کے جانا چاہیدا اے۔ اک انسان دے ناطے میں سمجھنا آں ایس توں ودھ ایس دا کم اے۔ میں اپنے آپ نوں لیکھک نہیں کہندا میں ویارتھی آں۔ میں وڈا لیکھک نہیں بننا چاہندا۔ دوست کہندے نیں اک چیز نوں نشانہ بنا۔ میرے لئی ایہ اہم نہیں۔ وڈا کہانی کار یاں شاعر میر ا وشے نہیں اے۔ میں چاہندا ہاں کم کردا رہواں۔ ووٹ دے حق بارے،’سنگھرش دے سو ورھے،کینڈا وچ پنجابی پرگرتی شیل(اگانہہ ودھو) لہر ‘ بارے میری تے سُکھونت ہُندل دی کتاب اے۔ 80s' تے 70s' وچ جیہڑیاں کھبے بنّے دیاں لہراں سن ساریاں بارے ذکر اے۔
میں سمجھناں آں ساڈے کول ٹیکنلوجی ہے اسیں ساریاں دیاں لوڑاں پوریاں کر سکدے آں۔ میرا بہتا اُدھم کھبے پاسے نال رہیا اے تے ایس نال ہی جُڑیا رہیا آں۔ کدی اپنے آپ نوں وکھ نہیں کیتا۔



Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels