Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> پنجاب دی لوکائی اُتوں ہٹک چُکو

پنجاب دی لوکائی اُتوں ہٹک چُکو

مقصود ثاقب
February 21st, 2014
5 / 5 (2 Votes)


پنجاب وِچ ماں بولی پنجابی اُتے ہٹک لگیاں ڈُوڑھ سو ورھا پیا ہوندا اے۔ ایس ڈُوڑھ سو ورھے وِچ انگریز ایتھوں چلا گیا اے، پاکستان بن گیا اے، اسیں ازاد ہو گئے آں، پر پنجابی پڑھن لِکھن تے پنجابی راہیں سرکاری نوکری اُتے ہٹک اُنج دی اُنج اے۔ انگریزاں پنجابی نُوں ڈکا لا کے جیویں پنجاب دی لوک وسوں نُوں ڈنگر پرچاریا سی سگواں اج وی پنجابی دے پڑھائی لِکھائی تے سرکاری کار رُزگار دی بولی نہ ہوون پاروں لوک وسوں نُوں ڈنگر ای جانیا جاندا اے۔ اج وی ایہو وسوں اے جیہڑی اُتلے میلاں نُوں پالدی پئی اے۔ نِرا پالدی ای نہیں سگوں اُتلے میلاں دی مَل مالکی دے جُھگے وی بھردی پئی اے، پر ایہنوں اِنسان ہوون دا سرکاری سرنامہ اجے تیکر نہیں جُڑ سکیا۔ پڑھائی لِکھائی تے سرکاری کماں کاراں دے بُوہے ایہدے اُتے اُنج ای بند نیں جیویں انگریزاں بند کیتے سن۔

ساڈے مُلک وِچ اِنسانی حقاں دا رَولا پاون والِیاں کِنِیاں ای بِیڑاں بنِیاں ہوئیاں نیں۔ اِنسانی حقاں دی راکھی دا کھپ رَولا وی پائی رکھدِیاں نیں۔ ایہناں دے سیانیاں نُوں کدیں بُھل کے وی نظرِیں نہیں آیا کہ اِنسانی حق تے بعد دی گل نیں ایتھے پنجابی لوک وسوں نُوں تاں سِریوں اِنسان ای نہیں منیا جاندا پیا۔ پنجابی لوک وسوں نال ایڈے وڈے دھرو دے ذِمے وار نِرے حاکم ای نہیں، اِنسانی حقاں دی راکھی دے اجارے دار وی نیں سگوں پنجاب دا ہر پڑھیا لِکھیا جِی وی اے۔ ایس دھرو دِیاں بھائیوال اوہ سرکار باہرِیاں ستھاں وی نیں جیہڑِیاں بدیساں توں کروڑاں روپیہ لے کے لوکائی نوں اوبھڑ سرکاری بولی رٹاون ٹُریاں ہوئیاں نیں۔ بدیسی پیسے نُوں جائز ثابت کرن لئی ایہہ ستھاں لوکائی توں پنجابی چُھڈاون اوہناں دے گھراں وِچ سنّھ پئیاں لاندِیاں نیں۔ اِنج اوبھڑ سرکاری بولی نُوں لوکاں دے دِلاں دماغاں وِچ بھرن والے سرکاری سوتراں (ریڈیو، ٹی وی جیہے وسیلیاں) دی مار توں بچی وسوں نُوں ایہناں ستھاں دے پُرزے کرِندے توڑ ویڑھیاں وِچ اپڑ کے بولی ہِین پئے کردے نیں۔

بولی بندہ (جَنی، جَنا) ہوندی اے۔ بندے دا عِلم گیان، بندے دا وسیبا، بندے دی رہتل، بندے دی تھاں، بندے دا کم کار، بندے دا کُل آل دوالا ہوندی اے بولی۔ بندے دے بندہ ہوون دی کُل وار سمائی ہوندی اے اوہدی بولی وِچ۔ ایس کر کے جدوں کِسے بولی دا اِنکار ہوندا اے تاں اوہدے بولن والے جِیاں دے بندہ ہوون توں اِنکار کیتا جاندا اے۔ اِک وسیبے دے لوکاں اُتے کِسے ہور وسیبے دی بولی نُوں لیا مڑھن توں وڈا کوئی دھرو نہیں۔ ایہہ اوس وسوں دے بندہ ہوون نُوں جُتی اُتے لِکھن اے۔ کِسے اوبھڑ بولی نُوں لیا مڑھن تے پھیر سَوڑ چاڑھ کے اوس اوبھڑ بولی دا سِکھایا جاون نِرا قتل نہیں سگوں قتلام اے۔ ایہدے نال اوس وسیبے دے لوکاں وِچ آپ ہِینت پُنگردی اے۔ اوہ آپنے آپ توں بھیڑے پَین لگ پوندے نیں۔ اوہناں دے سِراں اُتے پڑھائیاں لِکھائیاں تے کم رُزگار اوبھڑ بولی نال جوڑ دِتے جاون تاں اوہ آپنے بالاں نُوں اوبھڑ بولی دی لاہمے دھکن تے مجبور ہو جاندے نیں۔ اوبھڑ بولی دے سکولاں وِچ بالاں نُوں اوہناں دی بولی بُھلا کے اوبھڑ بولی سِکھائی جاندی اے۔ اوبھڑ بولی سِکھدیاں اوہ آپنے ماپیاں توں بھیڑے پَیندے نیں۔ اوہناں نُوں انپڑھ تے گوار گِنن لگ پوندے نیں۔ ماپے آپوں بالاں ساہویں پچی ہوندے نیں۔ آپنا عِلم گیان، آپنی ویکھی ورتی اوہناں نال سانجھی نہیں کر سکدے۔ سنگ ماریاں آپنی سمجھ سُرت دا بُوہا آپنے بالاں اُتے بِھیڑ دیندے نیں۔ اِنج بالاں دی آپنی حقیقی دُنیا نال کریہت ودھدی اے۔ اوہ جِنا جِنا اوبھڑ بولی سِکھدے جاندے نیں آپنے آل دوالے توں بے مُکھ ہوندے جاندے نیں۔ آپنے لوکاں نال اوہناں دی بے کِرکی ودھدی ٹُری جاندی اے۔ اوہناں نُوں اوبھڑ بولی نال جُڑے لابھاں باجھ کُجھ ہور وکھالی نہیں دیندا۔ اوبھڑ بولی سِکھاندے ویہار وِچ تھاں، درجہ تے مراتبہ ای اوہناں دا نشانہ ہو نِبڑدا اے۔ اوہ پلدے حقیقی دُنیا دے سِر اُتے نیں پر جیوندے خیالی دُنیا وِچ نیں۔ اوس دُنیا وِچ جیہڑی اوبھڑ بولی دے سچّے وِچ ڈھلن مگروں اوہناں نُوں نظردی رہندی اے۔ اوہ آپنے آپ نُوں حاکم میلاں وِچ گِندے نیں۔ آپنے محنتی لوک پِچھے توں جِند چُھڈاندے نیں۔ آپنی بولی دا اِک اِک لفظ اوہناں نُوں کوجھا، کھروا تے ہِینا جاپدا اے۔ ایس کر کے اوہ ایہناں نُوں بُھل کے وی جِبھ تے نہیں لیاندے۔ اوبھڑ لفظالی نال اوہناں دا ہانہہ ٹھر ٹھر جاندا اے۔ اوہدے ہر لفظ نُوں اوہ کُولا، سوہل تے ملُوک جاندے نیں۔ اوہناں وِچ ای سُپن اُڈارِیاں لیندے نیں۔ اوہناں وِچ ای شاعرِیاں تے نثراں دے نشے ماندے نیں۔ آپنے بالاں نُوں وی اوہ اوبھڑ بولی دی جاگ ای لاندے نیں۔ جاگ آکھ لؤ اُنج نشہ بُہتا جچواں تے ڈُھکواں اے۔ نشانہ ویہار وِچ اگے توں اگے ودھن ہوندا اے۔ مَل مالکی نُوں ودھاوا دین۔

مَل مالکی آپنی تھاں کُل دی سانجھ توں نِکھڑن اے۔ کیوں جو مَل مالکی ہوندی اے سانجھی سماجی پیداوار نُوں اسانجھا کرن۔ سانجھ وِچوں کڈھ کے نِج دے ڈھائے چاڑھن۔ اُگاون، گھڑن، بناون ہاریاں توں وکھ ہو کے سانبھن مَلن ہارے بنن۔ مُڑ آپنی سانبھ مَل دے سِر اُتے کرنہاریاں نُوں آپنا گولا بناون۔ ایہہ مِلکھ مالکی ای ہوندی اے جیہڑی آپنی بولی نالوں ترُٹ کے اوبھڑ بولی دے لڑ لگن نُوں تھاپڑا دیندی اے۔ اوبھڑ بولی وِچ ڈھلائی مَل، مالکی تے رُتبے درجے دا نشان بَندی اے۔ ایہدے ساہویں لوک بولی بُھکھ، ننگ، غریبی تے ہڈ توڑوِیں محنت دی دس بن جاندی اے۔

پنجابی نال ایتھے ایہو ورتی اے۔ اوبھڑ بولی عِلم دولت تے عِزت شُہرت دا سوما اے۔ پنجابی محنت مشقت، بُھکھ ننگ تے غریبی دی بولی اے۔ اوبھڑ بولی حاکم اے، حُکم چلاندی اے، زوراور اے۔ پنجابی محکوم اے، حُکم دی باندھ اے، ماڑی اے۔ اوبھڑ بولی ہِندوستان نال سانجھی ہوندی دیس پیار دا اجارہ چائی کھلوتی اے، پنجابی پاکستان دی سبھ توں وڈی بولی ہو کے وی دیس ویری گِنائی جاندی پئی اے۔

اوبھڑ بولی تے ماں بولی پنجابی ایتھے نِرِیاں بولِیاں نہیں۔ وسیب وِچ میل پینتڑے نیں۔ سانبھ مَل والا میل اوہ بھاویں زِمیندار اے بھاویں وپاری، بھاویں کُرسی وال تے بھاویں کِتے وان ماں بولی چھڈ کے بُھلا کے اِنسان بنی کھلہا اے۔ تے ماں بولی پنجابی والی لوک وسوں نال راشک بن کے پیا نِبڑدا اے۔

مَل مایا تے مالکی اوبھڑ بولی نال رلی پئی اے۔ ایس کر کے اوبھڑ بولی وس اختیار تے رُتبے مراتبے دی اگیچ ہو گئی اے۔ چج گُڑھتل ایس دھکے زورِیں آپنے ناں لوا لیا اے۔ مالکی ہِین بُھکھی بھانی لوکائی ایہدے دھونس دھکے نُوں جردی ایتھوں تائیں اپڑ گئی اے جو ایہنوں عرشی بولی منن تے مجبور ہو گئی اے۔ اوبھڑ بولی نُوں ’لڑ لگیاں نے‘ عرشی بولی وی تاں ڈھنڈوریا اے۔

ایس ورتارے دے سِٹے وِچ لوکائی آپ آپنی ماں بولی پنجابی توں بھیڑی پَین لگ پئی اے۔ لمے چوڑے وخت کر کے گل بات وِچ اوبھڑ لفظالی لیاندی اے۔ آپنی سیانپ تے دانائی نال بھری گل نُوں جٹکی گل آکھ کے ہولا کردی اے۔ ایہہ ورتارا پنجابی وسوں دی سُنجان مُکاندا پیا اے۔ پنجابی کھڑِیندی جاندی اے۔ ایہدی لفظالی دے نال نال پنجاب دی دھرت اُتے جِیا جُون دا لکھاں کروڑاں ون سوّن ان گولیا ہوندا جاندا اے۔ پنجاب بنجر پیا ہوندا اے، پنجاب دا روا وٹدا پیا اے۔ پنجاب دی لوک وسوں بُھکھ ننگ دی نپِیڑ وِچ آئی ہوئی اے۔

پنجابی نال ہوندی کار پنجاب دا قتلام اے۔ جے اِنج ای ہوندا رہیا تاں نہ پنجاب رہنا اے تے نہ پنجاب دی وسوں۔ پنجاب دا ناں کُجھ ہور ہو جاسی تے ایہدی لوکائی نُوں اوبھڑ بولی دے حوالے نال کوئی ہور ناں مِل جاسی۔

ایس قتلام نُوں ٹھل پاون دا اِکو اِک راہ اے پنجابی بولی نُوں پڑھت لِکھت وِچ لیاون۔ پنجابی پیاریاں نُوں چاہیدا اے جو اوہ مالکی وان میلاں ول ویکھن دی تھاں لوکائی وِچ جاون۔ لوکائی پنجابی جیوندی کھلہی اے۔ اوہناں کول اجے وی پنجابی دے بھرے بھنڈار نیں۔ اوہناں نُوں نِرا پڑھن لِکھن دی اٹکل سِکھاون دی لوڑ اے۔ اوہ آپنی بولی پڑھنی لِکھنی چھوہ دین تاں بولی وی بچ جاندی اے تے وسیب نُوں مالکی واناں دے جپھے وِچوں کڈھن دا دارُو وی بن سکدا اے۔ اوبھڑ بولی دے سُنجانُو سُوجھوان، لِکھیار تے شاعر جیہڑے آپنے آپ نُوں لوکائی دا انگ سمجھدے نیں تے لوکائی نُوں لُٹ مار دے ویہار توں باہر کڈھنا چاہوندے نیں۔ اوبھڑ بولی دے جپھے وِچوں باہر نِکلن، پنجابی پڑھن لِکھن دا چارہ کرن، آپنی نِجی پڑھت لِکھت وِچ پنجابی دی ورتوں کرن۔ لوکائی توں پنجابی سِکھن۔ اوبھڑ بولی دی دِتی سَوکھ نُوں چھڈن تے پنجابی دی اوکھ سہیڑن۔ تھوڑا ٹورا ٹورن دی گل اے مُڑ آپ ای پتہ لگ جاسی کھرے معنیاں وِچ سَوکھا کیہ اے تے اوکھا کیہ۔ پڑھے لِکھے بندے تے لوکائی جدوں پنجابی دے مسئلے اُتے اِک ہو گئے۔ ایہناں دا آپسی نکھیڑ جاندا رہیا تاں سرکار نُوں وی پنجابی دے حقاں دی سُرت آ جاسی۔

اوبھڑ بولی بولی تے رہی نہیں، ویہار بن گئی ہوئی اے۔ ایہدا کم ای بندے توں اوہدا بندہ ہوون کھوہنا تے اوہنوں ویہارُو بندہ بناون اے۔ ویہار اُچ جِھک دا اے۔ ویہارُو بندہ اُچ جِھک منن والی تے اُچ جِھک پالن والی کل ہوندا اے۔ آپنے قُدرتی سماجی آپے تے قُدرتی سماجی آل دوال توں وجوگیا بندہ۔ ویہار اوبھڑ بولی راہیں ای آپنی ورتن کردا پیا اے۔ لوکاں نُوں قُدرتی ہوند تے قُدرتی آپے کولوں تروڑدا پیا اے۔ ایہدا تروڑ ماں بولی راہیں ای ہو سکدا اے۔ ماں بولی راہیں پڑھت لِکھت دا مطلب اے آپنے آپ نُوں اوس لوکائی نال جوڑنا جیہڑی قُدرتی سماجی ہوند جیوندی پئی اے، بھاویں اوہنوں ایہدا کرڑا تسِیہا وی پیا مِلدا اے۔ پنجابی دی وڈکی سُلیکھ رِیت ویہار دے تروڑ وِچوں ای پُنگری اے۔ فارسِیاں دے جپھے توں لوکائی دے آپے نُوں موکلا رکھن دے آہر وِچوں۔ اوبھڑ بولی ایس ویلے دِلاں دماغاں نُوں کلاوا گھتی کھلہی اے۔ میل بندی دی ہِلتر پاوندی اے۔ آپا پُوج سِکھاوندی اے۔ ایہدا تروڑ ہو گیا تاں سمجھو خلقت دی مُکتی دا راہ سَوکھا ہو گیا۔ وجوگ مُکاون لئی سنجوگ والِیاں لاہماں توں اگوائی لینا کوئی مِہنا نہیں۔

پنجابی اوبھڑ بولی اگے گہنے پیاں دی وی ماں بولی اے۔ ایہناں شودھیاں نُوں کِسے ویلے جے ماں بولی دا ہیج بُھل بُھلیکھے جاگ پوندا اے تاں پھیر ایہہ ماں بولی دِیاں گھاٹاں ویکھن لگ پوندے نیں۔ کوئی آکھدا اے ایہدی لِپی ٹھیک نہیں، کوئی آکھدا اے ایہدے وِچ ایہناں اکھراں دا سربندھ کوئی نہیں۔ ایہدی گرامر دے فلانے فلانے پواڑے نیں۔ پہلاں ایہہ تھوڑاں کڈھیاں ہٹائیاں جاون پھیر ماں بولی وِچ اگے ودھیا جا سکدا اے۔ ایہہ چوکھی حد تائیں دبیل ہِلتر دی گل اے۔ دبیل ہِلتر بھرم پاوندی اے آپنے اگے ودھے ہوون تے پنجابی دے پِچھے رہ جاون دا۔ ایس بھرم وِچوں ویہارُو سیانپ پُھٹدی اے تے پنجابی نُوں آپو آپنے حساب سِر کرن دا روگ چالُو ہوندا اے۔

اصل پواڑا ایہہ نہیں اصل پواڑا تے ہے پنجابی پڑھنی لِکھنی شروع کرن دا۔ آپنی دبیل ہِلتر وِچوں نِکل کے پنجابی نُوں پُوری بولی من کے اوہدے لڑ لگن دا۔ ایہو وجہ اے کہ بُہتے سیانیاں آپوں پنجابی پُوری پڑھی نہیں ہوندی اوہدے نال آپنے اندرلے دی وِتھ مُکائی نہیں ہوندی تے آپنی وجوگی سمجھ دے اوزار پھڑ کے اوہدے دوالے ہو کھلوندے نیں۔ اجیہے سیانیاں پاروں وی ماملہ چوکھا گمبھیر ہویا اے۔

اِنج دی سیانپ ای پنجابی نُوں ویہارُو بولی بناون دے آہر وِچ پَیندی اے۔ ایہدی جیوندی جاگدی لفظالی نُوں مری مُکی آکھ کے ایہدے وِچ چالُو اوبھڑ بولی دی مُردار لفظالی دھکے زورِیں واڑن دا راہ پھڑدی اے۔ پنجابی پکھوں آپنے مرے مُکے آپے نُوں جِیواون دی تھاں ایس بو چھڈدی لوتھ نُوں پنجابی دے ویڑھے لیا دھردی اے تے جیوندی جاگدی پنجابی لفظالی نُوں وی مارن مُکاون اُتے زور دیندی اے۔ ایہہ دِھراں مَل مالکی تے اوبھڑ بولی دی پردھانگی والے ویہار نُوں سگواں رکھنا لوڑدِیاں نیں۔ کیونجو ایہناں دے چھوٹے چھوٹے لابھ ایس ویہار نال جُڑے ہوئے نیں تے ایہناں لابھاں دی پُورتی لئی ایہناں نُوں پنجابی دے ناں اُتے گُلابی اُردُو وی اِک وسیلہ لبھیا ہویا اے۔ ہتھلا پرچہ پنچم دا ’’ماں بولی پراگا‘‘ اے۔ ایہدے وِچ اساں چڑھدے پنجاب دِیاں وی ماں بولی سانگے لِکھیاں لِکھتاں جوڑِیاں نیں۔ ایہناں لِکھتاں توں سانوں پتہ لگدا اے جو پرلے پنجاب وِچ پنجابی لاگُو کر کے وی پنجابی نُوں کیویں مارن دے حیلے کیتے گئے نیں۔ ایہناں دے چانن وِچ سانوں آپنے پنجاب وِچ پنجابی نال ورتدی کار سُنجانن دی سَوکھ ہو سکدی اے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels