Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> لہندے پنجاب وچ پنجابی زبان: اک جائزہ

لہندے پنجاب وچ پنجابی زبان: اک جائزہ

درشن سنگھ آشٹ
March 31st, 2013
5 / 5 (1 Votes)

جدوں کسے زبان نوں مذہب نال جوڑ کے ویکھیا جاون لگدا اے یاں تشدد دے دائریاں وچ محدود کیتا جاندا اے تاں اوس زبان دی ترقی وچ رکاوٹ آون لگدی اے۔ پنجابی زبان نال وی کُجھ اجیہےا ہی ہویا اے۔ اےس زبان نوں وی وکھ وکھ مذہباں وچ ونڈن دی کوشش کیتی جاندی رہی اے۔ اےس دے راہ وچ رکاوٹاں کھڑیاں کرن والیاں نے پاکستان وچ بولی جان والی پنجابی (جو شاہ مکھی لپی وچ لکھی جاندی اے) نوں مسلم پنجابی اُتے بھارت وچ بولی وچ بولی جان والی پنجابی (جو گُرمکھی لپی وچ لکھی جاندی اے) نوں سکھی پنجابی آکھ کے ایس دا رتبا گھٹاون دی گل کیتی۔ ہرکھ دی گل تاں ایہہ سی کہ اجیہے وکھریویں پیدا کرن والیاں وچ کئی وڈے تے اجوکے سیاستدان' لکھاری تے سوجھوان شامل نیں۔ استاد دامن نے اس ونڈ بارے اپنے زخمی جذبات ایوں ظاہر کیتے سن:
اس ملک دی ونڈ کولوں یارو' کھوئے تسیں وی ہو' کھوئے اسیں وی ہاں
ایہناں آزادیاں ہتھوں برباد یارو' ہوئے تسیں وی ہو' ہوئے اسیں وی ہاں
جاگن والیاں نے رج کے لٹیا اے' سوئے تسیں وی ہو' سوئے اسیں وی ہاں
لالی اکھیاں دی پئی دسدی اے' روئے تسیں وی او' روئے اسیں وی ہاں
ظاہر اے' اےس ونڈ نال پنجابی زبان تے اےس دے ادب نوں وڈا نقصان ہویا۔ مہاراجا رنجیت سنگھ دے راج توں بعد بھارتی پنجاب وچ پنجابی گُرمکھی لپی وچ تے پاکستانی پنجاب وچ پنجابی شاہ مکھی لپی وچ لکھی جان لگ پئی۔ ایہدا مطلب ایہہ نہیں کہ ایہناں لپیاں دی ورتوں پہلاں نہیں ہوندی رہی پر دوہاں ملکاں وچ عام بول چال دی زبان پنجابی ای رہی۔
مینوں ذاتی طور تے پاکستان وچ ننکانا صاحب گُردوارے وچ چلدے سرکاری سکول دے پڑھیاراں نال گل کرن دا موقع ملیا تاں اوہناں دسیا کہ اوہناں نوں پنجابی مضمون بالکل ای نہیں پڑھایا جاندا۔ پاکستان دے عام سکولاں وچ پنجابی دی پڑھائی دی گل کرئیے تاں ہور وی فکر والی حالت ساہمنے آوندی اے۔ اوتھے جے کسے بچے نوں سکول وچ پنجابی بولدا پھڑیا جاندا اے تاں جرمانہ ادا کرنا پیندا اے۔
پاکستان وچ ویلے ویلے تے پنجابی دے حق وچ گل کرن والیاں وچ کجھ اجہیاں شخصیتاں یاں ستھاں موجود نیں جیہڑیاں سرکار تک اپنی گل اپڑاون دیاں کوششاں کردیاں رہندیاں نیں۔ لاہور (پاکستان) توں 1946 وچ شروع ہویا پنجابی دا اک ہرمن پیارا مہینا وار رسالا لہراں (ایڈیٹر : ڈاکٹر سید اختر حسین اختر) کئی قسم دیاں مالی تنگیاں دا ساہمنا کرن دے باوجود لگاتار چھپدا آ رہیا اے۔ ایہہ رسالہ پاکستان وچ پنجابی زبان تے اےس دے ادب نال جڑے موضوعاں بارے چوکھی بحث کردا رہندا اے۔ اےس رسالے دے دسمبر' 1991 دے پراگے وچ ایڈیٹر ولوں 17 سوالاں دا اک سوال نامہ چھاپیا گیا سی۔ ایہناں وچوں کجھ ضروری سوال اےس طرحاں سن ' سرکارے دربارے پنجابی دے بوہے بند کیوں نیں؟' جے سندھ وچ دسویں جماعت تک سندھی دی پڑھائی لازمی اے' صوبہ سرحد وچ مڈھلی تعلیم پشتو وچ تے بلوچستان وچ بلوچی وچ دتی جا رہی اے تاں پنجاب دے واسی (پنجاب سرکار) اپنی ماں بولی پنجابی نوں ہُن تک پہلی جماعت توں وی کیوں لاگو نہیں کر سکے ؟' پنجابی نوں دبا کے اردو زبان کویں ودھ پھل سکدی اے؟ وغیرا وغیرا۔۔۔۔۔ ایہناں سوالاں نے پنجابی نوں پیارن والیاں دے دلاں وچ اک دھڑدھڑی چھیڑ دتی سی کیوں جے ایہہ معاملہ سدھا اپنی ماں بولی نال جڑیا ہویا سی۔ بہت سارے لوکاں نے اےس دے حق وچ اواز بلند کیتی تے پنجابی زبان دے مخالفاں نے اےس دے راہ وچ رکاوٹاں کھڑیاں کرن وچ وی کوئی کسر باقی نہ چھڈی۔
لاہور و چ ای اج وی اشرف سہیل ورگے اجہے نوجوان لکھاری وی موجود نیں جیہڑے اپنی مادری زبان پنجابی نوں روح نال پیار کردے نیں۔ سہیل پچھلے 13 ورھیاں توں پنجابی دا اکو اک پنجابی مہینا وار بال رسالا 'پکھیرو' چھاپ رہیا اے۔ اوہ ریلوے وچ چھوٹا جہےا ملازم اے تے اپنی پوری دی پوری تنخواہ پنجابی دے اےس رسالے تے لا دیندا اے۔ گھر دا گزارا کسے ہور محنت مشقت بھریا کم کرکے کردا اے۔ سہیل اپنا رسالہ پاکستان وچ ودھ توں ودھ بچیاں نوں پڑھاون دی جاگ لا رہیا اے تے بھارتی پنجاب دے لکھاریاں نوں وی بھیج کے اےس گل دا احساس کروا رہیا اے کہ اپنی ماں بولی دی قیمت کوئی نہیں چکا سکدا۔ پاکستان وچ اج پنجابی وچ 'لہراں' پنچم پکھیرو' پنجابی انٹرنیشنل' پنجابی ادب' لکھاری ' سانجھ اتے پنجابی رنگ 'سویر انٹرنیشنل' تے کھوج ورگے پنجابی رسالیاں اتے بھلیکھا' خبراں اتے سجن ورگے روزانہ اخباراں نے پنجابی زبان دی ترقی وچ وڈا حصہ پایا اے تے پایا جا رہیا اے پر ایہناں کوششاں نوں ہور وی تن دہی تے ہمت نال اگے ٹورنا اج دی اہم لوڑ بن گئی اے۔ ایہہ اطمینان والی گل اے کہ پچھلے پنجاہ سالاں توں لے کے ہُن استاد دامن' سائیں اختر لاہوری' سبط الحسن ضیغم' افضل احسن رندھاوا' احمد سلیم' فخر زمان' احمد راہی' شہباز ملک' احمد سلیم' بی بی افضل توصیف' نجم حسین سید' شریف کنجاہی' سرمد صہبائی' میجر اسحاق محمد' سجاد حیدر' آغا اشرف' امین ملک اتے الیاس گھمن ورگے لکھاریاں نے پنجابی رہتل دی ذکردے لائق رچنا کیتی اے۔ پنجابی ثقافت اتے کلا دے شعبے وچ وی پاکستان وچ ہولی ہولی لہر پیدا ہون لگ پئی اے۔ اےس لہر نوں وڈی پدھر تے ہنگارا ملنا شروع ہو گیا اے۔ پنجابی سنگیت اتے فلمی دنیا وچ تاں پہلاں ای قابل ذکر ہو رہیا اے۔
بھارت وچوں وی شاہ مکھی اتے گُرمکھی لپی دی موجودہ 'سانجھ' نوں پیڈھیاں کرن دے جتن ہو رہے نیں۔ اےس حوالے وچ مشہور پنجابی ودوان ڈاکٹر کرنیل سنگھ تھند تے اوہناں دی سرپرستی ہیٹھ کم کر رہی سب ایڈیٹر ٹیم (ابھے سنگھ' ڈاکٹر جتندرپال سنگھ جولی' ڈاکٹر درشن سنگھ آشٹ' پرکاش آرٹسٹ اتے نرمل نوکوال) ولوں چھپن والے تماہی رسالے 'پنجابی عالم' دا پہلا پراگا (اگست-اکتوبر' 2006) آیا سی تاں پنجابی عالم ولوں اپنے مڈھلے ٹیچے بارے گل کردیاں لکھیا گیا سی کہ دنیا بھر دے پنجابیاں نوں پنجابیت دے دھاگے دی مالا وچ پرونا تماہی پنجابی عالم دا وڈا مقصد اے۔
کجھ لوک زبان' لپی تے رہتل جاں ثقافت نوں مذہب نال جوڑدے نیں۔ دھرم ےاں مذہب دی اپنی اہمیت اے' اپنی حد اے تے ہر دھرم دے منکھ نوں انسانیت دا پیغام دیندا اے۔ اکو دھرم دے لوک وکھ وکھ ملکاں دے باشندے یاں واسی نیں تے اڈ اڈ بولیاں بولدے نیں تے اکو زبان والیاں دا تعلق وکھو وکھرے مذہباں نال ہو سکدا اے پر پنجابی عالم دا ٹیچا دنیا دے کسے وی خطے وچ وسدے پنجابیاں دے مناں اندر ایہہ احساس جگاونا اے کہ دنیا بھر دے پنجابیاں دی ماں بولی پنجابی اے تے اپنی ماں بولی نالوں ٹٹ کے اوہ یتیم ہو جان گے۔
لاہوروں سفیر راما تے لدھیانیوں ڈاکٹر جگتار دھیمان تے ڈاکٹر منو شرما ہوراں دی سانجھی ایڈیٹری ہیٹھ چھپن والے تماہی پنجابی رسالے سانجھ دا مقصد وی پنجابی عالم والا ای اے۔ ایہہ اکو ویلے لاہور تے لدھیانے توں گُرمکھی لپی وچ چھپ رہیا اے۔ ایہہ رسالا دوہاں ملکاں دے پنجابیاں دی سانجھ نوں اگے ودھاون دی کوشش اے تاں جو پنجابی دیاں دو وکھو وکھ لپیاں ہوون دی وجہ لفظالی ودھ رہے وکھ نوں ڈکا لگ سکے۔ پنجابی دیاں دوہاں لپیاں دے لکھاریاں' سوجھواناں اتے پڑھنہاراں وچ سرت تے وچاراں دی سانجھ ودھے تے پنجابی کلچر تے بولی دی سانبھ سنبھال تے ودھا لئی پکی پیڈھی سانجھ بنے۔ پنجابی عالم اتے سانجھ رسالے تناں پنجاباں (لہندے' چڑھدے تے باہرلے پنجاب) دے لکھاریاں دے تبادلا خیال لئی سانجھا پلیٹ فارم نیں۔
سو اجوکے ویلے وچ' جدوں وار وار اس گل دا رولا پایا جا رہیا اے کہ پنجابی زبان آون والے پنجاہ سالاں دے اندر اندر اپنی ہوند گوا لوے گی' دونہاں پنجاباں دی پنجابی جنتا نوں مل کے ہنبھلے جٹاون دی بہت لوڑ اے۔ پاکستانی بھراواں نوں بھارتی پنجابی دی اہمیت نوں کسے طرحاں وی چھٹیا کے ےاں گھٹا کے نہیں تکنا چاہیدا سگوں ایہہ وی اوہناں دی اپنی بولی اے۔ اکو ماں دے ڈھڈوں جائی ہوئی۔ ایہہ گل وکھری اے کہ وکھریاں وکھریاں لپیاں وچ لکھی جا رہی اے۔ جے چڑھدے پنجاب دیاں یونیورسٹیاں وچ پاکستانی پنجابی ادب بارے ڈگری کلاساں وچ پڑھایا جا رہیا اے' ایم فل یاں پی ایچ ڈی کروائی جا رہی اے تاں پنجاب یونیورسٹی لاہور' قائداعظم یونیورسٹی' اسلام آباد اتے ہور کالجاں وچ وی بنا کسے تعصب دے بھارتی ثقافت بارے کھوج کارج کروائے جانے چاہیدے نیں' ایم اے پنجابی وچ بھارتی پنجابی اتے اےس دے ادب بارے پرچے کورساں دا حصہ بننے چاہیدے نیں تاں جے دوہاں ملکاں درمیان پنجابی زبان دی آپسی سانجھ ہور پیڈھی ہووے۔
ویلے دی تبدیلی نال جویں بھارتی پنجابی اْپر انگریزی اتے سنسکرت زباناں دا غلبا بھارو ہو رہیا اے' تویں ای لہندے پنجاب دی پنجابی زبان اُپر فارسی اثر خاص طور تے وچ ویکھن وچ آ رہیا اے۔ ہونا تاں ایہہ چاہیدا سی کہ دوہاں پنجاباں دی پنجابی آپس وچ گھلدی ملدی تے ہور ودھیرے ترقی کردی پر آپسی شک تے سوڑی سوچ پنجابی زبان نوں بولن والیاں وچ وِتھاں پیدا کرکے اپنا اُلو سدھا کیتا جا رہیا اے۔ لوڑ اے' دو بھراواں وچ پنجابی زبان دے موضوع تے ودھدی دوری نوں گھٹاون دی تاں جو پنجابی رہتل' زبان تے اےس دے ادب دیاں تنداں ہور مضبوط ہو سکن۔ دوجے پاسے پنجابی زبان نوں سازشاں دا شکار بناون والے بندے وی گھٹ نہیں گزار رہے۔ اجیہے لوک زباناں دے مسئلے تے اپنا اُلو سدھا کرکے روٹیاں سیکن دی کوشش کردے نیں۔ دوجے شبداں وچ ایہہ وی کہیا جا سکدا اے کہ پنجابی زبان دے موڈھیاں اْپر سازشاں دیاں بندوقاں رکھ کے زباناں دے شکاریاں ولوں پنجابی ورگیاں زباناں دے شکار کرن دی کوشش کیتی جا رہی اے پر اوہناں سوڑی سوچ والیاں نوں ایہہ سمجھ لینا چاہیدا اے کہ دنیا وچ جتھے جتھے وی پنجابی بیٹھیا اے' پنجاب دے خلوص تے محبت دی خشبو اوس دی روح نوں مردے دم تک سرشار کردی رہوے گی۔ لہندے پنجاب اتے چڑھدے پنجاب وچ پنجابی زبان دی ترقی واسطے جتھے لکھاری تے ثقافتی جتھیاں دی روایت نوں کھل دلی نال دوواں ملکاں دیاں سرکاراں ولوں منظوری ملنی چاہیدی اے تاں جو پنجابی ماں بولی دے ختم ہو جان دی پیشین گوئی نوں غلط ثابت کیتا جا سکے۔ اےس وچ ای دنیا دے 150 ملکاں وچ بیٹھے 15 کروڑ پنجابیاں دا بھلا اے۔
سو پنجابی ماں بولی دے پترو ' پنجابی ماں بولی دی لاج رکھو۔ پنجابی وچ گل کرنا کوئی مہنا نہیں' سگوں سینہ تان کے آکھیے کہ اسیں پنجابی ہاں۔ اےس نوں پنجابیت دے ناں ہیٹھ پیراں ہیٹھ مدھولنا سیانف والی گل نہیں :
تیری ماں بولی اے بیبا' پیراں ہیٹھ نہ رول پنجابی
پڑھ پنجابی' لکھ پنجابی' غیرت مندا! بول پنجابی
(شکریے نال ''روزوار لوکائی'')



Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels