Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> ماں بولی اتے روشن خیالی

ماں بولی اتے روشن خیالی

February 24th, 2010

2010 دے ماں بولیاں دے جگت دیہاڑ تے میری سدھر ہے پئی میرے پنجابی بھرا دوجے مذہباں اتے فرقیاں نوں جرنا سکھن اتے پچھانہہ جان دی تھاں اگے ودھن۔ میری ایہہ تانگھ وی ہے پئی اوہ ایہو جہے باضمیر شہری بنن جیہڑے وسیب وچ اپنا سِیر پاؤندے ہین اتے غریب میلاں دا ہتھ ونڈاؤندے ہین۔ سوال ایہہ ہے پئی میں ایہو جہے وچار بناؤن لئی کیہ ہتھ پوا سکناں؟ دوجے معنیاں وچ اجوکے تاریخی حالاں دیاں مجبوریاں دے ہوندیاں ہوئیاں اوہ کیہڑیاں گلاں ہین جیہڑیاں مینوں لوڑیندا وچار بناؤن وچ ہتھ پوا سکدیاں ہین؟

میرے خیال موجب اسیں سارے ایس گل نوں مناں گے پئی ساڈی حیاتی دے ذاتی تجربے توں اڈ اسیں اوہناں گلاں دا اثر لیندے ہاں جیہڑیاں اسیں سنندے پڑھدے ہاں۔ کیوں جے اجکل سکولی پڑھائی بڑی نکی عمرے چھوہ لئی جاندی ہے ایس لئی آکھیا جا سکدا ہے پئی لکھتی لفظاں دی اچیچتا ودھ گئی ہے۔ ایس لئی اسیں پنجابیاں اتے پاکستانیاں دے کرودھی ورتارے نوں کسے حد تیکر پڑھائی دے نظام نال جوڑ سکدے ہاں۔ سگوں ایہہ آکھنا چاہیدا ہے پئی ات واد دے ابھار اتے سکولی پڑھائی دے کھلار وچکار گوڑھا سانگا ہے۔ ایس دا ثبوت ایہہ وی ہے پئی ان پڑھ یاں گھٹ پڑھے لکھے پینڈو بہتے پڑھیاں لکھیان نالوں سہن دا بوہتا وکھالا کردے ہین۔

اسیں ہر پڑھے لکھے اتے اگونہے وچاراں والے جی توں جیس جرن اتے سہن دی آس رکھدے ہاں اوہنوں ای لے لؤ۔ جے باقاعدہ پڑھائی نہ ہووے تے بندے نوں اپنی عقل مت نال دوجے مذہباں اتے رِیتاں دے لوکاں نال کوئی ویہار رکھنا پیندا ہے۔ ایس بارے بندہ عام طور تے وڈھکیاں دے اکھاناں اتے مقامی طور تے سنے ہوئے ادب اتے روایت دے حوالے نال اپنا ذہن بناوے گا۔

پنجاب دے حوالے نال ایہہ آکھیا جا سکدا ہے پئی مقامی کلاسیکی ادب دا پڑھنا اتے سننا۔۔ لکھاں پنجابی اپنی بولی تے پڑھ سکدے سن پر اُردو یاں کوئی ہور بولی پڑھن جوگے نہیں سن۔ ایس کلاسیکی ادب وچ کجھ سرجناں دی اگاڑی پچھاڑی مذہبی یا صوفیانہ سی جدوں کہ بہتا ادب اُکا رومانوی سی جس نوں روایتی پنجابی تصوف دا مکھوٹا پوا دیندے سن۔ جو وی ہووے ایہہ مقامی ادب بندیائی دیاں رِیتاں دا سبق سکھاؤندا سی اتے سہن والے دماغ پیدا کردا سی۔ ایس طرحاں دے ادب نوں تعلیمی نظام وچوں سارے دا سارا کڈھ کے ایہدی تھاں اردو اتے فارسی نوں تُن کے جیاں دی عقل مت نوں ایس طرحاں بیگانا کر دتا گیا پئی اوہ جرنا وی بھل گئے۔ بہتے نہ تے اوبھڑ بولیاں نوں سمجھ سکدے سن اتے بھورا کُو سمجھ وی لیندے تے اوہدے اصل معنیاں تیکر نہیں اپڑ سکدے سن۔

ہن ایس وچار نوں لوو پئی کیہو جہیا ذہن سیکولر ریاست نوں من سکدا ہے؟ ایہدا مطلب ایہہ ہے پئی بندے ایس مڈھلی ہونی نوں منن پئی اوہ اک دوجے نالوں وکھرے ہین اتے کسے گھٹ گنتی یاں ودھ گنتی نوں دوجیاں تے اپنے وچار مڑھن نہیں دتے جا سکدے۔ ایہدا ایہہ وی مطلب ہویا پئی رب نال سانگے نوں ذاتی سمجھیا جاوے ناں کہ جتھے بند معاہدہ۔

ملاشاہی دا عقیدہ ہے پئی رب نال اوہناں دا سانگا جتھے بند ہے ایس لئی اوہناں نوں ایہہ حق ہے پئی اوہ اپنے وچار دوجیاں سر دھگانے مڑھن۔ ایہدے اُلٹ پنجابی صوفی ادب درس دیندا ہے پئی بندے دا رب نال سانگا ذاتی پدھر دا ہے ایسے لئی اوہ ملانیاں دی نکھیدی کردے سن۔ بہت سارے صوفی اپنے بوہے غیرمسلماں اتے نکیاں ذاتاں دے نویں مسلمان ہون والیاں لئی کھلے رکھدے سن جیہناں نوں حاکم میل شودر سمجھدا سی۔ بندے اتے رب دے سانگے نوں ذاتی سمجھدیاں ہوئیاں صوفی، ریاست دی سیاست اتے مذہب نوں وکھ رکھدے سن۔ اج وی امریکا سنے جگ دیاں سیکولر ریاستاں وچ بڑے لوک مذہبی ہین۔ ایس لئی آکھیا جا سکدا ہے پئی صوفی وچاردھارا اپنے ویلے توں اگانہہ دی گل سی ۔۔۔۔ مطلب ایہہ پئی اوہ وچار جیہدے تے یورپ وچ بڑا چر مگروں اتے پاکستان وچ حالے وی عمل نہیں ہویا۔

مذہبی حلقیاں اتے نظریہ پاکستان دے سرجنہاراں نے پڑھائی دے نظام وچ اوبھڑ بولیاں نوں لازمی متھ کے ایس گل نوں پکا کیتا پئی لوکائی نوں اوہناں دے قومی پڑھائی وسیلیاں توں دراڈے رکھیا جاوے۔ اوہناں نوں صوفی مت دی سیکولر روح دا چنگی طرحاں پتہ سی۔ ایس لئی جے سانوں اگونہے وچاراں والا چوگردا بناؤنا ہے تے سانوں اپنا طریقہ بدلنا پوے گا۔ سانوں اپنیاں ماں بولیاں نوں پڑھائی دا وسیلہ بناؤنا پوے گا تاں جے آؤن والیاں پیڑھیاں انسان پرست روایتاں لے کے اگانہہ ودھن۔

تاریخی تجربہ وی ایہو دس پاؤندا ہے پئی ماں بولیاں نوں پڑھائی دا وسیلہ بنائے بنا نہ تے لوکائی نوں پڑھایا جا سکدا ہے تے نہ ای اگونہے وچار پیدا کرن دا ٹیچا سرے چڑھ سکدا ہے۔ ماں بولی نوں پڑھائی دا وسیلہ بنا کے ای ایس نال مقداری اتے معیاری بدلیاں لیاندیاں جا سکدیاں ہین۔ جناب ماجد شیخ صاحب نے وی تاریخی سنداں نال ایہو ثابت کیتا ہے پئی جدوں انگریزاں نے پنجاب تے مل ماری اوس ویلے لہور اتے اس دے آل دوالے پڑھائی دی در 80 فیصد سی جیہڑی 2010 وچ 10 فیصد توں وی گھٹ ہے۔ اوس ویلے پڑھائی در دے ودھن دا کارن ایہہ سی پئی پنجابی ماں بولی پڑھائی دا وسیلہ سی اتے ایہنوں ڈھاء اردو پاروں لگی۔

اوسے دور وچ کجھ انگریز افسراں نے وی پیشین گوئی کیتی سی پئی جے ماں بولی نوں پڑھائی دا وسیلہ نہ بنایا گیا تے لوکائی نوں پڑھیا لکھیا بناؤن دے ٹیچے تے نہیں اپڑیا جا سکدا۔ اوہناں دی دلیل سی پئی جدوں برطانیہ وچ لاطینی بولی پڑھائی دا وسیلہ سی تے لوک بڑے گھٹ پڑھے لکھے سن۔ جدوں اوہدی تھاں فرانسیسی بولی لائی گئی تے پڑھیاں لکھیاں وچ کجھ وادھا ہویا پر وڈی پدھر تے لوکائی دی پڑھائی لکھائی وچ وادھا اودوں ای ہویا جدوں سیلٹک بولی نوں انگریزی بولی دا درجہ دے کے پڑھائی لکھائی دا وسیلہ بنایا گیا۔

اُتے دسیاں مقداری بدلیاں توں وکھ ماں بولی دے پڑھائی لکھائی دا وسیلہ بنن نال معیاری بدلیاں وی آؤندیاں ہین۔ پہلی گل تے ایہو ہے پئی بہت ساریاں کاہڈاں نے ایہہ ثابت کر دتا ہے پئی جیہڑا نیانا اپنی ماں بولی وچ ہشیار ہوندا ہے اوہ دوجیاں بولیاں وی سوکھا ای سمجھ لیندا ہے۔ دوجا، تاریخی پکھوں ویکھو پئی ماں بولیاں نوں اپناؤن والے دیس علم حاصل کرن اتے سرجن دے کماں وچ اگے ہین۔ چڑھدے ایشیاء دے دیساں جیویں چین، جاپان، کوریا، اتے دکھنی ہندوستان جتھے ماں بولیاں نوں پڑھائی لکھائی دا وسیلہ بنایا گیا، پاکستان اتے اُتری ہندوستان نالوں بہت اگے ہین۔

ایہدے وچ کوئی شک والی گل نہیں پئی جرن تے سہن پیدا کرن لئی ماں بولیاں نوں پڑھائی لکھائی دا وسیلہ بناؤنا دوجیاں ہورناں شرطاں وچوں اُکا اک شرط ہے۔ ایہدے توں وکھ وی ہور بڑیاں شرطاں نیں جیہناں دا ویروا ایس اک کالم وچ نہیں ہو سکدا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels