Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> عورت سنسار >> وَنڈ دیاں یاداں،لوک بیانیے تے زنانیاں ۔۔۔لکھاری ڈاکٹرپیپا وِردی(اخیری لڑی)

وَنڈ دیاں یاداں،لوک بیانیے تے زنانیاں ۔۔۔لکھاری ڈاکٹرپیپا وِردی(اخیری لڑی)

ترجمہ توحیداحمد چٹھہ
December 25th, 2016

فاطمہ نال اک ہور مِلنی وچ انٹرویو توں وَکھ میرے لئی اوہدے نال اک طرحاں دی غیررسمی گفتگو دا سربندھ بنیا۔ہُن اوہ مینوں اوہ سبھ کُجھ دس رہی سی جیہدے بارے پہلاں اُکا ای اوس مینوں لال جھنڈی ویکھادتی سی۔اوہ دَس رہی سی کہ کِداں اوہنوں سبھ کُجھ چھڈن تے مجبور کیتا گیا۔۔۔ پر ایس وار وی ساری گل کتھ وچ اوہدا بھرا ساڈے کول اِی کھلوتا رہیا ۔اوہ وچ کِدرے اوہنوں بولدی نوں ٹوک وی دیندا اَتے آپ بولنا شروع ہوجاندا اَتے کدی اُکا ای چپ وَٹ لیندا۔ اوہ کسے طور وی ایہہ نہیں سی چاہ رہیا کہ اوہدی بھین اپنے وچار ساڈے نال سانجھے کرسکے۔شاید اوہ اپنے آپ نوں زیادہ علم والا اَتے عقل مند سمجھ رہیا سی۔ اوہ شاید ایس شُبے وچ وی سی کہ اوہ اپنی بھین نالوں وَنڈ بارے کِتے وَدھ اَتے چوکھی جانکاری رکھدااے ۔ بلکاں اوہ اوہناں گلاں توں وی پردہ چُک سکدا اے جیہدی کھوج بارے سانوں مواد دی لوڑ سی تے اسیں ہر حال فاطمہ دا انٹریو کرنا چاہ رہے ساں۔ جیکر اوہدی مڈھلی گل کتھ بارے گل کیتی جاوئے تاں اوہ اپنے ولوں میری مدد کرنا چاہ رہیا سی۔پر مینوں تے اوہدی بھین دی زبانی ساری معلومات چاہیدی سی۔ ایس انٹرویو دوران کئی نویاں اوکڑاں میرے ساہویں سر چُکیاتے اِنج مینوں خواتین نال گل کرن لئی‘اَتے اوہناں توں ونڈ بارے جانکاری اکٹھی کرن لئی بہت ساریاں اوکھیاں گھاٹیاں نوں سر کرنا پیا۔میرے لئی خاص کر اوہناں تیویاں نال گل کرنا بہت اوکھا رہیا اے جیہڑیاں گھٹ پڑھیاں لکھیاں سن۔ زنانیاں اپنے آپ دی مدد دے تحت آپو اپنے وچار سانجھے کرن وچ گھبراندیاں سن،خبرے اوہ کیہڑی شے سی جیہڑی اوہناں نوں اکھیں ڈٹھااَتے ہڈیں ورتیا دُکھانت میرے نال شیئر کرن توں ہٹک رہی سی ۔ پر ایس وچالے میں محسوس کررہی ساں کہ جیکراوہناں نوں موقع دِتا جاوئے تاں اوہ اپنے بارے اَتے اوہناں حالات بارے کھل کے گل کرن لئی تیار ہو سکدیاں نیں ،جیہناں اوہناں دی اپنی اپنی ذاتی زندگی تے گہرا اثر چھڈیا۔اِنج تاں اوہ اوہناں سبھ گلاں نوں وی اُگل دیندیاں سن جیہناں نوں اوہ اپنے توں سوا کسے ہور کدے سانجھی وی نہیں کرسکیاں سن۔ مینوں اوہناں دیاں ہِکاں وچ وَنڈدی مہاکتھا دیاں کئی کتاباں نظریں پے رہیاں سن۔جیہناں توں میں آون والے ویلے وچ اک نویں تاریخ رنبھن دا آہر کرسکدی ساں۔ ہندوستاں تے پاکستان دی ازادی نے ایتھوں دی عام لوکائی تے ظلم دے جیہڑے پہاڑ سُٹے، اوہناں نوں اکھراں‘جملیاں یاں کتاباں وچ درج کرنا اک نویں تاریخ لکھن وانگ ای اے۔ ۱۹۴۰ء توں بعد کڑیاں نوں پڑھاون دا رواج پیا تاں ایہہ رواج مڈل کلاس وچ تاں بہوں ودھیا، پر لوئر کلاس یاں ہیٹھلے میل وچ اودوں توں لے کے ہُن تائیں کڑیاں چڑیاں نوں مُولوں سکول گھلیا ای نہیں جاندا۔ اوہناں نوں پڑھانا لکھانا چنگا نہیں گنیا جاندا۔ ایس بارے عام لوکائی دی راء ایہہ ہوندی اے کہ اوہناں پڑھ لکھ کے کیہ کرنا ایں ،کرنے تے مُڑ گھر دے کم ہَن۔حالانکہ اوہ ایہہ نہیں جاندے کہ ایس تعلیم نے بین الاقوامی پدھر تے زنانیاں نوں سیاسی جاگرتی دِتی اے،اوہناں مرد دے موڈھے نال موڈھا جوڑ کے زندگی دے ہر کھیتر وچ خاطر خاہ نتائج دتے نیں۔ پر ایتھے مینوں بیگم سلمیٰ دا کیس ایہناں توں وکھ نظر آرہیا اے۔ اوہ اِک امیر خاندان دی سی۔اوہ گھٹ پڑھی لکھی وی سی پر اوہدے آل دوالے مسلم لیگی ماحول نے اوہدی سیاسی جاگرتی گھٹ نہ ہووَن دتی۔ اوہ سارے سیاسی طور تے بڑا اگے دا سوچ رہے سن اوہناں کدی وی کسے عورت نوں تعلیم حاصل کرن توں نہیں سی ڈکیا۔ بیگم سلمیٰ اپنی مرضی نال گھٹ پڑھیاں تے اپنے خاندان دے نال ہووَن والی گل کتھ توں ایہناں سیاست وچ دلچسپی لینی چھوہی۔ایس بارے اوہ آپ آہندیاں سن کہ؛’’میرے پیو نے تحریکِ خلافت وچ حصہ لیا ۔اوہ باہروں آون والا کپڑا نہیں سی پہنندے سگوں اوہ تاں سوتی کپڑے پہنن دے عادی سن۔ گورنمنٹ نے میرے باپ نوں میرے مامے راہیں چنگی نوکری دی پیش کش وی کیتی پر اوہ تحریک نال جُڑے ہوووَن کرکے ایس توں انکاری ہوگئے۔ اوہناں فٹ ایس آفر نوں ٹھکرا دتا۔ جد کہ جرمنی دی جنگ دوران اوہناں برطانوی سرکار نوں ایہہ آکھیا پئی اوہ ایس شرط تے لڑن گے کہ اوہناں نوں ازادی دِتی جاوے۔ میرے بھتیجیاں چوں اِک بھتیجا جنگ وچ وی گیا۔ ایس جنگ وچ پنجاب دے بہت سارے لوک مارے گئے سن۔
اک ہور نصرت نامی زنانی نال ہوئے انٹرویو وچ مینوں ایس گل دا وی پتہ لگا کہ زنانیاں نوں اوّل دینہہ توں اِی سیاست توں دُور ای رکھیا جاندا رہیا اے۔ اوہنے اپنے انٹرویو دوران مینوں دسیا کہ اوہ اپنے اندر دیاں بہت ساریاں گلاں اپنے والد نا ل وی سانجھیاں نہ کر سکی۔ اوہدے مطابق؛’’اک سیاسی کارکن سی۔ جیہداناؤں فاطمہ بیگم سی۔ اوہدے پیو نے اُردو دا پہلا اخبار چھاپیا۔ جیہدا ناں’’ پیسہ‘‘ اخبار سی۔ اوہناں تحریکِ پاکستان وچ بڑا کم کیتااے۔ پر اَج کوئی وی اوہناں دا ناں تک نہیں جاندا۔ ایتھوں تک کہ کوئی اوہناں دا ذِکر تک نہیں کردا۔ میں بڑیاں تقریراں سنیاں نیں اوہ وی شاید ایس اُمید نال کہ خبرے کوئی فاطمہ باجی دا ناں لے اِی لوے پئی اوہنے وی ایس قوم دی خدمت کیتی سی ۔ ایپر میں ایس گلوں بہت مایوس اَتے نااُمید رہی آں کہ میں کدی وی کسے جلسے یاں تقریر وچ اوہدا ناں نہیں سُنیا۔ اوہ تحریکِ آزادی دی خاموش کارکن سی۔ جیہڑی پردے پچھے رہنا پسند کر دی سی۔ اک بہت مشہور لکھاری تے وکیل عبدالقادر نے اپنے گھر اکواری سیاسی اکٹھ دا آہر کیتا سی جیہدے وچ باجی فاطمہ نے مینوں وی سدیا سی ۔جدوں کہ اودوں اَجے میں اِک پڑھیار ساں۔‘‘ہُن نصرت کُجھ دیر لئی چُپ سی تے اوہدی دھی رانی گل کررہی سی ۔’’ نانا جی زنانیاں نوں سیاست وچ لیاون دے خلاف سن۔ اوہ کہندے ہوندے سن کہ کڑیاں نوں سیاست ورگی کنڈیالی راہے قدم نہیں رکھنا چاہیدا۔ ایہہ زنانیاں لئی کوئی باعزت شعبہ نہیں۔۔۔‘‘
’’ہاں جی! میرے والدصاحب ہوراں نوں ایہہ پسند نہیں سی کہ میں سیاست وچ حصہ لواں۔ اوہناں بڑی سختی نال مینوں سیاسی کماں توں دُور رکھیا ۔ اوہ اکثر آہندے ہوندے سن کہ مینوں ایہہ پسند نہیں کہ میریاں دھیاں سڑکاں تے چیخاں ماردیاں تے نعرے لاندیاں پھرن تے پولیس اوہناں نوں پھڑکے لے جاوے۔شایدایہہ اوہ بنیادی وجہ اے کہ میں سیاست توں ہمیش دُور اِی رہی آں۔‘‘ایہہ نصرت دی اواز سی۔
سٹہ
تاریخ لکھن والے نوں لوک بیانیے ایس توں وی چنگے لگدے نیں کہ اوہ حقیقت دے نال لگا کھاندے نیں۔ انسانی حیاتی بارے نویاں راہواں کھولدے نیں تے اوہ کہانیاں جیہڑیاں اخیر تک لاپتہ اَتے لکیاں ہوئیاں ہوندیاں نیں، اوہناں نوں لوکائی تیکر اپڑاندے نیں۔ ایہناں کہانیاں وچ اَجے وی بہت ساریاں چیزاں جمہوری نیں۔ کیونجے ایہدے وچ کسے طرحاں دی کوئی رکاوٹ نہیں۔ جد کہ دستاویزات وچ بہوں ساریاں اوکڑاں ہوندیاں نیں جیہڑیاں سانوں چنگے طریقے نال مسئلے نوں سمجھن نہیں دیندیاں۔ ۱۹۴۷ء توں پہلاں ایہہ سارا ریکارڈ سیاست دی نظر ہو گیا سی۔ کاغذاں وچ لکھیاں گلاں پوری تاریخ نہیں آکھوا سکدیاں۔ ایہناں و چوں اسیں سارے سوالاں دا جواب نہیں لبھ سکدے۔ ذاتی کہانیاں سنن مگروں سانوں تاریخ دے اوہناں تھاواں دا وی پتہ لگدا اے۔ جیہڑے اَجے تیک ہنیرے وچ ڈُبے ہوئے نیں۔ کُجھ تاریخ دان ذاتی کہانیاں نوں دستاویز تے لکھیاں ہوئیاں شیواں توں گھٹ سمجھدے نیں ۔پر پچھوکڑ نوں سمجھن واسطے ایہناں دوں توں کم لینا پئے گا۔ وَڈے لوکاں نے پاکستان نوں بنایا تے سٹھ ورھے لنگھن مگروں وی ایہہ ریاست اجے تیک نازک حالات وچ اے۔ کسے وی موڑ تے قدامت پرست نقطہ نظر ایہناں واسطے مسئلہ بن سکدے نیں۔ ایتھے تاریخ وچ زنانیاں دے کردار نوں ہمیشہ پچھے رکھیا گیااے۔ کُجھ اک دستاویزات نوں زنانیاں دا وَنڈ وچ حصہ آکھیا جا سکدا اے، پر یاد رہوئے پئی لوک بیانیے ایس پاڑ نوں پورن واسطے کم کر سکدے نیں۔ ایہہ سانوں ساڈے پچھوکڑ دے نظریاتی مطالعے دی اجازت دیندے نیں۔ایہہ زنانیاں نوں بااختیار بنا کے بولن جوگابناندے نیں۔ ایہہ اساڈے سماج وچ لکیاں ہوئیاں اوہ زندگیاں نیں جِنہاں پاکستان نوں بناون وِچ اپنا اپنا وڈا حصہ پایا اے۔ اک حالیہ کالم وچ ’’اوول ہسٹری‘‘ دے متعلق کلک کہندا اے کہ؛ عورتاں دی علمبردار تحریک اپنی بنیاد پرستی تے تخریبی اہمیت گنوا چکی اے؟ پر ایس وچ کوئی تبدیلی لیاون واسطے تاریخ دا ناں نوں اِک متبادل تاریخ پیش کرنی پے گی۔ ایہہ اوس صورت وچ ای ممکن ہے جدوں پرانی تاریخ نوں چیلنج کیتا جاوئے گااَ تے اعدادوشمار راہیں زنانیاں دی زندگی دیاں اوکڑاں
نوں ویکھیا تے بیانیا جا سکے گا۔
تریجی لڑی لئی تھلے دتے لنک تے کلک کرو
http://www.wichaar.com/news/122/ARTICLE/31969/2016-12-23.html
ڈاکٹرپپاوردی لدھیانہ دی نیں اتے ہن برطانیہ رہندی ہین۔برٹش انڈین نوآبادیاتی توریخ اتے پنجاب بارے ایہہ لکھدیاں نیں اتے برطانیہ دی ڈی مونٹ فورٹ یونیورسٹی وچ سکول آف ہیومینیٹیز نال جڑی نیں۔توحید احمدچٹھہ پی ایچ ڈی دی پڑھیار نیں اتے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی فیصل آباد وچ استاد نیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels