Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> زبان

زبان

عظمیٰ اسلم
September 19th, 2014

انسان اپنے جذبیاں دا اظہار چاہندا اے ۔جدوں اوہ خُوش ہوندا اے تے ایس خوشی وچ دوسریاں نوں شامل کرنا چاہندا اے۔ ایسے طرحاں اوہ اپنے دکھ نوں وی صرف اپنے تک نہیں رکھنا چاہنداسگوں اپنے اندر دے دکھ نوں وی باہر لیانا چاہندا اے۔ایہہ خوشی تے غمی دے جذبے جیہڑے اوہدے ذاتی ہوندے نیں اوہناں نوں دوسریاں تک پہنچاون لئی اوہ زبان دا استعمال کردا اے اوہدے کول زبان نہ ہوندی تے اوہ کدی وی اپنے احساس، جذبے تے خواہش نوں دوسریاں دے ساہمنے نہ رکھ سکدا۔ایہہ زبان ای اے جیہڑی اوہدے اندر دے اُبال نوں باہر کڈھ دی اے۔ایتھے زبان توُں مُراد’’ جیبھ‘‘ نہیں تے نہ ای کوئی خاص زبان اے بلکہ زبان توں مراد اوہ سارے اکھر نیں جیہڑے بندہ منہ راہیں ادا کردا اے،اُوہ بھانویں کسے وی زبان (Language) دے ہون۔تے ایہہ زبان ای ایس لکھت دا سرناواں اے۔
زبان کیہ تے کیسی اے ،اوہدے کردار تے اوہدی ماہیت بارے ہر دور وچ وکھو وکھ سوال اٹھدے رہے نیں تے کئی عالماں8 تے دانشوراں نے اپنے اپنے طور تے اوہناں دے جواب دین دی کوشش کیتی اے۔علم دیاں وکھو وکھ شاخاں نے ،ایہدے ہر پکھ نوں واضح طور تے جاننا چاہیا تے ایسے کھوج دے نتیجے وچ بہت ساریاں معلومات اکھٹیاں کیتیا ں گیئاں نیں جیہڑیاں زبان (Language) دی ماہیت نوں سمجھن لئی مددگار نیں۔جدوں ا سیں اکھرا ں دے بارے سوچنے آں تے دو قسم دے اکھر ساڈے ساہمنے آؤندے نیں۔
۱ - جیہد اکوئی معنی نہ ہووے (بے معنی)
۲ - جیہد ا کوئی معنی ہووے(بامعنی)
بے معنی او ہ اکھر نیں جہناں دا کوئی مطلب نہیں ہوندا مثلاً’’ورڈو‘‘۔ویکھن نوں ایہہ اکھر صحیح لگدا اے پر ایہہ بے معنی اے کیوں جے نہ تے ایہہ کسے لُغت وچ شامل اے تے نہ ای ایہدا مطلب کسے دی سمجھ وچ آؤندا اے۔ایہہ اکھر کسے زبان نوں سمجھن والے بندے تے اوپرے بندے لئی اکو جیہا اے ۔کیوں جے دوویں ای ایہدے مطلب توں نا واقف نیں ۔
دوجے اکھر با معنی نیں ۔ایہہ اُوہ اکھر نیں جیہڑے کسے وی لغت دا حصہ ہوندے نیں تے لوکی اوہناں نوں اپنی گل کتھ وچ ورتدے نیں تے اوہدے مطلب توں وی واقف ہوندے نیں ۔
اکھر اپنا مطلب کس طرحاں حاصل کر دے نیں ،تے کوئی اک اکھر توں اک ای شئے کس طرحاں مرادلئی جاندی اے۔ایس قسم دے سوالاں دے جواب دے نتیجے وچ بہت ساریاں گلاں ساڈے سامنے آؤندیاں نیں ،مثلاً جے پانی دا اکھر ورتیا جاوے تے اوہنوں سنن والے بندے جیہڑے ایس زبان توں واقف نیں ،فوراً ایس اکھر توں مراد شے نوں سمجھ جان گے۔ کس طرحاں اک اکھر توں اک ای شے مراد لئی جاندی اے ۔جیہڑی اوہدے مطلب نوں واضح کر دی اے تے کس طرحاں دوسرے اکھر اپنا معنی حاصل کر دے نیں ۔زبان بارے کھوج وچ ایہہ سوال بڑا اہم اے۔
بے معنی نشان بھاویں جنے وی سوہنے کیوں نہ ہوون تے بے معنی آوازاں بھاویں کسے وی انداز وچ پیش کیتیاں جان، بے معنی ای رہندیاں نیں ۔کیوں جے نہ تے کوئی اوہناں نوں سمجھ رہیا ہوندا اے تے نہ ای اوہ اپنے مطلب نوں واضح کر رہیاں ہوندیاں نیں۔
اک زبان کسے اوپرے بندے لئی تے بے معنی ہو سکدی اے پر ایہہ بے معنویت صرف اوس بندے لئی ہووے گی نہ کہ ایس زبان بارے کوئی کلی فیصلہ ہوئے گا۔کیوں جے اوس نہ سمجھن والے بندے پاروں زبان دی اپنی حیثیت تے کوئی فرق نہیں پیندا ۔جے اوہ بندہ چاہوے تے اوس زبان نوں سِکھ وی سکدا اے۔
زبان دی ماہیت بارے بحث کر دیاں ہویاں اسیں جس مڈھلے سوال دا جواب لبھاں گے اوہ ایہہ اے کہ آخر اوہ کیہڑے پکھ نیں جنہاں دی وجہ توں بے معنی اوازاں بامعنی اکھراں دے طور تے ساہمنے آئیاں نیں تے لغت دا حصہ بن گئیاں نیں ۔ایس سوال دے جواب بارے کئی طرحاں دے نظریے ساہمنے آؤندے نیں۔
۱۔ کرداری نظریہ Behavioural Theory
۲۔ حوالیاتی نظریہ Referentional Theory
۳۔ خیالاتی نظریہ Ideational Theory


کرداری نظریہ:
ایس نظریے نال ویکھیا جاوے تاں گھڑی گھڑی ورتاں وچ آون والے اکھر ساڈی زبان دا حصہ بن جاندے نیں تے مشروطیت دے تعلق پاروں اوہ اکھر با معنی ہو جاندے نیں۔مثال دے طور تے گھڑی گھڑی ایس مہیج دے پیدا کرن نال اُوہی ردعمل ساہمنے آؤندا اے۔گھڑی گھڑی دی تکرار پاروں اکھراں دے معنی طے ہو جاندے نیں تے فیر ساڈی زبان دا حصہ بن جاندے نیں کیوں جے مہیج تے اوہدے کردار دے وچکار اک تعلق / واسطہ بن جاندا اے جس پاروں اوہ ردعمل اوس اکھر دا معنی بن جاندا اے۔
حوالیاتی نظریہ:
جے ایس نظریے دے حوالے نال ویکھیا جاوے تاں اسیں چیزاں دے ناں مقرر کر دینے آں۔سارے معنی جیہڑے کہ لغت وچ زبان اکھراں نال جوڑدی اے،اوہ روائتی ہوندے نیں تے ایہدے وچ بندے دی سوچی سمجھی کوشش شامل ہوندی اے ۔ اسیں چیزاں دے ناں اک لیبل دے طور تے مِتھنے آں ۔جد وی کسے اکھر نوں اک لیبل دے طور تے مِتھ کے کسے شے اُتے جَڑ دینے آں تے اوہ اوس شے دے معنی بناون دے نال نال بامعنی وی ہو جاندا اے ۔ایس نظریے دے مطابق کسے شے دا حوالہ ایس دا معنی یامطلب ہوندا اے تے ایہو حوالیاتی تعلق معنی بناؤندا اے۔
خیالاتی نظریہ:
ایس نظریے دے مطابق ساڈے ذہن وچ اک تصور ہوندا اے ۔جس نوں اسیں کوئی ناں دے دیندے آں تے اُوہ ناں ساڈے تصور دی واضح علامت ہوندا اے۔ایس نظریے دے مطابق زبان نوں ابلاغ واسطے آلے دے طور تے ورتیا جاندا ے ۔جدوں کوئی اکھر بولیا جاندا اے تے اکھراں دی اُوہ زنجیر فکر تے سوچ دی مکمل تصویر ہوندی اے۔اسیں جیہڑے اکھر ورتنے آں اُوہ اک خاص قسم دے تصور نوں سنن والے تک اَپڑاندے نیں ۔اسیں کدی وی اپنے تصور نوں نہیں ویکھ سکدے پر اسیں ایس نوں اکھراں دے روپ وچ ڈھال دینے آں۔
کسے وی شے دا خیال یا تصور ساڈے ذہن وچ ہوندا اے تے ایہدے واسطے اسیں اک خاص ناں رکھ لینے آں۔جدوں وی اُوہ اکھر بولیا جاندا اے تے اُوہ بولن والے دی فکر نوں ساہمنے لیاندا اے۔
جے گوہ نال ویکھیا جاوے تے ایہہ نتیجہ اخذ کیتا جا سکدا اے،پئی تِنوں نظریے ایس گل نوں لبھن دی کوشش کر رہے نیں کہ کیویں اسیں چیزاں نوں ناں دینے آں تے اوہدے نال نال اوہ ناں جیہڑے کہ اکھر ہوندے نیں اوہ کس طرحاں با معنی بَندے نیں ۔ایہہ گل ٹھیک اے پئی ایس مسئلے دے حل وچ ذہن دے سارے عمل،گیان(ادراک) حافظہ تے سوچ (فکر) کم کر دے نیں ۔پر ایس دا مطلب ایہہ نہیں کہ بندہ ایس طرحاں زبان سکھدا اے ۔ایہناں دا تعلق صرف زبان دے مڈھلے مَسلیاں نال اے ۔با معنویت زبان دا خاصا اے ۔ بے معنی نشان تے بے معنی اوازاں نوں کدی وی اکھر نہیں آکھیا جا سکدا۔لفظ ہمیش بامعنی ہوندا اے۔بے معنی اکھر محض اک نشان اے تے نشاناں یا صرف اوازاں نال کدی وی آپس وچ گل بات نہیں کیتی جا سکدی ۔زبان نوں اپنی سوچ ،جذبیاں ،خواہشاں تے فیصلیاں دے اظہار لئی ورتیاجاندا اے تے ایہہ ساریاں چیزاں صرف ایس صورت وچ دوسریاں تک جا سکدیاں نیں پئی سنن والا اوس زبان نوں سمجھدا ہووے نالے جیہڑے اکھر ورتے جا رہے نیں اونہاں نوں سمجھدا ہووے تے نیں ۔اونہاں دے مطلب توں وی آگاہ ہووے ایسا حرف با معنی زبان دی وجہ توں ای ممکن اے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels