Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> زباناں لئی قومی کمیشن کون بنائے گا؟اوّل انگریزی،پھیر اْردو تے مادری زباناں دا رب راکھا(پہلی لڑی)

زباناں لئی قومی کمیشن کون بنائے گا؟اوّل انگریزی،پھیر اْردو تے مادری زباناں دا رب راکھا(پہلی لڑی)

February 19th, 2017

پاکستان وچ اساں کد تیک نوآبادیاتی لسانی پالیسیاں چلاندے رہواں گے؟ریاست دا لسانی بیانیہ کیوں کوڑ ہے اتے زباناں تے سیاست چمکاون والیاں  ’’جھگا‘‘کنج چوڑ کیتا ہے ایس بارے گل چھواں گے۔زباناں دی رنگا رنگی(diversity)نوں ہر پدر تے مننا پہلا اصول ہے پر ایس اصول نوں کیوں نہیں منیا گیا ایس بارے وی گل کراں گے۔زباناں اک دوجے کولوں سکھدیاں وی نیں تے اک دوجے نوں سکھاندیاں وی نیں۔پر سانوں زباناں، لہجیاں تے لپیئاں(رسم الخطاں) تے لڑنا کس، کیوں سکھایا اتے ایس تے کس کس دی سیاستاں چلدیاں تے پلدیاں نیں، ایس بارے وی پوری گل کراں گے۔ایہہ وی ویکھاں گے پئی دنیا کیہہ کیتا اتے پھیر ایس بارے وی گل کراں گے پئی ساڈے ایتھے کیہہ ہویا۔
اک تے اوہ نیں جہیڑے ’’یک لسانی پالیسی‘‘(One Language Policy)دے مرید نیں اتے انہاں ایس پالیسی نوں’’ قومی تشکیلاں‘‘ لئی وی ضروری قرار دتا سی اتے جس زبان نوں اوہ وادھا دینا چاہندے سن اوس نوں’’ قومی زبان‘‘ آکھ کے اپنا رانجھا راضی کیتا۔دوجے اوہ نیں جہیڑے ملکی پدر تے زباناں دی رنگا رنگیاں نوں منیندے نیں پر صوبے دی پدر تے ’’یک لسانی پالیسیاں‘‘ نوں رکھنا چاہندے نیں۔اجہے وی نیں جہیڑے صوبے وچ تے زباناں دی رنگارنگی نوں منیندے نیں پر جن ضلعیاں وچ اوہ اپنی زبان بولن والیاں دی اکثریتاں دا دعوی کردے نیں اوتھے دوجی زباناں نوں تھلے لانا چاہندے نیں۔جے غور کرو تے ایہہ سب کسے نہ کسی پدر تے نوآبادیاتی بندوبست وچ بنائی گئی’’یک لسانی پالیسیاں‘‘ دے مرید نیں۔کوئی ملکی پدر تے ایس گھمے نوں چلاندا ہے، کوئی صوبے وچ تے کوئی چند چونویں ضلعیاں وچ۔جے تساں ’’یک لسانی پالیسیاں‘‘ نوں منیندے ہو تاں تسی زباناں دی رنگا رنگیاں توں کسے نہ کسی پدر تے انکاری ہوندے ہو اتے جہیڑے زباناں دی رنگا رنگیاں توں انکاری ہوندے نیں اوہی زباناں دے سب توں وڈے ویری ہوندے نیں۔جہیڑے زباناں دی رنگارنگیاں دے خلاف ہوندے نیں اوہ کسے اک یا دو زباناں نوں ودھیا تے باقیاں نوں کوڑ منیندے نیں۔ودھیا زبان دی تعریف اوہ آپ کردے نیں تے کدی اپنی پسندیدہ زبان نوں مذہب یا دھرم نال جوڑدے نیں، کدی وطن پرستیاں نال اوس نوں ٹیک دیندے نیں تے کدی سائنس یا جدّت پسندیاں دی آڑ لیندے نیں۔زباناں دی رنگارنگیاں نوں منن والا کدی وی، کسے وی حالت وچ اتے کسے وی پدر تے، کسے وی زبان دے خلاف نہیں ہو سکد۱۔جے اوس اتے کسے زبان دی حکمرانی وی ہے تاں وی اوہ ایہہ گیان رکھدا ہے پئی ایس زبان نال جڑی لوکائی دا ایس وچ کوئی دوش ہے اتے نہ قصور اوس زبان دا ہے سگوں اصل مسئلہ حکمراناں تے اشرافی گروہاں دا ہے۔پر حاکم تے اشرافیہ بڑی ہشیاریاں نال تھلے لگی زباناں دے حقاں دی لہر نوں نرا حاکم زبان، اوس دی رہتل اتے اوس نوں بولن والی لوکائی دے خلاف کر کے کراہے پا دیندی ہے۔زباناں نوں سیاست وچ ورتن اتے حکمرانیاں دا گھما بناون دا زمانہ ’’وطنی ریاستاں‘‘ دے بنن توں بعد بہوں ودھ گیاسی اتے قنون، میڈیا تے تعلیم ایس دے بوتھے سن۔سکول،عدالت،انتظامیہ تے اخبار ایس بوتھے دے بانہہ بازو سن۔کیونجے ایہہ تنوں بوتھے زبان نال جڑے سن تاں مارے ریاستی بندوبست وچ زبان دی اہمیتاں وادھو ہو گیاں۔پرنٹنگ پریس تاں مارے ایجاد ہویا کیونجے زبان دے گھمے نوں ودھیا طراں ورتیا جا سکے۔یاد رکھن دی گل ایہہ ہے پئی زبان دے گھمے نوں حکمرانیاں لئی ورتن وچ زیادہ زور ’’لکھت‘‘ یعنی writtenتے سی اتے بولیاں تے زور گھٹ گیا۔لکھت قلبوت تے بولی اوس دی روح، لکھت سائنس تے بولی سائنسدان،بولی خیال تے لکھت اوس دا روپ یاForm؛فیصلہ تساں آپوں کرو پئی ایس سانگے نوں اوہ کنج یاد رکھ سکدے سن جہیڑے ایس نوں نرا حکمرانیاں پاروں ورتنا چاہندے سن۔بولیاں دی رنگارنگیاں نوں بھل کے وطنی لوڑاں پاروں زباناں نوں کٹ وڈھ کے انہاں دے معیار(Standards) متھے گئے۔جنج دھکم پیل،ماڑ دھاڑ تے زور زبردستیاں نال وطنی ریاستاں بنائیاں گیاں سن اونج ہی انہاں زباناں وی بنائیاں۔جے تساں انگریزی، جرمن تے فرانسیسی زباناں دے بنن دی تواریخ دے جانوں ہو تاں تسی اوس ٹٹ بھج نوں وی ٹریس کر سکدے ہو۔ایس اتھل پتھل وچ کڈیاں بولیاں مر گیاں، کڈی لفظالی گواچ گئی ایس د ی تواریخ یورپی شاعراں تے ادیباں نوں تے یاد ہے پر یونیسکو نوں نہیں۔ساڈے اک جانن والے فرانسیسی’’ژولیاں‘‘اپنی بولی’’Provencal‘‘دی گل سنائی جس دے بولن والے تے بہوں سن پر جداں سٹینڈرڈ فرانسیسی زبان اساری گئی تے اوہ پچھے چلی گئی تے گواچ گوچ گئی۔اک اطالوی(اٹلی دے رہن والے) پروفیسر دی کتاب میں انگریزی وچ چھاپی جس نوں اوس دی امریکہ وچ وسدی دھی رانی نے اطالوی توں انگریزی وچ ترجمہ کیتا سی۔اپنی زبان نال عشق پاروں اوس نے کتاب دی سرخیاں نوں اطالوی زبان وچ ہی رکھیا سی۔میں سرخیاں پڑھیاں تے مینوں لگیا پئی میں عربی، فارسی پڑھ رہیا ہاں۔جداں کتاب چھاپ کے اوس لکھاری نوں دین گیا تے ایہہ سوال میں اوس اگے رکھیا۔اک مثال لفظ فلسفہ دی اوس اگے رکھی جس نوں اوس اطالوی زبان اندرFilosofiaلکھیا سی۔اوس دسیا پئی پرانی یورپی زباناں تے ترکی،عربی تے فارسی دے اثر سن جس نوں انگریزی زبان بناون ویلے خاص طور تے کڈہیا گیا تاجے ساڈے پچھوکڑبارے پتہ نہ چلے۔کڈے ہی یورپی ملک عثمانی ترکاں کول رہے اتے تجارتاں دا وی بڑا تگڑا سانگا سی۔ ہورے یورپی برتریاں والے گھمے لئی ایہہ لوڑی دا سی۔اک ہور وڈی مثال انناناس دی ے جس نوں اج وی روسی،اطالوی،جرمن تے فراسیسی سنے کڈیاں ہی یورپی زباناں وچ انناناس ہی آکھیا جاندا ہے جے یقین نہ آئے تے گوگل نوں ورت کے ویکھ لو۔زباناں دا آپسی سانگا بہوں ہوندا سی پر وطنی ریاستاں اتے انہاں نال جڑے مفاداں نے اوس نوں توڑ بھن دتا۔مریکہ،آسٹریلیا تے کنیڈا ورگے ملکاں وچ تے زباناں نال ایس توں وی زیادہ خوفناک کم ہویا پئی اوتھے یورپی زباناں بولن والیاں نے یا تے مقامی زباناں نوں اْکا مکا دتا یا پھیر اک، اک زبان دے درجناں لہجیاں نوں زباناں آکھ کے انگریزی، فرانسیسی،ڈچ(ولندیزی)،پرتگالی تے ہسپانوی(Spanish ) بولن والیاں دا تناسب ودھایا گیا۔ساڈے ایتھے وی اجہے وطیرے اپنائے گئے،اتے اپنائے جا رہے نیں پر ایس بارے اگے چل کے گل ہو سی۔اک زبان نوں تور کے اْردو تے ہندی زباناں نوں ایجاد کرنا اتے اوس اْتے دھرمی ونڈ دی سیاستاں اسرنا اک مثال ہے پر اجہی کئی ہور مثالاں بارے وی جھات پاواں گے۔ایہہ سب 19ویں صدی تیک دی سیاستاں دی کہانی ہے تے جے تساں زباناں بارے ایہہ گلاں چیتے رکھو گے تاں تسی ایہہ وی جان پاؤ گے پئی جداں گورے 19ویں صدی وچ ساڈے ایتھے آئے سن تے انہاں ایتھے کیوں زباناں، لہجیاں تے رسم الخطاں یا لپیئاں نال بھیڑہ سلوک کیتا۔(اوس دا احوال اگلی لڑی وچ)

Part 2 Link
http://www.wichaar.com/news/119/ARTICLE/32411/2017-02-21.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels