Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاواں تے کلاکار >> ہیر چونوئیں پر مکمل لڑی دو

ہیر چونوئیں پر مکمل لڑی دو

May 4th, 2011

۱۵۔ رانجھے دا رات  مسیتے رہ کے سویرے ٹرنا

چڑی چوہکدی نال جاں ٹرے پاہندی پیاں ددھ دے وچ مدھانیاں نیں
اٹھ غسل دے واسطے جان دوڑے سیجاں رات نوں جنہاں نے مانیاں نیں
رانجھے کوچ کیتا آیا ندی اتے ساتھ لدیا پار مہانیاں نے
وارث شاہ میاں لُڈن وڈھی کپن کُپا شہد دا لدیا بانیاں نے
مشکل لفظاں دے معنے
چڑی چوہکدی۔ جد چڑی چہکن لگی؛  پاہندی۔ راہی، مسافر؛  غسل۔ نہاون؛  سیجاں۔ پلنگ؛  ماننا۔ سواد لینا؛ سیجاں ماننا۔ جنسی سواد لینا
کوچ کرنا۔ کسے تھاں توں ٹر پینا؛  مہانیاں۔ بیڑی یا کشتی چلاون والے ملاح؛  وڈھی کپن۔ رشوت لین والا؛ کپا۔ کنستر، وڈھا بھانڈا

۱۶۔ رانجھے دا دریا پار کرن لئی ملاح دے ترلے کرنا تے اوس دا انکار

رانجھے آکھیا پار لنگھا ابّا میکوں چاڑھ لے رب دے واسطے تے
اسیں رب کیہ جاندے بھین پاڑا بیڑا ٹھیلدے لب دے واسطے تے
اساں رزق کماونا نال حیلے بیڑے کھچدے ڈب دے واسطے تے
ہتھ جوڑ کے منتاں کرے رانجھا ترلا کراں میں جھب دے واسطے تے
رُس آیا ہاں نال بھائیاں دے جھٹ کراں سبب دے واسطے تے
مشکل لفظاں دے معنے
ابّا۔ پیو، وڈھا؛  میکوں۔ مینوں؛  ٹھیلدے۔ چلاوندے، دھکدے؛  لب۔ منافع، لابھ، لالچ؛  حیلے۔ بہانے، واسطے نال؛  ڈب۔ دھوتی دی لک دوالے مروڑی نوں جیب دے طور وی ورتیا جاندا ہے، شریف صابر ہوراں ایہدا مطلب خوراک نال بنن والی جثے دی طاقت لکھیا ہے۔ پر جیس پچھوکڑ وچ گل ہو رہی ہے اوس وچ ڈب دھوتی دی مروڑی نال بنی جیب ہے ۔ ایہہ جیب لکی ہوئی وی رہندی ہے؛ جھب۔ چھیتی

۱۷۔ رانجھے دی بے وسی  تے لُڈن دیا بیویان دا اوس تے مر مٹنا

رانجھا منتاں کر کے تھک رہیا انت ہو کندھی پرہاں جا بیٹھا
چھڈ اگ بیگانڑی ہو گوشے پریم ڈھانڈری وکھ جگا بیٹھا
گاوے سد فراق دے نال رووے اتے ونجھلی سبد وجا بیٹھا
جوکوئی آدمی تریمتاں مرد ہیسن پتن چھڈ سب اوس تے جا بیٹھا
رناں لڈن جھبیل دیاں بھرن مٹھیں پیر دوہاندے ہِک ٹکا بیٹھا
غصہ کھاء کے لئے جھبیل جھیاں، اتے دوہاں نوں ہاک بلا بیٹھا
پنڈا باہوڑی جٹ لیجاگ رناں کیہا شغل ہے آن جگا بیٹھا
وارث شاہ ایس موہیاں مرد رناں ناہیں جاندے کون بلا بیٹھا
مشکل لفظاں دے معنے
انت۔ اخیر؛  کندھی۔ دریا دا کنڈھا؛  بیگانڑی۔ بیگانی، دوجے دی؛   ڈھانڈری۔ ککھاں کانیاں دی نکی جیہی دھونی؛   سد۔ اچی آواز وچ گایا درد بھرا گیت؛  فراق۔ جدائی؛    سبد۔ہر راگ دیاں سراں سب ہوندیاں نیں۔ ؛  ونجھلی سبد۔ ونجھلی دیاں متھیاں سراں
تریمتاں۔ عورتاں؛  تے یا تھے۔ کول، نزدیک؛  جھبیل۔ لڈن ملاح دی ذات؛  مٹھیاں بھرنا۔ مٹھی چاپی کرنا تاں جو تھکاوٹ لتھ جاوے؛ ہک ۔ سینہ؛ جھئیاں۔غصے دے دورے پینے؛  ہاک۔ اچی آواز وچ بلانا؛ پنڈا۔ پنڈ والیو ؛  باہوڑی۔ پہنچیو، آئیو (اوکھے ویلے دی پکار)؛ لیجاگ۔ لے جائے گا؛  موہیاں۔ کسے دا دل لٹ لینا،

۱۸۔ لُڈن  دیاں بیویاں دا اوس نوں پار اتارنا

 

دوہاں باہاں توں پکڑ رنجھیٹیڑے نوں پھر آن بیڑی وچ چاڑھیا نیں
تقصیر معاف کر آدمے دی مڑ آن بہشت وچ واڑیا نیں
گویا خواب دے وچ عزازیل ڈٹھا مینوں پھیر مڑ عرش تے چاڑھیا نیں
وارث شاہ نوں ترت نہاء کے تے بیوی ہیر دے پلنگ تے چاڑھیا نیں
مشکل لفظاں دے معنے
تقصیر۔ گناہ؛   عزازیل۔ شیطان، ابلیس، بندے نوں بھلی پاون والا فرشتہ ؛ ترت۔ جھبدے چھیتی

ٌ۱۹۔ رانجھے دا   ہیر  دی سیج  تے  سونا

 

 

 

ہس کھیڈ کے رات گذاریا سو صبح اٹھ کے جیو اُداس کیتا
راہ جاندڑے نوں ندی نظر آئی ڈیرا جا ملاحاں دے پاس کیتا
اگے پلنگ بیڑی وچ وچھیا سی اُتے خُوب وچھاونا راس کیتا
بیڑی وچ وجاء کے ونجھلی نوں جا پلنگ اتے خاص عام کیتا
وارث شاہ جا ہیر نوں خبر ہوئی تیری سیج دا جٹ نے راس کیتا
مشکل لفظاں دے معنے
راس کرنا۔ سدھا کرنا، وٹ کڈھنا؛   عام خاص کرنا۔ مغل دور وچ بادشہ لوکاں دیاں شکائیتاں سنن لئی ہر روز دربار لاوندے سن۔ اوس ویلے ہر کوئی دربار وچ آ سکدا سی ایس لئی ایس نوں 'بار عام' کہیا جاندا سی۔ ایسے طرحاں 'بار خاص' سی جیس وچ بادشاہ دے خاص درباری آ سکدے سن۔ پھیر جد ایہہ دوہیں طرحاں دے لوک دربار وچ ہوندے تے اوس نوں 'بار خاص و عام' کہیا جاندا سی۔ ایہہ بعد وچ 'عام خاص ' رہ گیا؛    ایتھے رانجھے نے خاص لوکاں دی تھاں عام بندے لے آندے؛
ٍ۲۰ ہیر  دا سہیلیاں نال دریا تے سیج تے آونا

لے کے سٹھ سہیلیاں نال آئی ہیر متڑی روپ گمان دی جی
بُک موتیاں دے کنیں جھمکدے سن کوئی حور کہ پری دی شان دی جی
کڑتی سوہے دی ہک دے نال پھبی ہوش رہی نہ زمیں اسمان دی جی
جس دے نک بُلاق جیوں قطب تارا جوبن بِنھڑی قہر طوفان دی جی
آ بُندیاں والیئے ٹلیں موئیے اگے گئی کیتی تنبو تان دی جی
وارث شاہ میاں جٹی لوڑ لُٹی بھری کِبر ہنکار تے مان دی جی
مشکل لفظاں دے معنے
متڑی۔ مدہوش، بھری ہوئی، پُر؛  گمان۔گھمنڈ؛  بُک۔پانی پین یا کوئی ہور شے چکن لئی دوہاں ہتھاں نوں جوڑ کے پیالے وانگ بنایا جاندا ہے۔ بک موتیاں توں ایتھے مطلب ہے بہت سار موتی؛ جھمکدے۔ چمکدے؛  سوہے۔ لال رند دا کسمبھے نال رنگیا کپڑا
بُلاق۔نک دی نتھ، وڈا سارا چھلا۔ ایہ اینا وڈا ہوندا ہے جو زنانیاں ایس نوں چک کے پانی پیندیاں ہین؛  قطب تارہ۔اک خاص تارہ جیہڑا ادھی رات توں مگروں نظر آؤندا اے تے دوجیاں تاریاں نالوں بہتا چمکدا ہے،؛  جوبن بنھڑی۔ جوانی وچ پوری رچی ہوئی
ٹلیں۔ ٹل جا، رک جا؛  موئیے۔ موت نوں سدے دین والئیے؛  کیتی۔ کنی دی پُرانی شکل، کنے ہی؛  تنبو۔ خیمہ، وقتی ٹھہرن لئی بنائی تھاں، ایس دا اشارہ فوج ول یا حلہ آوراں ول وی ہے جیہڑے جہان نوں فتح کردے پھردے سن؛ مان متی۔ غرور نال بھری، غرور وچ ڈبی؛ لوڑھ۔ ظلم، زیادتی، ہڑ؛  کِبر۔ غرور، اپنے آپ نوں وڈھا جاننا

ٌ۲۱ ہیر دی تعریف

کہی ہیر دی کرے تعریف شاعر متھے چمکدا حُسن مہتاب دا جی
خونی چُنڈیاں رات جیوں چن دوالے سُرخ رنگ جیوں رنگ شہاب دا جی
نین نرگسی مِرگ ممولڑے دے گلہاں ٹہکیاں پھُل گلاب دا جی
بھواں وانگ کمان لاہور دِسن کوئی حُسن نہ انت حساب دا جی
سُرمہ نیناں دی دھار وچ پھب رہیا چڑھیا ہند تے کٹک پنجاب دا جی
کھُلی ترنجناں وچ لٹکدی ہے ہاتھی مست جیوں پھرے نواب دا جی
چہرے سوہنے تے خال خط بندے خوش خط جیوں حرف کتاب دا جی
جیہڑے ویکھنے دے ریجھوان آہے وڈا واعدہ تنہاں دے باب دا جی
چلو لیلتہ القدر دی کرو زیارت وارث شاہ ایہہ کم ثواب دا جی

مشکل لفظاں دےمعنے
چُنڈیاں:گُت(چوٹی) کرن توں پہلاں کنواریاں کُڑیاں دیاں اگے نوں لمکدیاں ہوئیاں تن موُہاف پٹیاں،کنوار پن دی نشانی دے طور تے گندھیاں ہوئیاں لٹاں؛  شِہاب:بلدی اگ داشعلہ، ڈگدا ہویاتارا۔شہاب:کسمبھے دا لال رنگ؛  نین نرگسی: نرگس دے پھل ورگیاں آکھیاں، مست متوالیاں اکھاں؛ مرگ: ہرن (جس دیاں اکھاں بوہتیاں چمکدیاں ہین)؛  ممولا: نکا جیہا پنچھی جیس دے جُثے اُتے کالیاں دھاریاں ہوندیاں ہین؛   ٹہکیاں: پھُل وانگ پورے جوبن نال کھڑیاں ہوئیاں؛  کمان لاہور: لاہور دی بنی کمان مشہور سی؛ بھواں: (کمان تے بھواں اکو جیہاں بیضوی گول ہوندیاں ہین؛  چڑھیا: چڑھائی کیتی، دھاڑا کیتا؛  کٹک: لشکر، دھاڑا کرن والی فوج ؛  کٹک پنجاب: جمنا توں پار جا کے سکھ سرداراں دے نجیب الدولہ دے خلاف دھاڑے وچ کالی بھوری والے سکھاں دا زور ہو گیا سی۔؛  لٹکنا: جھومنا؛  خال: تل؛  بننا: سجنا، پھبنا؛   ریجھوان: آرزو مند، تمنائی؛   واعدا: بپتا،مصیبت ،وعدہ ،جان کندنی دا عالم، نزع دی حالت ایس نال حسن نہیں جھلیا جاندا، خورے،رعب ،جلال دے جلوے نال غش کھا کے ڈگ پیندے ہوون۔

ٌٌ۲۲ ہیر دا رانجھے نوں مارنا تے  عشق  ہونا

کرکے مارو ہی مار تے پکڑ چھمکاں پری آدمی تے قہروان ہوئی
رانجھے اُٹھ کے آکھیا واہ سجن ہیر ہس کے تے مہربان ہوئی
کچھے ونجھلی کن دے وچ والا زلف مکھڑے تے پریشان ہوئی
بھنے وال چوُنے بینی چند رانجھا، نین کجلے دی گھمسان ہوئی
صورت یوسف دی ویکھ طیموس بیٹی سنے مالکے بہت حیران ہوئی
نین مست کلیجڑے وچ دھانے ہیر گھول گھتی قربان ہوئی
آء بغل وچ بیٹھ کے کرے گلاں جیویں وچ قِربان کمان ہوئی
بھلا ہویا میں تینوں نہ مار بیٹھی کائی نہیں سی گل بے شان ہوئی
روپ جٹ دا ویکھ کے جاگ لدھی ہیر وار گھتی سرگردان ہوئی
وارث شاہ نہ تھاؤں دم مارنے دی چار چشم دی جدوں گھمسان ہوئی
مشکل لفظاں دے معنے
کچھے۔ کچھ وچ ، بغل وچ؛  والا۔ بالا؛  بھنے وال۔کنگھی کیتے وال، خوشبو والے وال وی ہو سکدے ہین؛  بینی چند۔ اک بھگت دا ناں
طیموش بیٹی، بی بی زلیخا، اوہناں دے پیو دا ناں طیموس سی؛  مالکے۔اوہ تاجر جیس دے غلاماں حضرت یوسف نوں کھوہ وچوں کڈھیا سی، مطلب اوہ تاجر وی حضرت یوسف دا حسن ویکھ کے حیران ہو گیا سی؛  قِربان۔ کماندان دان، جیس وچ کمان رکھی جاندی ہے۔
جاگ۔ستیاں اٹھنا، دُدھ نوں جاگ لا کے دہی تے پھیر مکھن گھیو بنایا جاندا ہے۔ جاگ لگن دا مطلب ہے کسے شے دا اپنا آپ وٹا کے اک نویں شے بن جانا؛

ٌ۲۳رانجھے دی ہیر نال گل

رانجھا آکھدا ایہہ جہان سُفنا مر جاونا ہے متوالیے نی
تساں جیہاں پیاریاں ایہہ لازم آئے گئے مسافراں پالئیے نی
ایڈا حُسن دا نہ گمان کیجے ایہہ لے پلنگ ہئی سنے نہالیے نی
اساں رب دا آسرا رکھیا اے اُٹھ جاونا ہے نیناں والیے نی
مشکل لفظاں دے معنے
سفنا۔ خواب؛  متوالیے۔ نشے وچ مست ؛  پالئیے۔ سیوا کرنا، پرورش کرنا، خیال رکھنا؛   گمان۔ مان تے غرور؛   نہالی۔ دری، وچھاون

ٌ۲۴ہیر دا جواب

گھول گھول گھتی تینڈی واٹ  اُتوں  بیلی دس  کھاں  کدوں  آونا  ایں
کس مان متی گھروں کڈھیوں  توں  جیس  واسطے  پھیریاں  پاونا   ایں
کون   چھڈ  آیوں   پچھے مہر   والی جس واسطے  توں   پچھوتاونا ایں
کون  دیس   تے   نام   کیہ سائیاں  دے   اتے  ذات  دا  کون  سداونا ایں
تیرے  وارنے  چھوکھنے   ہُنیاں  میں  منگو   بابلے  دا  چار  لیاونا  ایں
منگو بابلے دا تے توں چاک میرا ایہہ بھی پھند لگے جے توں  لاونا  ایں
وارث شاہ چُہیک جے نویں چوپیں سبھے بھل جانی جیہڑیاں گاونا ایں

مشکل لفظاں دے معنے
گھول گھول گھتی۔قربان ہوئی، وارے صدقے گئی؛  واٹ۔ سفر، پندھ، منزل؛  مان متی۔ غرور نال بھری ہوئی، غرور نال مست
مہر۔ محبت والی، ایتھے مطلب بیوی ہے؛  پچھوتاونا۔ پچھتانا۔ افسوس کرنا؛  سائیاں ۔ مالکاں ؛  وارنے ۔ قربان؛  چوکھنے۔ کئی کئی واری ۔۔۔ وارنے چوکھنے دا مطلب ہویا تیرے تے کئی کئی واری قربان؛  منگو۔ مجھاں گاواں دا اِجڑ؛   بابلے۔ باپ؛  چاک۔ نوکراں دا وی نوکر، سب توں تھلڑی پدھر دا ملازم؛  پھند۔ ایتھے مطلب ہے پھند فریب؛ چہیک۔ نویں موسم دا گنا۔ (شریف صابر ہوراں ایس دا مطلب دریا دے کنڈھے اگن والی ہری ہری گھاہ دا نویاں کنبلاں کہیا ہے)؛  گاونا۔ تعریف کرنا

ٌ


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels