Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> ماں بولی راہیں پڑھائی

ماں بولی راہیں پڑھائی

ڈاکٹر ظہیر حسن وٹو
December 9th, 2016



ماں بولی راہیں پڑھائی

دنیا وچ کوئی چھ ہزار توں چوکھیاں بولیاں بولیندیاں ہن، جیہناں وچ اک سو چالھی کروڑ منکھاں دیاں بولیاں متھے ایہہ بھُل مڑھی ہوئی ہے جو ایہناں راہیں لکھت پڑھت یاں تعلیم نہیں دتی جا سکدی۔
بولی پڑھائی دا مُڈھلا انگ ہے۔ بال دا سِکھن، بولن‘ سُنن‘ پڑھن تے لِکھن راہیں ہوندا ہے۔ ایہناں چونہہ نوں چیتے وچ رکھدیاں گوہ کرئیے تاں اسانوں سبھ توں موہرے ’سنن‘ نال واہ پیندا ہے۔
ماں دی کُکھ وچ جیہڑے اکھر کنیں پیندے ہن اوہ اساڈے چیتے دا حصہ بن ویندے ہن۔،جمدیاں سار ای ساکاں سیناں دے موہ بھرے اکھر چیتے دے بھڑولے بھردے ہن۔
کجھ وڈیاں ہویاں اسیں اوس چیتے وچوں ای اکھر لے کے ورتوں کردے ہاں، ہن سِکھن دا دُوآ انگ ’بولن‘ وی نال نال ٹُردا ہے۔
اسانوں آپدی رہتل وچ جو وکھالی دیندا ہے اوس نال جُڑے سوواں اکھر تے اوہناں دی گرامری بنتر آپے ای آ ویندی ہے۔ ایس توں اگے سکولے جان دا ویلا آوندا ہے جتھے اساڈا واہ سِکھن دے تریجے چوتھے انگاں ’پڑھن تے لکھن‘ نال پیندا ہے۔ ایتھے دی دنیا اساڈے لئی اوپری ہو ویندی ہے کیوں جو اساڈا ساہمنا ہک اوپری بولی نال ہوندا ہے۔ جیس دی لفظالی، اچارن تے گرامری بنتر اساڈی جماندرو بولی نالوں وکھ ہوندی ہے ایسے کارن اساڈی جھولی لفظاں توں اُونی ای رہندی ہے۔
پہلی جماعت توں ای دوئی بولی دی ٹھل نال اسیں اظہار دی قوت گوا بہندے ہاں۔ سٹا ایہہ نکلدا ہے کہ اساڈے چوں چوکھے بال تاں ایتھوں ای پڑھائی توں نابر ہو جاندے ہن تے باقی اکھاں نوٹ کے اجیہارٹا لاوندے ہن جے سمجھ ناں دی کوئی شے لبھیاں نہیں لبھدی۔
ایس ویلے انگریزی دی اہمیت توں مونہہ نہیں موڑیندا۔ سائنس، وپار ہووے یاں باہرلی دنیا نال واہ ورتن اسانوں ایسے بولی دے موڈھے ہتھ رکھنا پیندا۔ ہُن گل اگیرے ہے اسیں انگریزی دے کدھاڑیاں چڑھن لئی آپدے بالاں نوں کوہنا شروع کر چھڈیا ہے۔ بولی سمجھ دا مُڈھلا راہ ہوندا اے۔
اسیں جو کجھ سوچنے ہاں اوہ بولی راہیں ای مونہوں پھٹدا۔ بال جدوں اجے پہلی جماعت وچ ای ہوندا تاں دوئی بولی کارن اوس دی سوچ تے اکھراں وچ وِتھ پے جاندی، اوس جو سوچیا ہوندا اوہ آکھن لئی اکھر نہیں ہوندے۔ اکھراں نوں اکٹھا کرن لئی جو محنت کرنی پیندی اوس نال سوچ دا ودھن مٹھا پے جاندا جیس دی ونگی اسیں آپدے وسیب وچ نت ویکھنیں ہاں۔
بالاں لئی ماں بولی وچ مڈھلی پڑھائی دی گل-53 1952ء وچ اُچ پدھر تے چِھڑی، 1953ء وچ یونیسکو دے سیانیاں دے اک اکٹھ نے ماں بولی راہیں پڑھائی بارے لکھیا:

It is axiomatic that the best medium for teaching a child is his mother tongue. Psycholoically, it is the system of meaningful sings that in his mind works automatically for expression and understanding. Sociologically, It is a means of edntification among the members of the commning to which he belongs. Educationally, he learns more quickly throgh it thean through an unfamiliar lengusitic medeum
ایس توں پچھوں یونیسکو نے ’جگت ماں بولی دیہاڑ‘ منان دا متا پکایا تے 21 فروری 2000ء نوں پہلا ’جگت ماں بولی دیہاڑ‘ منایا، اخیر یونیسف وی یونیسکو دی رپورٹ نوں سچ متھدیاں 1999 وچ آکھیا۔

There is ample research showing that students are quicker to learn to read and acquire other academic skill when first taught in their mother tongue the also learn a second language more quickly than those initially taught to read in an unfamiliar language

پنجاب توں ماں بولی راہیں پڑھائی نوں کُھسے ڈوڈھ سو ورھے توں چوکھا چِر ہویا ہے، 1849ء وچ پنجاب تے قبضہ ہویا تاں ایتھوں دی سرکاری بولی فارسیوں اردو، انگریزی ہوئی۔ دنیا دیاں ترائے کلاسک بولیاں عربی، فارسی، سنسکرت دے لکھاریاں نال بھری لوکائی اکو حُکمے ہتھڑ مُتھڑ ہوئی۔
انگریزی توں پہلاں پنجاب وچ مڈھلی پڑھائی ایتھوں دیاں دیسی بولیاں راہیں ای ہوندی ہا تے اچ پدھر دی پڑھائی عربی، فارسی تے سنسکرت راہیں۔ شروع وچ تاں انگریزی نوں وی اُچ پدھر دی پڑھائی لئی رکھیا ہا نیں پھیر بورڈ آف ایڈمنسٹریشن تے پنجاب دا دلی نال نرڑ کارن ایتھوں دیاں دیسی بولیاں دا ناس وجیا۔ جیس دی دس G.W Leitner دی لکھت
History of indigenous education in the Punjab وچ پیندی ہے۔

اساڈی اجوکی حالت ہور وی بھیڑی ہے۔،جتھے یونیسکو، یونیسف تے نفسیات دے سیانیاں دے آکھن موجب بال دی مڈھلی پڑھائی ہرو مرو اوس دی ماں بولی وچ ای ہونی چاہیدی ہے اوتھے اسیں آپدی بولی نوں اجڈ تے جاہلاں دی بولی آکھن تے تُلے ہاں۔ دنیا دی کوئی وی بولی مِٹھی، کوڑی، اجڈ یاں بھیڑی نہیں ہوندی۔
بولی تاں اک راہ ہے سوجھ سیانف دے وٹاندرے دا، رہتل نال جڑت دا، آپدی ہوند تے آپدی پچھان دا۔ ایس گل دی ڈاڈھی لوڑ ہے کہ اسیں کالونیل پرچھاویاں توں نکل کے گوہ کرئیے تاں جو اساڈی آون آلی پیڑھی آپدی ماں بولی تے پکے پیریں کھلو کے دوئی بولی نوں ہتھ پاوے۔ پھیر اوہ بھاویں انگریزی ہووے یاں کوئی ہور اوہناں نوں دوئی بولی وی آپدی ماں بالی جِنی ای سوکھی جاپے دی۔



(ڈاکٹر ظہیر حسن وٹو دا تعلق ضلع اوکاڑہ نال ہے ، اوہناں نے پنجابی زبان وچ پنجاب یونیورسٹی لاہور توں پی ایچ ڈی دی ڈگری حاصل کیتی ہے تے اوہ گورنمنٹ کالج ٹاؤن شپ دے شعبہ پنجابی وچ  پڑھا رہے ہیں۔ ڈاکٹر ظہیر حسن پنجابی دے اک ادبی رسالے تماہی ’’سنگری‘‘ دے ایڈیٹر وی نیں۔)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels