Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> آرٹ دے شعبے وچ پنجابیاں دا حصہ

آرٹ دے شعبے وچ پنجابیاں دا حصہ

احمد عقیل روبی
July 25th, 2013
5 / 5 (1 Votes)

جدوں دا انسان نے غاراں توں نکل کے پِنڈاں وچ گھر بنا کے رہنا شروع کیتا اے (میری مراد سومیرین تہذیب توں اے) آرٹ دیاں ون سونیاں تعریفاں سانوں انسانی معاشرتی تاریخ وچ وکھالی دیندیاں نیں۔ ایہنوں وکھو وکھ ناں دتے گئے نیں تے ایہدیاں حداں وچ ہون والیاں سرگرمیاں دا ذکر کیتا گیا اے۔ ایہناں بارے گھٹ ویلے وچ گل نہیں کیتی جا سکدی۔ میں صرف روسی ناول نگار تے مہان لکھاری ٹالسٹائی دی کیتی ہوئی تعریف تہاڈے سامنے پیش کرنا چاہنا واں۔ ٹالسٹائی آکھدا اے:
’’آرٹ کے پودے نے تخلیق کی مٹی سے جنم لیا۔ جب یہ پودا قد کے برابر کھڑا ہوا تو اِس کی شاخیں ہوا میں لہرانے لگیں۔ ان شاخوں کے مختلف نام ہیں۔ رقص، مصوری، شاعری، موسیقی اور سنگتراشی۔۔۔! جب ان پانچوں کو یک جا کیا گیا تو سارے ماحول میں ثقافت کی خوشبو پھیل گئی۔ اِن پانچوں فنونِ لطیفہ کی بیٹیوں نے اپنی ماں آرٹ کی گود میں پرورش پائی ہے اور یہ سلسلہ اب تک چل رہا ہے۔‘‘
ہر دور، ہر تہذیب تے ہر انسانی معاشرے وچ ایہہ بُوٹا لگیا اے۔ ہر تہذیب وچ ایس بُوٹے دی خوشبو توں اوس دور دی فضا مہکی اے تے حیرانی دی گل اے کہ ہن تک مہک رہی اے۔ ایہدا کریڈٹ صرف آرٹ تے ثقافت نوں جاندا اے۔ یونانی، مصر سومیرین تے انڈس ویلی دی تہذیب ایہدی مثال اے۔ صرف اوہو تہذیب تاریخ دے ذہن وچ تھاں نہ بنا سکی جیہدی مٹی توں آرٹ تے ثقافت دا بُوٹا نہ اُگایا گیا۔ چنگیز خان، ہلاکو خان دا دور ایہدی اک مثال اے جیہناں دے ظلم، مار دھاڑ تے لوک نفرت نال پڑھدے نیں پر اوہناں دے عہد وچ فنونِ لطیفہ دیاں کھڑکیاں بند رہیاں تے لوکائی دا حبس دے ماحول وچ دم گھُٹدا رہیا۔۔۔!
آرٹ، کلچر، فنونِ لطیفہ دے ودھا وچ کسے دور دے سارے لوک حصہ نہیں لیندے۔ ایس کم لئی قدرت دے منتخب (Chosen Few) دا ناواں نکلدا اے۔ اوہ آرٹ دے پودے نوں اپنے خون نال سیراب کردے نیں تے باقی لوک ایس پودے دی خوشبو تے نچدے، گاؤندے نیں، بے خود ہوندے نیں، دلی تے روحانی خوشی حاصل کردے نیں تے آرٹ نسل در نسل اگے ودھدا رہندا اے۔ ہومر (Homer) نے یونان وچ، ورجل (Virgil) نے روم وچ تے پنجاب وچ ساڈے صوفی شاعراں نے ایہو کم کیتا۔ ہومر ورجل اپنے اپنے ملک دی شناخت نیں۔ ہومر بارے آکھیا جاندا اے:
"Homer is Greece, Greece is Homer"
میں ایہو گل بڑے اعتماد نال وارث شاہ بارے وی آکھنا واں کہ پنجاب وارث شاہ اے تے وارث شاہ پنجاب اے۔ میں وارث شاہ وچ آرٹ تے فن دا اوہو گراف ویکھیا اے جیہڑا کسے وی عالمی شاعر دے حصے وچ آیا اے۔
پنجاب دی مٹی توں جنم لین والے دھرتی دے ایہناں سپوتاں نے آرٹ دیاں آخری حداں نوں چھو کے دم لیا۔ بُلھّے شاہ، وارث شاہ، سلطان باہو، بابا فرید، گورو نانک، وارث شاہ، میاں محمد بخش ایہہ سارے پنجاب نال تعلق رکھدے سن۔ ایہناں دا آرٹ، ایہناں دی فنی وڈیائی کسے تعارف دی محتاج نہیں۔ پنجاب دیاں لوک داستاناں مرزا صاحباں، سسی پنوں، یوسف زلیخا، سوہنی مہینوال۔۔۔ ساریاں پنجابی لکھاریاں دیاں لکھیاں نیں۔ مزے دی گل ایہہ وے پئی ایہناں دے آرٹ وچ مصوری، موسیقی، شاعری دیاں صنفاں نظریں آؤندیاں نیں۔۔۔ ایہہ کل دی گل سی۔ اج دے دور وچ امرتا پریتم، ڈاکٹر منموہن سنگھ دیوانہ، احمد راہی تے استاد دامن دے ناں اُگھڑویں نیں۔۔۔ پنجاب دے ایہناں سپوتاں نے صرف پنجابی آرٹ نوں نہیں وڈیایا سگوں دوجیاں بولیاں وچ آرٹ دے اجیہے دیوے بالے جیہڑے ورھیاں پچھوں وی روشن نیں۔
کیہ موسیقی دے میدان وچ شام سندر، کے۔ امرناتھ، ماسٹر غلام حیدر، حسن لال بھگت رام، سردول کواتڑہ، روشن، خواجہ خورشید انور، بابا چشتی، او۔ پی نیر، مدن موہن، خیام سردار ملک تے رشید عطرے نوں تسیں بھلا سکدے او۔۔۔ گیت نگاری وچ کیہ ڈی۔ این مدھوک، قمر جلال آبادی، چندر کرشن، راجہ مہدی علی خان، تنویر نقوی، ولی صاحب، ساحر لدھیانوی، سیف الدین سیف تے قتیل شفائی نوں تسیں بھُل سکدے او۔ کیہ مصوری وچ عبد الرحمن چغتائی تے ماسٹر اللہ بخش آرٹ دی دنیا وچ دھندلا سکدے نیں۔ کیہ فلم میکرز وچ تسیں کیدار شرما، اے۔ آر۔ کاردار، نذیر بابو صادق، مسعود پرویز، ریاض شاہد تے سید نور دیاں صاف ستھریاں کوششاں دے منکر او۔ کیہ اداکاری دے میدان وچ رفیع پیر، پرتھوی راج، بلراج ساہنی، قمر، نجم الحسن، علاؤ الدین، آغا طالش، گینا پالی، صبیحہ، مسرت نظیر، بہار بیگم، سورن لتا تے ممتاز شانتی دا کوئی بدل ہے وے۔ کیہ افسانے وچ راجندر سنگھ بیدی، کرشن چندر، احمد ندیم قاسمی، سعادت حسن منٹو، اے۔ حمید تے منشاء یاد نوں تسیں بھلا سکدے او۔۔۔ ایہہ سارے پنجابی سن۔
کیہ شاعری وچ فیض احمد فیض صاحب، حفیظ جالندھری، ن۔ م۔ راشد، منیر نیازی، ظفر اقبال، شہزاد احمد دا تعلق دہلی تے لکھنؤ نال اے۔ پران، اوم پرکاش، شاما، منورما، سندر، منوج کمار، راجندر کمار سریش، سارے پنجاب دے سپوت سن جیہڑے ہجرت کر کے بمبئی اپڑے۔ ایہناں توں اڈ موجودہ دور دے ہزاراں شاعر تے موسیقار، گیت نگار، اداکار نیں جیہڑے پنجاب نال تعلق رکھدے نیں تے آرٹ دی ڈولی دا بھار چُک کے بلندیاں ول رواں دواں نیں۔
پنجاب دے ایہناں ساریاں سپوتاں وچ، جیہناں دے ناں میں گِنوائے نیں، اِک گل مشترک اے پئی ایہناں ساریاں دا اپنے پنجاب دی مٹی نال گوڑھا رشتہ اے۔۔۔ اوس مٹی نال جیہدے وچ آرٹ تے فنونِ لطیفہ دے پھُل کھِڑدے نیں۔ جیہدی مٹی دیاں ہواواں وچ سرگم وجدی اے۔ جیہدے پھُلاں توں مصور رنگ لیندا اے۔ شاعر لوکاں دے دُکھ سُکھ نال مصرعیاں دی مالا پروندا اے۔ جیہدی مٹی وچ داستاناں جنم لیندیاں نیں تے فوک گیتاں دی ونجھلی سنن والیاں نوں بے خود کر دیندی اے۔ لہلہاندے کھیتاں دے نال کسان رقص کردا اے۔ پنجاب دی مٹی دا ایہو حق اے۔
ہن میں اک دیو مالائی کہانی سنا کے اجازت چاہواں گا۔۔۔ کہانی ایہہ وے پئی اک بندہ جنگل توں لنگھ رہیا سی جد اوہ جنگل دے وچکار اپڑیا تے اک جن نے اوہدا راہ ڈَکیا تے بندے نوں آکھیا: ’’میں راہ وچ کھلوتا واں۔ میرے نال دو دو ہتھ کر، لڑ، جے توں مینوں ہرا دِتا تے میں راہ وچوں پرانہہ ہو جاواں گا۔‘‘ بندے نے گل من لئی۔ دوواں وچ لڑائی شروع ہو گئی۔ جن نے بڑے داء لڑائے پر اوہ بندے نوں ختم نہ کر سکیا۔ جدوں جن تھک گیا تے مُڑھکو مُڑھکی جن نے شاہ جنات نال رابطہ قائم کیتا تے آکھیا ایہہ بندہ بڑا طاقت والا اے میں ایہنوں نہیں مار سکدا۔ شاہِ جنات نے آکھیا، بے وقوف ایہدی مٹی وچ بڑی جان اے، جدوں تک ایہدے پیر ایہنوں چُمدے رہن گے توں ایہنوں ہرا نہیں سکدا۔ ایہدے پیراں نوں مٹی توں نکھیڑ، ہوا وچ اُچھال کے مار۔ جن نے بندے نوں اُتانہہ چُکیا، مٹی نال رشتہ توڑیا تے اوہنوں باہواں دے گھیرے وچ لپیٹ کے مار دِتا۔
اپنی مٹی نالوں رشتہ کدی وی نہ توڑو۔ آرٹ دی دلہن سجاندے رہوو۔ جے تسیں اپنی مٹی نوں بھُل گئے، پیراں نالوں مٹی نوں جدا کر دتا۔۔۔ تے تہاڈا انجام وی اوس بندے ورگا ہووے گا جیہنوں جن نے ہوا وچ اُچھال کے مار دِتا سی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels