Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> 21 فروری : پنجابی رہتل بارے تواریخی بھلیکھے

21 فروری : پنجابی رہتل بارے تواریخی بھلیکھے

ڈاکٹر غافر شہزاد
February 16th, 2015
پنجابی رہتل نوں تھوڑا جیہا واضح کرن دی وی لوڑ اے۔ ساڈے کول کوئی ایسا علم یا ایسی کتاب نہیں اے جو ایہنوں بہت چنگی طرح واضح کردی ہووے لیکن ایہنوں سمجھدے اسی سارے آں کہ اے رہتل، اے وسیب، تہذیب و تمدن کیہ ہیگا اے۔ ایہہ اوہی کجھ اے جیہڑا اسیں صدیاں توں کردے آرے آں تے ساڈی زندگی دا حصہ رہیا اے لیکن ایہناں چیزاں پچھے ہر دور وچ کجھ نہ کجھ فکر دیاں تحریکاں ضرور رہیاں نے۔
ایہہ وی اِک جھگڑا اے کہ پنجابی وسیب دی گل کیتھوں شروع کرنی چاہیدی اے۔ میں تھوڑا جیہا تُہانوں صوفیاں دے حوالے نال دسن دی کوشش کراں گا کہ اوہ دور جیہدے وچ صوفی اس دھرتی دے اُتے اپنے نقش بنا رَہے سی تے اوہناں دیاں کجھ گلاں تے اوہناں گلاں دے حوالے نال کجھ تاریخی بھلیکھے جیہناں دے اُتے وی غور کرن دی ضرورت اے۔
اسی ایہہ دیکھدے آں کہ صوفی زیادہ تر Central Asia توں آئے۔ ایہہ غور کرن دی وی ضرورت ہے کہ ایہہ گلاں انج کس طرح ہوگئیاں۔ ایہناں دے پچھے کون لوک سی اوہ عہد یا اوس دور دے اقتدار پرست لوک جیہناں دے کجھ مفادات وابستہ سی یا جیہناں دے اس دھرتی نال مفادات وابستہ سی۔
سانوں ایہہ دس دتا جاندا اے کہ صوفیا نے اسلام پھیلایا میں بڑیاں لوکاں کولوں سوال پچھیا اے۔ بڑیاں کتاباں تلاش کیتیاں نے کہ کیہڑے صوفی نے کِنوں کِنوں مسلمان کیتا اے۔ مینوں کسے جگہ تے کوئی صوفی کسے نوں مسلمان کردا نظر نہیں آندا۔ جس طرح کہ تاریخ وچ سانوں پڑھایا جاندا اے۔ میں جس ویلے ’’کشف المحجوب‘‘ چُک کے تکدا آں تے اوہدے وچ داتا گنج بخش علی ہجویریؒ لکھدے نے کہ ’’میں جس ویلے ایتھے آیاں تے میں اک مدرسہ کھولیا تاکہ لوکاں نوں تعلیم دیاں لیکن جلد ہی مینوں ایہہ احساس ہویا کہ مدرسے دی وجہ توں میری عبادت وچ خلل پے رہیا اے، میری ریاضت متاثر ہو رہی اے تے میں مدرسہ بند کر دتا۔ تے جے علی ہجویریؒ نے مدرسہ بند کر دتا تے فیر اوہنے کیہنوں تعلیم دتی اے۔ ایہہ سوچن آلی گل اے۔ بابا فریدؒ دے بارے وچ، شاہ حسین دے بارے وچ، ذرا غور تے کرو کہ کدا ہتھ پھڑ کے اوہناں نے بیعت کیتی تے کیہنوں مسلمان کیتا اے۔ اے مغالطہ پیدا کیتا گیا سی۔ مینوں ایہدیاں جڑاں خلیق نظامی توں پچھے نہیں ملدیاں ہیگیاں۔ خواجہ معین الدین چشتیؒ بارے وی مغالطہ پایا جاندا اے کہ جدوں اوہ ایس دھرتی اُتے تشریف لیائے تے اوہ داتا دے حضور حاضر ہوئے اوتھے چلّا کٹیا تے اوہناں دے قدماں اَل کھڑے ہو کے آکھیا کہ
گنج بخش فیض عالم مظہرِ نور خدا
ناقصاں راہ پیر کامل کاملاں راہ رہنما
خواجہ معین الدین چشتی دی چلّا گاہ حالے وی موجود اے 2005 توں اوتھے اجمیر وچ جس ویلے اوہناں دا عُرس ہوندا اے تھے ایتھے وی عرس منایا جاندا اے لیکن 1864 توں پہلے اس چلّا گاہ دے بارے وچ کوئی پتہ نہیں چلدا۔ ایہہ غور کرن والا سوال اے کہ اوہ کتھوں آگئی۔ اگر تاریخ نوں غور نال دیکھیے تے پتہ چلدا اے کہ جس ویلے اوتھے انڈیا دے وچ اوہناں دے مزار دے اُتے حجِ اصغر ہندا سی اوس ویلے 1928 توں 1930 دا Period ہے۔ اس دے وچ دیکھو تے داتا گنج بخشؒ دا مزار تے سوائے قبراں دے کجھ نہیں نظر آندا۔ ایہہ کیہیا جاندا اے کہ شاہ چراغ دے مزار توں دیگاں جیہڑیاں ودھ جاندیاں سی اوہ لوکاں نوں تقسیم کرن آستے داتا دربار تے لے جائیاں جاندیاں سی تے ہن اک سو سال وچ داتا دربار نوں ایس مقام تے لیان والیاں لوکاں دے بارے وچ کدی سوچیا اے۔ میں اس روحانی قوت دا ذکر نہیں کر رہیا اوہ اِک علیحدہ Issue اے لیکن اس دے پچھے کجھ سیاسی تے سماجی قوتاں نے۔
فیر اک واری واپس جاواں گے کہ صوفیاں نے اسلام پھیلایا۔ بابا فریدؒ دا جیہڑا گدی نشین اے اوہنوں سجادہ نشین نہیں بلکہ دیوان آکھیا جاندا اے جس دا مطلب اے Reveneu Officer جس توں مراد اے کہ اوہ فصلاں توں لگان وصول کر کے حکومت نوں پہنچاندا اے۔
لیکن صوفیاں نوں اسلام نال جوڑ کے اسی جو حاصل کیتا ہے اوہدے نتائج نظر آرہے نے کہ تہانوں ہر مزار دے نال مسجد نظر آوندی اے۔ ایہہ اوہی تاریخ دا مغالطہ ہے کہ صوفیاں دا اسلام نال اوہ تعلق ہے جیہدی وجہ توں اے مسجداں مزاراں دے اندر بنایاں گئیاں ہُن اوہ مزار نہیں رہے تے مسجد کمپلیکس بن گئے نے۔ ہُن اوتھے تسی نہ ڈھول وجا سکدے اوہ نہ بھنگڑا پا سکدے او نہ اوہ Richness پوریاں کر سکدے اوہ جیہناں گلاں دا تعلق اے ایہناں لوکاں نال۔ اسلام نوں جدوں صوفیاں دے مزاراں نال جوڑیا جاندا اے تے اوہ ساڈے سامنے گلاں منظر تے آندیاں نے۔
شاہ حسینؒ دے بارے وچ میں اوہنوں ہمیشہ شاہ حسینؒ آکھنا آں اوہنوں مادھو لال حسین آکھن آلا کون ہیگا اے۔ مادھو نو مادھو لال بنان والا اوہدا اِک شاگرد اے جیہدی کتاب دا نام ’’حقیقت الفقراء‘‘ اوہنے اوس کتاب وچ اوہ داستان بیان کیتی اے۔
پیر مکّی دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ حضرت داتا گنج بخشؒ دے اُستاد سن لہٰذا پہلاں اوہناں دے استاد دے دربار تے حاضری دیو تے فیر داتا صاحب آؤ۔ تاریخ اٹھا کے دیکھو تے پتہ چلدا ہے کہ اوہ 140 سال بعد عزیزالدین پیر مکی دنیا تے تشریف لیائے۔ ایہہ سارے مغالطے سیاسی حوالے نال پیدا کیتے گئے نیں۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels