Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاواں تے کلاکار >> ناروے ویژن: جیہنوں جالب جالب کہندے سی

ناروے ویژن: جیہنوں جالب جالب کہندے سی

March 13th, 2011
5 / 5 (4 Votes)

مینوں اج سویرے پاکستانی ٹی وی دے ہک پروگرام توں پتہ لگا جو اج پاکستان دے پرسدھ کرانتی کاری تے لوک پریئے شاعر تے میرے کئی ورھیاں دے یار حبیب جالب دی برسی اے ۔ میں جیس دنیا وچ رہناں اوتھے لوکی مردے ہی نہیں ۔ میرے لئی حبیب جالب ہمیشہ دی طرحاں جیوندا جاگدا اے تے میرے نال روز ملدا اے۔

جالب جیہڑا لوکاں لئی ہک شاعر سی اپڻی ذات وچ کیہ سی؟ اوہدے اندر لُکیا ہویا بندہ کیہڑی پدھر تے حیاتی ماڻدا سی، مینوں کوئی پتہ نہیں۔ کیوں جو بندے دی اپڻی اصل صورت تاں اوہدے اپڻے کولوں وی لُکی ہوئی ہوندی اے تے مجبوری تے سفید پوشی وچ جیون والے چھُڑا اپڻا آپ ہی دوجیاں کولوں لُکا کے نہیں رکھدے ، سگوں آپو وی اپڻی اصل شکل نہیں ویکھڻا چاہوندے ۔ سماج دا ڈر بندے دی اَکھ وچ وڑ کے رڑکڻ جو لگ پیندا اے ۔

میرے قیاس مطابق جالب نوں آپوں وی پتہ نہیں سی جو اوہ کوڻ اے؟ جالب ایہہ گل کیویں آکھدا۔ ایہو جہی گل آکھڻ لئی بندے نوں بُلھے شاہ دی پدھر دا گیانی ہوڻ دی لوڑ اے۔

اوہ ہک سیاسی شاعر سی۔ ہاری تحریک توں نکلیا، ترقی پسندی دی لیکے ٹُریا تے نیشنل عوامی پارٹی وچ جا وڑیا۔اوہدے لئی ولی خان تے مولوی بھاشانی بڑے انقلابی لیڈر سڻ، پر میرا تے جالب دا رشتہ قلم تے پیالے دا سی۔

سنہ ستر اکہتر دے حلقہ اربابِ ذوق لہور تےعزیز الحق گروپ دا کھڑکا دڑکا سی جیہدے وچ عزیز الحق توں اڈ لڈو، سعادت سعید، شاہد محمود ندیم، فہیم جوزی تے افتخار جالب چھائے ہو ئے سڻ۔ اوہ جالب نوں روسی ترمیم پسند سمجھ کے اوہنوں ڈاہڈیاں چوبھاں ماردے سڻ ۔ میں جالب دی حمیت وچ مضمون پڑھیا۔ اوہناں دناں وچ میں روزنامہ "آزاد" وچ سب ایڈیٹر ساں تے شاہد محمود ندیم اوتھے رپوٹر سڻ۔ میرے مضمون تے اوس گروپ نوں تاں بڑی کاوڑ چڑھی پر جالب میرا پکا یار بڻ گیا۔

شام جدوں پیندی تے میں نیوز ڈیسک تے ڈیوٹی تے ہوندا ساں۔ جالب دفتر پہنچ جاڻا تے عباس اطہر نوں، جیہڑے نیوز ایڈیٹر سڻ ، کہڻا جو اوہ مینوں چھٹی دیوے، تاں جے اسیں کتے جا کے شام منائیے۔ ہک دو واری تے مینوں چھٹی مل گئی پر فیر نیوز ایڈیٹر ہوراں آکھیا جو اسیں تہانوں شام دے جشن جالب لئی نہیں رکھیا ہویا تے میری ڈیوٹی سویر دی لگ گئی ، تے انج شاماں جالب نال لنگھڻ لگ پئیاں۔

جالب دی شاعری دی سماجی تے سیاسی پدھر تے کوئی گل کرن دی لوڑ نہیں ۔ علم والے تے نقاد لوک جاڻ دے نیں جو جالب وچ ہک وڈا غزل گو سی جیہڑا سیاست دی قربان گاہ تے قربان ہو گیا ۔ ذرا تکو:

دل کی بات لبوں پر لا کر اب تک ہم دکھ سہتے ہیں
ہم نے سنا تھا ، اس بستی میں دل والے بھی رہتے ہیں
ایک ہمیں آوارہ کہنا ، کوئی بڑا الزام نہیں
دنیا والے دل والوں کو اور بہت کچھ کہتے ہیں
وہ جو ابھی اس راہ گزر سے چاک گریباں گزرا تھا
اُس آوارہ دیوانے کو جالب ، جالب کہتے ہیں

پر جالب دی سیاسی شاعری بارے اوس ویلے دے مشہور آلوچک تے ساہت دے استاد ڈاکٹر عبادت بریلوی کِتے کہہ بیٹھے جو حبیب جالب دی شاعری وقتی تے ہنگامی اے تے ایہہ بدلدے حالات نال چل سکدی ۔ جالب ایہہ گل سڻی تے ہضم نہ کرسکیا ۔ ویکھو کیہ کیہا جالب ہوراں، عبادت بریلوی بارے :

اک دشمنِ ادب ہے عبادت بریلوی
اک جاہلوں کا رب ہے عبادت بریلوی
پہلے تو اس کا نام عبادت تھا یار خاں
اور یار خاں سے اب ہے عبادت بریلوی

جالب، رولا رپا پاؤڻ تے کھپ مچاؤڻ والا بندہ تاں نہیں سی پر اوہدے وچ ہک احتجاج کرن والا سیاسی کاما ہر ویلے وس گھولدا رہندا سی۔ اوہ حاکماں توں دور رہڻ تے عام لوکاں نال سانجھ دا بڑا چاہووان سی تے ایس لوک پریت دے نشے وچ ٹُن رہندا سی۔

ہک دن اوہ اپڻے بھانجے، غزل دے گائیک غلام عباس نال، میرے ول گوالمنڈی آیا تے اپڻی اردو وچ آکھن لگا جو ،" اسے لے جاؤ ٹی وی پر" ۔ میں جالب نوں اردو بولدیاں ہوئیاں ویکھ کے کئی واری سوچیا جو اوہ انج کیوں کردا اے؟ فیر میں ایہہ سِٹہ کڈھیا جو جالب اپڻے دوابے دی بولی نوں لُکاوڻ لئی اردو دی چھتری تھلے سر دتی رکھدا اے ۔ ایہہ جالب دا وڈا کمپلیکس سی۔

اوہناں دناں وچ بھٹو صاحب لائلپور دا دورہ کرن والے سڻ۔ اوتھے دھوبی گھاٹ میدان وچ اک ہزار مُنڈے میرا لکھیا ہویا گوڻ گاؤڻا سی ۔ کمپوزر ساڈا سوہڻا تے مٹھڑا یار حسن لطیف سی ۔ میں حسن لطیف نال گل کیتی تے اوس آکھیا جو گاڻے نوں لیڈ غلام عباس کرے تے اوہنوں چار پیسے لبھ جاڻ۔ اوہ گوڻ سی:

ہل وگدا تے سانہویں اوندی مورت ڈھولڻ دی
اکھی نوٹ کے گھت دھمالاں، جا نہیں بولڻ دی

جالب اپڻی شاعری وچ مست سی۔اوہنوں نہیں سی پتہ جو غلام عباس ٹی وی تے کیہ کر رہیا اے ۔ جدوں لائلپور دے جلسے دی خبر چھپی جو غلام عباس بھٹو دا گاڻا گایا اے تے جالب نوں لگ اگ گئی۔ اپڻیاں چھویاں کہاڑیاں لے کے میرے نال لڑن آ گیا ۔ میں کیہا ، جالب بھائی، ٹی وی سرکاری ستھ اے اوتھے ولی خان دا گوڻ تاں ہو نہیں سکدا ۔ پر جالب ایس گل تے اڑ گیا جو توں شرارت نال اوہدے کولوں بھٹو لئی اپڻا گوڻ گوایا اے ۔ ایس گل مگروں اوہ چوکھا چر میرے نال رنج رہیا ۔

جالب جدوں اپڻی پرولتاری پارٹی بڻائی تاں صوبائی وی چوڻاں لڑیاں ۔ چوڻاں دی رات اسیں ہک وکیل دے دفتر وچ ، جیہدا ناں میں نہیں لاں گا، سلیم شاہد تے میں رل کے جالب نال جام دی سنگت کیتی ۔ جالب تاں اوتھوں نکل کے گھر ٹُر گیا تے میں تے سلیم شاہد پراڻی انار کلی راہیں ٹی ہاؤس ول ٹُر پئے ۔ رستے وچ ڈی پی ایڈلجی دا شراب دا ٹھیکہ سی۔ اوتھے پُلس ٹھیکری پہرا لایا ہویا سی ۔اوتھے ساڈا ہک نواں لیکھک پھڑیا گیا تاں سلیم شاہد اوہنوں چھڑاڻ لئی ٹُر پیا تے پُلس نال لڑ پیا ۔ پُلسیے اوہنوں ویکھ کے کیہا اوئے تو وی پیتی ہوئی اے ، توں وی چل تھاڻے۔ میں دور کھلوتا ساں ۔ سلیم شاہد آکھیا، اوہ وی میرے نال اے تے اسیں دونویں گرفتار ہو کے پراڻی انار کلی تھاڻے پہنچ گئے ۔رات اوتھے کٹی۔ سویرے میاں منت اللہ ایڈوکیٹ ساڈی ضمانت لئی آیا تے جالب تائیں خبر اپڑی تے جالب فیر رنج ۔ کہڻ لگا میرے الیکشن کے دن ہی پکڑے جانا تھا کہ میرے کام نہ آ سکو۔ تے میرے نال جالب دی رنجگی شروع مُڑ کے ہو گئی۔

ایس مقدمے وچ سانوں نواب محمد احمد خان دی عدالت وچ پیش کیتا گیا، جیں سانوں پنجاہ پنجاہ روپئیے جرمانہ کیتا ۔ ایہہ اوہی نواب محمد احمد خان صاحب سڻ جیہناں دے قتل دے الزام وچ بھٹو ہوراں سولی بھوگی۔

جالب اوس زمانے کدیں سوکھیائی نہیں سی ویکھی تے اوہدا ہتھ تنگ ہی رہندا سی۔ فلم دے پیسے آ گئے تے بادشاہی نہیں تے فقیری۔ ہک دن میں انار کلی دی مال والی نُکڑ تے پراڻیاں کتاباں دے سٹال ول نکلیا تے ویکھیا، جالب انارکلی دی نکڑ تے پریشان کھلوتا اے ۔ شیو ودھی ہوئی ۔ مونہہ تے ہوائیاں اُڈیاں ہوئیاں ۔ میں کیہا ، جناب کیہ ہوئیا اے ۔ کہڻ لگا ، "یہ ہائی کورٹ اور یہ داتا گنج بخش دونوں میرے بڑے خلاف ہیں"۔ میں پچھیا کیویں ؟ تے کہڻ لگا ، " لائل پور سے جو ہائیکورٹ میں تاریخ بھگتنے آ تا ہے ، وہ بھی میرے گھر قیام کرتا ہے اور جو داتا صاحب کو سلام کرنے آتا ہے ، وہ بھی میرے گھر کو ہوٹل سمجھتا ہے"۔

مشہور شاعر ہوڻا تے صاحب حیثیت بندہ ہوڻا دو وکھو وکھ گلاں نیں۔ ایسے لئی ہک واری سلمان تاثیر شہید آکھیا سی ، " جالب شاعر تو اچھا ہے مگر اس کا سوشل سٹیٹس نہیں ہے" ۔

جالب نوں پھیپھڑیاں دی تکلیف رہندی ہوندی سی۔ ڈاکٹر نے اوہنوں کیہا جو تسیں سویرے لمی سیر لئی جایا کرو تے کھلی تے صاف ہوا کھایا کرو ۔

جالب اگلے دن اُٹھیا تے میرے ول ٹُر پیا۔تھلیوں کھلو کے اُچی اُچی مینوں سد مارڻ لگ پیا۔میں تھلے جھاتی ماری تے جالب بولیا ، "نیچے آ۔ اپنی صحت کا خیال کر۔"
تھلے اُتریا تے پتہ لگا جالب صاحب ڈاکٹر دے کہڻ تے جناح باغ دی سیر کرن گے پر کلیاں نہیں۔ میں وی نال ۔ اسیں ٹُر پئے جناح باغ ول۔
یحییٰ خان دا مارشل لا نواں نواں لگا سی ۔ مال تے فوجی جیپاں پئیاں پھردیاں سڻ ۔ جالب ہک لنگھدی جیپ ول اشارہ کر کے بولیا جو، " اب اس ڈا کٹر کو کیا پتہ کہ میری اصل بیماری تو یہ جیپیں ہیں۔ " تے ایہہ کہ کے جالب مال دے ہک یوکلپٹس دے رکھ تھلے کھلو کے تاڻ لائی :

پگاں اپڻے گل وچ پا لئو ، ٹُرو پیٹ دے بھار
چڑھ جاوے تے مشکل لینہدی ، بُوٹاں دی سرکار

اینے وچ ہک ہاکر اخبار دی ہاک ماری۔ جالب اپڻے جیبے وچوں دس پیسے دا سکہ کڈھیا تے آکھیا، میں نے نکالا اپنا دس پیسا ، اب تو ڈال اس میں اپنی پچاس پیسی اور دونوں بھائی نوائے وقتا خریدیں اور پڑھیں۔ " اوس ویلے اخبار دا مُل سٹھ پیسے ہوندا سی۔ سیر کردیا ں ہوئیاں وی جالب مارشل لا دے خلاف وس گھولدا رہندا سی ۔ واپسی صفانوالہ چوک تھاڻی ہوندی سی جتھے راہ وچ جوشوا فضل دین کول ا وہدے ویہڑے بہہ کے بی بی سی سڻی جاندی سی۔

جالب نوں ملواڻیاں کولوں وی بڑا ڈر لگدا سی ۔ میرا ہک ملن والا سی علامہ خالد محمود ۔ جالب اوس نوں ویکھیا تے مینوں کہڻ لگا: ، انہیں میر گھر لے کے آؤ۔ میں پچھیا کیوں؟ تے کہڻ لگا لوگ مجھے کمیونسٹ سمجھتے ہیں۔ یہ آئیں گے تو ذرا لوگوں کو پتہ چلے کہ یہاں علماء بھی آتے ہیں اور یہ کہ میں مسلمان ہوں"۔

اپڻے ایسے خوف وچ ہک واری کہڻ لگا کہ اس عید پر تم میرے یہاں آجانا تو ہم دونوں مل کر عید پڑھنے جائیں گے تاکہ لوگوں کو پتہ چلے کہ ہم بھی انہی میں سے ہیں"۔

میں جالب دے ایس طرحاں ٹرکن تے حیران ہوندا سی کہ ایڈا ہٹھ والا شاعر مولویاں کولوں کیوں چالو اے۔
خیر، عید دے دن میں جالب کول اوہدے نہرو پارک والے گھر جا اپڑیا۔ اوہ اجے ستا ہویا سی۔ تیار ہویا تے بولیا اجے شیو کراڻی اے۔ جدوں جالب دی شیو ہو رہی سی لوک عید دی نماز پڑھ کے واپس جا رہے سڻ۔ نہاتی دھوتی رہ گئی تے سیویاں تے مکھی بہہ گئی۔
پر جالب ایہہ سوچ کے تسلی وچ سی جو اوس عید پڑھن دی نیت تاں کیتی سی۔ جی اوئے جالبا!

انج تاں جالب دی ہر شام، شامِ غریباں ہوندی سی پر کدیں کدیں تاں شراب دے فاقے دی نوبت آ جاندی سی۔ اک دن بہت تنگی وچ بولیا، آج کہیں سے تو بندو بست کر۔ میں جالب نوں دھرمپورے والے صوفی بابے دے ڈیرے تے لے گیا، جیہدا ذکر اشفاق احمد بہت کیتا اے۔ میں جا کے جالب دا تعارف کروایا تے آکھیا، سرکار شاعراں شراب پیڻی اے تے پیسے کوئی نہیں۔ بابے کھیسے وچوں روپیئے کڈھے تے آکھیا، "ایہہ لئو پُتر!"

جالب پیسے پھڑ لئے تے باہر نکلدیاں میرے کن کول دی ہو کے بولیا،" یہ تو بابا شرابہ ہے ۔"

گلاں لمیاں نیں پر اج اینا بہت اے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels