Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> ماں بولی تے ساڈا میڈیا

ماں بولی تے ساڈا میڈیا

محمد ارشد بھٹی
February 14th, 2014

پنجابی بولی تے رہتل دے ودھا تے سدھار لئی ساڈے میڈیا نے اج تیک جو کیتا اے، تے جو کجھ نہیں کیتا، سبھے پنجابی پیاریاں لئی ڈوہنگھی چنتا دا مقام اے۔
میڈیا دا ادارہ سماج دی ہی اک سینگھڑ اے، پترکاری تے پترکار رُکھاں تے نہیں اُگدے، ایس کر کے میں کہواں گا کہ پنجاب دی بولی تے ریتاں نوں میڈیا نے وی اوناا ای اپنا سمجھیا اے جنّا کو پنجاب دے سوجھواناں ، سرکار تے ساری پنجابی رہتل نے سمجھیا اے۔ساڈے دیس دا میڈیا اک بڑا ترقی یافتہ تے پھپھڑیا ہویامیڈیا اے، جس وچ دنیا دی ہر شے دی وکھالی مل جاندی اے، اگر کوئی شے نہیں دسدی تے اوہ اے مقامی کلچر تے اپنی بولیاں۔
سکندر توں چاء کے کمپنی بہادر تیک باہروں آئے ہر حملہ آور دا پنجاب دی زمین نال جیہڑا پہلا تعارف رہیا اے، اوہ ایہہ سی پئی ایہہ زمین سرکشاں تے سر پھریاں دی زمین اے۔ ایس لئی حکمراناں دی پہلی چنتا ایہہ رہی اے جو ایس لوکائی نوں نتھ کیویں پائی جاوے تے ایس طاقتور تہذیب دی پنجند دے اگے پُل کیکن بنھیا جاوے۔
اسیں پورس دی داستاناں، دُلے بھٹی دیاں واریاں ، تے رائے احمد خاں دے ڈھولیاں نوں ایس وچ نہیں گِندے۔ اسیں میڈیا دے رواجی معنیاں نوں لیندے آں۔ پنجاب دی پترکاری دی تریخ وی اونی ہی پرانی اے جنی کو بذات خود برصغیر وچ پترکاری دی تریخ پرانی اے، جنی پنجاب وچ کمپنی بہادر دی نافرمانی دی کہانی پرانی اے۔ غدری نابراں دا اخبار ’غدر‘ کیس نوں یاد نہیں، اُنیویں صدی دے مُڈھ وچ ’سدیش سیوک‘ اخبار دیاں دماغ نوں روشن کرن والیاں من موہنیاں سرخیاں ہجے کسے نوں نہیں بھلیاں۔ پنجاب دی ابھردی ہوئی منہ زور پترکاری نے اپنی مٹی دی تاثیر دے کارن آوندیاں سار ای اپنے اوپر راج کرن والیاں نال چھنج پا لئی تے ریاست نے ایہہ سبق سکھ لیا پئی ایس رہتل دے میڈیا ، تعلیمی نظام تے سماج دے سبھے آگوُ اداریاں نوں پھپھڑن توں پہلاں ای اپنی قابو وچ کر لیا جاوے۔ ریاست دے ایس ہتھ دی وجھا توں پچھلی اک صدی وچ ساڈا پنجاب ’مفید شہریاں‘ دی پیداوار وچ خود کفیل ہو گیا اے۔ جد کوئی بنگالی، سندھی، یاں بلوچ اپنی بولی تے اپنی رہتل دی گل لئی اُٹھدا اے تے بھیڑے شہری تے دیس دروہی دا تمغہ پاوندا اے۔ جد کہ ریاست ، چِٹیاں بُشٹاں پان والے مفید شہریاں دی فصل دھڑادھڑ پنجاب توں چُک رہی ہوندی اے۔ ویہویں صدی وچ برٹش انڈیا تے فیر پاکستان نوں سبھ توں لڑاکے سپاہی، اردو ادب نوں سبھ توں چنگے شاعر، ادیب تے اردو صحافت نوں سبھ توں ودھیا پترکار فراہم کرن والا خطہ پنجاب رہیا اے۔
ہر دیس وچ دو ای بولیاں ہوندیاں نیں، دو ای کلچر ہوندے نیں۔ اک ’لوک بولی‘ تے اک ’راج بولی‘، اک لوک کلچر تے اک راج کلچر۔ لوک بولی دا خود مختار میڈیا کسے وی صورت سرکار نوں وارے نہیں کھا سکدا۔جد میڈیا لوک بولی تے لوک کلچر نوں اپناء لوے گا، اوہ ہولے ہولے لوک میڈیا ہی بن جاوے گا۔ سندھ دی مثال ساڈے ساہمنے اے۔ اک مدت تیک سندھ وچ راج بولی دا میڈیا چھایا رہیا اے۔ ہن جد اوتھے لوک بولی دا میڈیا پھپھڑیا اے، اوس نے پورے سندھ وچ میڈیا دی تھاں مَل لئی اے تے ہن سندھ دا میڈیا آپے ای لوکائی دی بولی بولن لگ پیا اے۔
پنجاب دی دھرتی تے لوک میڈیا نوں پکھ کھلارن دتے جان۔ ایتھے تعلیم لوک بولی وچ دتی جاوے، ایتھے دفتراں دی کارروائی لوک بولی وچ ہووے، ایتھے شاختی کارڈ لوک بولی وچ ہوون۔ باقی سبھے صوبیاں وچ ایہہ سبھ کجھ لوکائی دی بولی وچ ای ہو رہیا اے۔ دوجے صوبیاں دی ریاست نال ایہہ شکایت اے پئی اوہناں توں حقوق کھسے گئے نیں۔ ساڈا رونا اے پئی ساڈے توں ساڈی سیہان ای کھس گئی اے۔
ذریعۂ تعلیم، دفتراں دی کارروائی تے دوجے معاملے تے اوہ نیں جیہڑے خموشی نال سرکار تے سٹے جا سکدے نیں۔ میڈیا دے معاملے وچ ایہہ گل صرف ایس حد تیک پوری اتردی اے پئی پچھلے اک ڈیڑھ ورہے توں میڈیا ہولے ہولے میرے تہاڈے ہتھاں وچ آ رہیا اے تے لوکائی دی گل کرنا پہلے جنا اوکھا نہیں رہیا۔پنجابی کلاکار گمنامی دے پاتال وچوں نکل کے سیاسی تے ثقافتی پروگراماں دی پہلی لوڑ بندے جا رہے نیں۔ پاکستان وچ پنجابی زبان تے لہجیاں دے دس کو سیٹلائٹ ٹی.وی چینل کم کر رہے نیں تے ہولے ہولے اوہناں دا معیار بہتری ول جاوے گا۔ ایہناں چینلاں دے معیار وچ ہن تیک جنیاں کمیاں کسراں دِسدیاں نیں اوہ ساڈی قومی کمزوریاں دا ای پرچھاواں اے۔ مثلا پنجابی خبراں تے پروگراماں دے سکرپٹ وچوں پنجابی خُرد بین لاء کے لبھنی پیندی اے۔ ماں بولی دی تعلیم توں محروم ، ماں بولی نوں غلط پڑھن تے غلط لکھن والی قوم دے میڈیا تے اگر ایسطراں دی پنجابی بولی سنی جاوے تے اوس وچ کلّا میڈیا قصور وار نہیں، پوری قوم جوابدہ بندی اے۔ اپنے پروگرام تے اپنی مصنوعات نوں ویچن لئی پنجاب دے کلچر نوں میڈیا دے اگے وگاڑ کے پیش کرنا، کیہ ایہہ ساڈا مجموعی قومی مزاج نہیں۔
پنجابی میڈیا دا سبھ توں وڈا مسئلہ ایہناں اداریاں دی ماڑی معیشت اے۔ کارپوریٹ میڈیا دے ایس دور وچ میڈیا ادارے دی کل معیشت دا انحصار ایس دے سنن تے ویکھن والیاں تے ہوندا اے، جیس نوں ویکھدیاں ہویاں مشہوریاں کران والا ویوپاری اشتہار دیندا اے تے سوجھوان تے پترکار وی اوس میڈیا ول منھ کردے نیں۔ اسیں آپ پنجابی میڈیا نوں چنن لئی تیار نہیں، ساڈے کاروباری جی اشتہاراں لئی پنجابی میڈیا وچ پیسا نہیں گالنا چاہندے تے ساڈے سوجھوان تھوڑے پیسیاں تے ماں بولی دے میڈیا ول آن تے راضی نہیں۔ ایس کر کے ہرنواں آن والا پنجابی اخبار چار دیہاڑے چل کے بند ہو جاندا اے ، ٹی وی چینل دا ڈرامہ تے تھیٹر ننگے ناچ ول ٹر پیندا اے۔ میڈیا دا ادارہ سماج توں وکھ کدے رُکھاں تے نہیں اُگدا۔پنجابی میڈیا دیاں محرومیاں، اوکڑاں تے کمیاں دی فہرست تے بڑی لمی ہو سکدی اے پر اسیں ایتھے ایہہ متھن آئے آں کہ ماں بولی دے ودھا لئی میڈیا تے سماجی اداریاں دیاں سانجھی ذمہ داریاں کیہ نیں۔
پنجابی اک بین الاقوامی بولی اے۔ چڑھدے پنجاب اچ پنجابی میڈیا قدرے طاقتور تے ترقی یافتہ اے، اوہ لہندے پنجاب نال فنی تے پیشہ وارانہ سانجھ پا کے اپنا مہاندرا ہور نکھار سکدا اے۔ ایس سانجھ وچ دو لپیاں تے یا اِکو رومن ورت کے پنجابی ایکتا نوں اجاگر کیتا جا سکدا اے۔قومی میڈیا وچ گھٹوگھٹ پنجاب توں تعلق رکھن والے میڈیا دے وڈے گروپاں نوں چاہیدا اے جو اوہ ماں بولی لئی کجھ وسائل خرچ کرن۔ ایتھے میں پنجابی تحریک دے آگواں دی ایس تجویز نال وی اتفاق کرنا کہ بین الاقوامی میڈیا جیویں بی بی سی وغیرہ نیں، اوہناں نوں پشتو طراں پنجابی وچ وی اپنی سروس شروع کرن تے راضی کیتا جاوے۔
ہک ہور گل جیہڑی بڑی ضروری اے کہ ریاستی اداریاں نوں راضی کیتا جاوے کہ اوہ ماں بولی دے میڈیا نوں وی باقی میڈیا دے برابر اشتہار دین تاں جے اوہ اپنا مالی مشکلات تے قابو پا سکن تے اپنے پیراں تے کھلو سکن۔ پنجابی سوجھواناں نوں میڈیا توں دوری دے بجائے جڑت اختیار کرنی چاہیدی اے۔ صرف پنجابی دے سوجھوان سیانے نہیں، بلکہ پنجابی بولی دے فنکاراں، گائیکاں، شاعراں فلمی انڈسٹری اتے سول سوسائٹی وغیرہ نوں میڈیا نال پہلے توں زیادہ نگھی تے نتیجہ خیز سانجھ پیدا کرن دی لوڑ اے تاں جو پنجابی ثقافت تے پنجاب دی لوکائی اک مُٹھ ہوئی نظریں آوے۔
پنجابی کلچر نوں ہن تیک ہون والا نقصان اک دو بندیاں دے سر نہیں پایا جا سکدا، ایس دی ذمے دار ساڈیاں کئی پیڑھیاں نیں، ایس کر کے ایہناں داغاں نوں دھون لئی وی وڈی قربانی چاہیدی اے۔ پنجاب دے مالدار اپنے اشتہاراں لئی لوک میڈیا نوں وی کجھ گھاہ پاؤن۔ پنجابی دے سوجھوان این.جی.اوز دے جھنڈیاں تھلے پراجیکٹ مارکا بولی سیوا دے کماں توں توجہ گھٹا کے تریخ دے وچ کسے گِنتری وچ آون والا کم کرن۔
ساڈیاں سبھے خوشیاں دیس پنجاب دے دم نال نیں تے پنجاب دیاں رونقاں ساڈے سر توں نیں۔ پنجاب تے پنجابی نوں ہون والے نقصان دا پچھوکڑ کردیاں ہویاں اپنے پُرکھاں دے گلماں تیک ہتھ لے جاون نالوں بہتر ہووے گا جو اسیں اپنی آون والی پیڑھیاں دے مجرم ناں اکھوائیے۔ پنجاب دی تریخ سانوں چنگے اکھراں وچ یاد کرے۔ ساڈیاں نسلاں ساڈے نانواں دے ڈھولے گاون، ساڈے گریوان اونھاں دے ہتھاں وچ ناں ہوون۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels