Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> عورت سنسار >> وَنڈ دیاں یاداں،لوک بیانیے تے زنانیاں ۔۔۔لکھاری ڈاکٹرپیپا وِردی(پہلی لڑی)

وَنڈ دیاں یاداں،لوک بیانیے تے زنانیاں ۔۔۔لکھاری ڈاکٹرپیپا وِردی(پہلی لڑی)

ترجمہ توحیداحمد چٹھہ
December 18th, 2016

وَنڈدی پڑھائی وچ لوک بیانیے دا رواج ۱۹۹۰ء توں پیا۔ایہدا مقصد تاریخ نوں ہیٹھلی پدھر توں ویکھنا سی۔ایہنے ونڈ اَتے وڈیاں لوکاں دی تاریخ نوں عام لوکائی دی تاریخ وچ بدل کے رکھ دتا۔ایتھے حیرانی والی گل ایہہ سی کہ لوک بیانیے نے ایس ساری نویکلتاوچ مڈھلا کردار ادا کیتا۔برطانوی سامراج دے ٹُٹّن نال جیہڑا صدمہ تے دکھانت عام لوکائی نے سہیا،لوک بیانیہ اوہدے ولوں ساڈی جان کاری ودھاندا اے۔ ایہہ سانوں اک اجیہا موقع وی پُن کردااے پئی اسیں اوہناں لوکاں دی وی تاریخ لکھیے‘ جیہڑے اَجے تائیں چپ نیں،اُکا اِی گُنگ وَٹہ بنی بیٹھے سبھ واچ رہے نیں گُم سُم۔۔۔ایہہ اوہ اِی ہَن جیہناں نوں ماڑا سمجھیا گیا اے اَتے جیہڑے سرکار ی تاریخ توں ہمیش دور رہے نیں۔لوک بیانیے دی نویں کھوج دے ڈھنگ وچ وڈی کھوج کیتی گئی اے،جیہڑی خاص کر ہندوستان تک اِی محدود رہی اے۔ یاں فر ایس بارے پنجاب وچ تھوڑا بہت کم ہویا اے ۔ ایہدے نال نال دوجے علاقیاں وچ وی ایہدے تے کم کیتا جارہیااے۔ ایس سلسلے وچ بنگال‘ دہلی تے پاکستانی پنجاب وی شامل اے۔ایس مضمون دا مُڈھلامقصد ونڈ دی پڑھائی وچ لوک بیانیے دے وادھے دی جانکاری لینا ایں، خاص کر اوس ویلے جدوں سرکار دا ریکارڈ عام لوکائی لئی کھولیا گیا اے۔لوک بیانیے تے گوہ کرئیے تے پچھلے پندرھاں ورھیاں وچ ایہدی ورتوں تاریخ وچ ودھی اے اَتے ایس راہیں زنانیاں ولوں ساڈی سوچ نوں تبدیل کر ن دا جتن وی رَنبھیا گیااے ۔ ایہہ مضمون جنوبی ایشیا وچ لوک بیانیے دے تجربے دی گل کردا اے تے خاص کر میرے اوس تجربے دی وی جیہڑاپاکستانی عورتاں نال انٹرویو کردیاں ہوئیاں میرے ویکھن وچ آیا ۔
تاریخ تے وَنڈدی نمائندگی
وَنڈ دے سلیکھ دا مڈھلانقطہ سرکاری تاریخ اے، جیہڑی بھارت تے پاکستان وچ جمی۔ایہہ تاریخ ازادی دا جشن منان تے ایہدے نال اِی ہووَن والے خون خرابے وچ اک دوجے دی وِرتی باریلکھی تاریخ اے ۔ہندوستانی قوم پرست ایس گل تے متفق نیں کہ ہندوستان دی تقسیم برطانوی سامراج دی ’’ڈی وائیڈ اینڈ روُل‘‘دی پالیسی موجب کیتی گئی اے۔ ایہتوں پہلاں ایتھے آپسی میل جول تے لین دین‘قومیت اَتے مذہب توں وکھ سمجھیا جاندا سی، جیہڑاعام لوکائی دی مذہبی شناخت نوں مٹاندا سی۔ دُوجے وَنّے پاکستانی لکھاری ایہنوں اک وڈی ہندو اکثریت توں بچاون دا آہر دَسدے نیں۔ ایہناں دوں مُلکاں دے لکھاریاں دے وچار آپو اپنے نیں ۔ہندوستانی لکھاری ’’ڈی وائیڈ اینڈ روُل‘‘دے منن والے ہَن ‘جد کہ پاکستانی لیکھک’’دو قومی نظریے ‘‘دے حامی نیں۔مڈھلی تاریخ دا بہتا لین دین اُپرلی پدھر دی سیاست نال ای رہیا اے۔ ہُن تک دی ملن والی تاریخ دا موٹا حصہ گِنے چُنے لوکاں دیاں اپنیاں اپنیاں لکھیاں ہڈ ورتیاں تک اے۔ ایہدے وچ لوکائی نال کیتے گئے وادھے گھاٹے اَتے اُتلی پدھر دے لوکاں داعام لوکائی نال سلوک تے ظلم ‘تشدد وغیرہ شامل اے۔ سلیکھ تے فلم نے کسے حد تک ایس خلا نو ں پورن داپورا سُورا جیہا جتن کیتااے۔ ایہو جیہے ملک جیہڑے مذہب دے ناں تے وکھ ہوئے ہووَن اوہناں وچ کہانی اِک اجیہا طریقہ سی جیہدے راہیں جذباتی‘ظالمانا تے مذہبی اُتھل پتھل نوں ملک وچ وکھایا جا سکدا سی۔انتظار حسین‘ بھیشم ساہنی‘ سعادت حسن منٹو تے امرتا پریتم اوہ لکھاری ہَن جیہناں اپنی اپنی ہڈ ورتی تے سنتالی دی وَنڈ دا سارا ناٹک پیش کیتا اے۔
انڈیا تے پاکستان دی سرکاری تاریخ نے اگست ۱۹۴۷ء وِچ ہون والے خون خرابے دا الزام اک دوجے تے دھریا اے۔بھاویں ایہہ تاریخ غلطیاں تے الزاماں نال بھری ہوئی اے، پر فروی ایہہ تاریخ داناں واسطے بڑے کم دی شے وے۔
سبھ توں مشہور تے منی پرمنی کھوج کھوسلے دی اے، جیہدے وچ ماردھاڑ بارے ساری گنتی دتی گئی اے۔ جیہڑی پہل وار۱۹۴۹ء اِچ پیش کیتی گئی سی۔ کھوسلہ نے اکھیں ڈِٹھے ظلم‘ دَھرو تے تشددبارے لکھیا اے۔ پاکستان وچ وی ایس سلسلے دیاں بہت ساریاں کتاباں چھاپے چڑھیاں نیں جیہڑیاں چھوٹے موٹے سکھ منصوبے بارے دَسدیاں نیں۔دُوجے وَنّے خان نے وی اِک وَدھیا کم پیش کیتا اے جیہڑا پاکستانی مہاجراں دی گنتی تے اوہناں نال ہوئے دھرو دِی گل کردا اے۔ بھاویں ایہہ کتاب وی کھوسلہ وانگ اِن بِن پکی کھوج تے لکھی گئی اے۔ پر ایہہ دوویں کھوجاں سانوں لوکاں نال وا پری بارے چوکھی جانکاری دیندیاں نیں۔ ایہہ اِی نہیں سگوں نویں تاریخ لکھن والیاں نوں تھوڑی بہت مدد وی فراہم کردیاں نیں۔
انڈیا تے پاکستان لئی ازاد قومی پچھان لینا بہوں ضروری متھیا جاندارہیا اے۔ایتھے دوں مُلکاں دی لوکائی دے آگوواں نوں پچھوکڑ دیاں یاداں وچوں قومی تاریخ کڈھن لئی نویں پچھان لوڑیدی سی۔ ازادی توں پہلاں تاریخ وڈے لوکاں دی سی جیہدے چ جناح، گاندھی تے نہرو دے ناں لِتّے جاسکدے نیں۔وَنڈ دی تاریخ لکھن نال دوہاں مُلکاں نے ایس گل تے زور دِتا اے کہ ونڈ کیوں ہوئی؟ایپر عام لوکائی دی حیاتی تے ایس وَنڈ دا کیہ اثر ہویا؟ ایس بارے سرکار کسے طرحاں دی کوئی گل کرن تے راضی نہیں۔
قومی لیڈراں نے وَنڈدی جاگرتی کداں پھیلائی ؟حکومتِ برطانیہ‘کانگریس تے مسلم لیگ دے تعلقات نے کسراں وَنڈوالی گل نوں نیپرے چاڑھیا، اَتے ایہو اجیہاں بہت ساریاں اَن پکیاں تے جھوٹیاں گلاں جیہڑیاں کہ اَج بھارت تے پاکستان دے سکولاں کالجاں وچ بلاجھجک پڑھائیاں جارہیاں نیں۔ جیہناں بارے لمے چِرتوں کسے نے رَتا گوہ کرن دی کھیچل تک نہیں کیتی ،یاد رہوئے کہ دوں قوماں ایہدا نتیجہ وی خُوب بھُگتیا اے اَتے بُھگت وی رہیاں نیں۔ اجیہی کھوج نے نہ صرف مذہبی لڑائی سگوں بارڈر دے آر پار وَسدی لوکائی دے دِلاں وچ صرف تے صرف نفرت نوں بیجیا اے۔ 1980ء دے مڈھلے دِناں وچ تاریخ لکھن دا اِک نواں ڈھنگ جمیا۔ جیہنے اودوں تک ہوئی تاریخی کھوج نوں ٹُھمناں دِتا۔ ایہہ تاریخ دان گوھاجی ہوریں سن۔ جیہناں ہندوستان وچ ہیٹھلے میل دی تاریخ لکھن دی ٹھانی۔ایہہ سبھ توں پہلے اوہ لکھاری ہَن جیہناں ہیٹھلے میل دی تاریخ لکھی۔ایہہ نِچلے میل دی تاریخ پہلے دی منی پرمنی تاریخ دے خلاف اِک دُوجا راہ ویکھاندی اے۔ 1990ء دے مڈھ وِچ ایس ڈھنگ دی تاریخ لکھن دا رواج عام ہویا۔ ایہدا سٹہ ایہہ نکلیا کہ تاریخ وڈے لوکاں دی تاریخ توں اَڈعام لوکائی دی ہسٹری وچ بدل گئی اَتے ایس تاریخ نے جھبدے اِی اپنا رُخ وسیبی سیاست ول موڑ لیا۔ پر سوشل سائنس دا ناں تے زنانیاں نے ایہنوں مُکھ رکھ کے اپنے حقاں بارے لکھنا شروع کر دِتا ۔ایہہ تاریخ اوہناں دی اپنی اپنی پیڑکتھا اَتے دُکھاں دَرداں بھرے پچھوکڑ نال جڑی ہوئی اے۔
وَنڈ ویلے ہوئے دھروتے سکھاں دے خلاف چلائیاں جاون والیاں تحریکاں وچ اِک وڈی ایکتاویکھن وچ ملدی اے۔ایس وچالے 1984ء وچ اِندراگاندھی دا قتل وی ایس سلسلے دی اک کڑی نظر آوندااے۔ دُوجے وَنّے آزادی دے 50ویں ورھے وار میلے دی ہلاشیری تے اوس تے چھپن والیاں کتاباں وچ وی ونڈدوران ہوئے خون خرابے نوں ہور اُبھاریا گیا اے۔پر پنجاہ ورھے لنگھن مگروں وی تاریخ دا ناں دی نویں پود،نے ایس جھوٹی تاریخ نوں متھن اَ تے زنانیاں دے اغواء، زیادتی تے تشدد بارے وی لکھنا شروع کیتا اے۔ایتھے ایہہ وی چیتے رہوئے پئی یورپ وچ نسل مکاون تے بوسنیا چ تِیمی نال ہوئے ظلم زیادتی اَتے تشدد دے خلاف جنگی جرماں تے گل بات وی چلی اے۔ ایس معاملے وچ تریمتاں دے حقاں لئی کم کرن والے کامیاں تے انیکاں تنظیماں نے جگت بھر دیاں عدالتاں وچ یوگوسلاویا دیاں زنانیاں نال ہوئے ظلم تشدد تے دھرو بارے مقدمہ چلایا اے۔ یوگوسلاویہ، بوسنیا تے ہرزیگوینا دیاں عورتاں نال ہوئی بد سلوکی‘دھر واَ تے وَنڈدوران زنانیاں تے ہوئے ظلم زیادتی اِکو اسے دُکھ اَتے دَرد دے دو اَڈ واَڈ تے مختلف پنے نیں۔ایہناں دوہاں وسیباں وِچ جَنّی عزت دا نشان تے ہے وے، پر دُکھ دیون والی گل ایہہ وے کہ جِویں کِویں ایہنوں اودھر تے ایدھر دوں پاسے بے عزت تے ذلیل ہووَن تے مجبور کر دِتا گیااے۔ مینسن، بسین، بوٹالیا تے داس ورگے لکھاریاں نے انڈیا وچ فرقہ وارانہ تشدد ‘ظلم اَتے زنانیاں نال ہورہے دھرو بارے لکھیا اے۔اوہناں اپنی اپنی سُوجھ بُوجھ مطابق وَنڈ دی تاریخ لکھن وچ بڑا حصہ پایا اے اَتے نویں تاریخ لکھن دے جتن کیتے نیں۔اوہناں گل بات دے نویں ڈھنگ رَنبھے اَتے راہ کھولے نیں۔ اوہناں وسیبی لوکاں دیاں کہانیاں نوں مُکھ رکھدیاں ہوئیاں کئی سِٹے کڈھے نیں۔ ایتھے اوہناں وَنڈ دا دُکھانت ہڈیں بھوگن والیاں دیاں یاداں اَتے ہڈ ورتیاں توں کم لیا اے۔اوہ اوہناں لوکاں نوں پہنچ پُج کے ملے ہَن جیہناں ایہہ عذاب نہ صرف ہڈیں بھوگیا اے سگوں اکھیں ڈِٹھا وی اے۔
ڈاکٹرپپاوردی لدھیانہ دی نیں اتے ہن برطانیہ رہندی ہین۔برٹش انڈین نوآبادیاتی توریخ اتے پنجاب بارے ایہہ لکھدیاں نیں اتے برطانیہ دی ڈی مونٹ فورٹ یونیورسٹی وچ سکول آف ہیومینیٹیز نال جڑی نیں۔توحید احمدچٹھہ پی ایچ ڈی دی پڑھیار نیں اتے گورنمنٹ کالج یونیورسٹی فیصل آباد وچ استاد نیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels