Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> وِگویں وسیب دی سیاست

وِگویں وسیب دی سیاست

سعید بُھٹا
February 19th, 2015
5 / 5 (1 Votes)

اکیہویں صدی دے دُوئے دہا کے وچ پنجاب دے نوجواناں نوں بولی دا سوال وچارن دی لوڑ کیوں پئی ہے؟ ایہو سوال ویہویں صدی دے مڈھ وچ وی ہویا ہا تے ہوندا رہیا ہے۔ قاضی فضل حق، باوا بُدھ سنگھ، گوربخش سنگھ، جوشوا فضل الدین، بھولانا تھ وارث، ڈاکٹر فقیر محمد فقیر، محمد آصف خاں، سبط الحسن ضیغم تے شفقت تنویر مرزا اپنی سوجھ موجب سوال نوں پڑ تالیا ہے تے اپنے حقاں دی منگ کیتی ہے۔ ایہہ گل دو ہراوندیاں وی بندے دی رُوح کنب ویندی ہے کہ پاکستانی پنجاب دے بارھاںکروڑ پنجابی اپنی بولی پڑھاون دی گل کریندے ہن تے اگوں ایہناں دی گل گولیندا ای کوئی نہیں۔ پنجابی نال جو ان حق ہویا ہے پنجابی لکھاریاں ہر سمے ایہہ سوال اُٹھایا ہے۔ کدی دب کے تے کدی چَیں کے۔ میرے کان خوشی دی ایہہ گل ہے کہ ہُن ایہہ سوال نوجواناں دے مُونہہ وچ ہے۔
ایتھے ایہہ گل کرنی کُتھاویں نہ ہوسی کہ پنجابی دا مُہاندرا جیویں راج بولیاں وچ وکھایا ویندا ہے، ایہہ سدا توں انج دا نہیں۔1849 ء وچ انگریزاں دے پنجاب اُتے قبضے مگروں ای پنجابی دا گل گُھٹن دا متا پکا لیاہا۔ گو رے لہور وچ ہو کا دِوایا کہ جیہڑا تلوار پر تیسی اوہنوں دو آنے تے جیہڑا انگریز سرکار نوں پنجابی قاعدہ جمع کریسی اوہنوں چھ آنے۔ ظاہر ہے کہ انگریز توں ودھ ایہہ گل کون جاندا ہے کہ قاعدہ ضبط کرنا کِنا لا ہے وندا ہو سکدا ہے۔ لائٹنر دی رپورٹ توں پنجاب دے ہک ہک پنڈوچ لکھن پڑھن دی دس پیندی ہے۔ وت ہکے حکم نال راتو رات پنجاب ان پڑھ ہو گیا۔ اوہناں دے کولوں بولی کھوہ لئی گئی۔ اٹھانوے ورھیاں دے ایس جبر مگروں پاکستان بنیا تے اسیں اپنے آزاد مُلک وچ ستاٹھ ورھیاں توں مڈھلی تعلیم ماں بولی راہیں حاصل کرن دے بنیادی حق کان کا سا کے ٹُرے ہوئے آں۔ راج بولیاںدے آگو ایہہ مہنا مریندے ہن کہ ہُن تاں پنجاب وچ پنجابی آگو ہن، اوہناں کیہڑا اپنی بولی نوں آدریا ہے۔
پچھلے ڈیڑھ سو ورھے وچ اساڈے وسیب دی جیہڑی ویتر وتریوی ہے اوہدے راہیں ہک لا بُھو میل ویتریا گیا ہے۔ دیس دے وسیلیاں اُتے اوہناں دا قبضہ ہے۔ ایس میل دے لابھ پورے کرن کان تعلیمی نظام، اخباراں ،میڈیا تے دُوئیاں ستھاں ایہدے رَچھ ہن۔ایہہ لوک سوچاں نوں مالکاں دی مرضی موجب ڈ ھا لدے ہن۔ ایہدے بدلے ایہناں دیا ں قسمتاں وی بدلدیاں رہندیاں ہن۔ کروڑاں لوکاں دے جیون ڈھنگاں، رسماں ،وسیب، تاریخ تے وچار دھارا دی نموشی کیتی ویندی ہے۔ فوک، مقامی تے لوکل ورگی لفظالی راہیں ایہناں نوں جیون دھارے توں پچھانہہ دھکیا جاندا ہے۔ روزی روٹی دے وسیلے راج بولیاں دے مونہہ دے کے ایہناں نوں اوہو جیہا بنن دی سینت ماری جاندی ہے۔ عام جی ایہدے اگے بنھ نہیں بنا سکدا تے اوہ وی اجیہی پوڑی چڑھن وچ خیر سمجھدا ہے جتھوں رزق تے شہرت چو کھی لبھے۔
دُنیا دے ہورناں وسیباںوچ اجیہاں مثالاں تاں لبھ ویندیاں ہن کہ وڈے وسیب تے بولیاں گھٹ گنتری والیاں دی پچھان رولے گولے پائی رکھدے ہن، پر ایتھے گنگا اُلٹی ویہندی ہے ۔گھٹ گنتری والی راج بولی بن بیٹھی ہے تے اوہنے سرکاری اداریاں نوں مرضی دے سچّے وچ لیا کے کروڑاں بندیاں دا جیون بجی کر چھڈیا ہے۔ ایہناں دے پینتڑیاں وچوں ہک اُچالا وی ہے۔ اُچالا دُنیا دے وسیباں کان کائی اوپری گل نہیں رہی۔ پر ایہہ اپنے اُچالے نوں پوتر بانا پوا کے وکھاندے ہن کہ تُسیں سندھ وادی دے وسنیک مُورے ہائے تے اسیں تہانوں دیس اُلیک دتا ہے۔ کسے ہک وسیب توں دُوئے وسیب وچ اُچالا کرن والیاں نوں واہ لاونی پیندی ہے تاں جو اوہ وِن سنجاپے نہ رہ جاون۔ اسیں وڈے وسیب، وڈی گنتری تے اُچیچے ورثے دے وارث ہوندیاں وی ایہناں دے متھاج بنے ہوئے آں۔ ایہہ پرجوہے وسیباں تے سُوجھاں نوں قومی آکھ کے وڈیا وندے ہن تے دیسی رنگارنگی بارے’’ مقامی‘‘ ورگے شبد گھڑ کے نُکرے لاون دا آہر کیتا ہویا ہے۔
ایس جُوہ دی پنج ہزار سالہ اُتلویں وسیبی تاریخ ہے تے ایہدا سمکالی تہذیباں دے مقابلے تے ہمیش نویکلا کردار رہیا ہے۔ لاکڑی ویہار ایس وسیبی ست نوں مُکاون دا چارہ کردا رہیا ہے۔ پہلے اپنے وسیبی ست نوں مُکائو تے وت گلو بلائزیشن، دہشت گردی تے انڈین فلم انڈسٹری دی’’ ثقافتی یلغار‘‘ دی کھپ پا دیوو۔ ایہہ کائی سیانف بھری گل نہیںکہ پہلاں اپنے ست دا کُترا کر چھڈ وتے اوہدی تھاویں وگواں وسیب لیا کھلارو۔ ایس توں وی کوڑا سچ تاں ایہہ وے کہ گلوبلائزیشن، دہشت گردی تے دُوئے چینلجز نوں وصولن والے سرے تے کھلوتا کون ہے؟ جے وسیبی ست ہووے تاں باہر لیاں سُوجھاں تے سازشاں نوں نتار کے سماج قبولدے ہن۔ جے مکھوٹے پا کے وصولن ولے ہوسن تاں سٹا تہاڈے ساہمنے ہے۔ گلوبلائزیشن دے وین کرن والیاں نوں گلوکالائزیشن وارانہیں کھاوندی تے دوغلے معیار وسیباں نوں اُٹھن نہیں دیندے۔
گلوکالائزیشن دا ہک وڈا دُھرا بولی ہوندی ہے۔ بولی نِری ذریعہ اظہار نہیں ہوندی سگوں بندے دی ہوند ہوندی ہے۔ ایہدے وچ جُوہ واسیاں دے فلسفے، سُوجھاں، جیون دیا ں قدراں، سوچاں دی رنگارنگی تے سبھ توں ودھ اوہ ست ہے‘ جیہنے پر جُوہیاں بولیاں دے سینکڑے ورھیاں دے راج مگروں وی اپنی ہوندنوں بجی ناہی ہوون دتا۔ بابا فرید، بلھے شاہ، شاہ عبداللطیف بھٹائی، سچل سرمست، رحمان بابا، خوشحال خان خٹک تے مست توکلی دیاں بولیاں تے وسیباں وچ اوہ ست اجے وی ہے جیہڑا فرقہ پرستی، دہشت گردی ورگے دُوجے کُچھلناں نوں اُبھرن ای نہیں دیندا تے خلقت نوں ہک دھاگے وچ پرو ندا ہے۔ اساں ہن تائیں اپنے خزانیاں نوں نکھدھن اُتے ای ٹل لایا ہے، پر گھروکی خزانیاں تے نعمتاں دے بوہے اجے وی ساڈے کان کُھلے ہن۔ اسیں اپنے ست دے ویری ہوون دی تھاویں سجن بن کے ویکھیے تاں اساڈے بچاء دی کائی شکل دِس سکدی ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels