Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> سائنسی دُنیا >> کائنات نوں سِرجن دا تجربہ

کائنات نوں سِرجن دا تجربہ

وچار ڈیسک
November 24th, 2010

کئی سائنسدان کائنات دی سرجنا دے جیہڑے نظریے تے اک نیں اوہنوں بگ بینگ کہندے نیں۔ ایس نظریے موجب ارباں سال پہلوں ایہہ کائنات اک بہت وڈے گولے دی شکل وچ موجود سی۔ ایہہ گولہ اپنے وچلے ات دباء پاروں پاٹ کے کھلر گیا تے ایہدے کھلرن نال کہکشاواں نظام شمسی تے ہور سیارے بنے۔

کائنات دے کھلار دا گویڑ ایہدے توں لایا جا سکدا ہے پئی چانن دی رشم بھاویں اک سکینڈ وچ اک لکھ چھیاسی ہزار دا پینڈا کردی ہے پر بے حدی گنتی وچ انج دے ستارے موجود نیں جیہناں دا چانن، کائنات دی سرجنا دے ارباں سال لنگھن دے مگروں وی حالی تیکر زمین تے نہیں اپڑ سکیا۔

کائنات دی سرجنا دے کم نوں سمجھن لئی یورپ دے جوہری سائنس دے ادارے سی ای آر این نے کجھ ورھے پہلوں اک وڈی کاہڈ دا مڈھ رکھیا تے مادے نوں توڑن لئی جنیوا دے نیڑے دنیا دی سب توں وڈی تجربہ گاہ بنائی۔ جیہنوں لارج ہائیڈرون کولائیڈ کہیا جاندا ہے۔ ایس ادارے دے ویہہ ملک رکن نیں تے ایہدے نال سارے جگ دے اسی ملکاں دیاں 588 یونیورسٹیاں تے کاہڈو ادارے جڑے نیں جیہناں وچ پاکستان وی رلتی ہے۔

لارج ہائیڈرون کولائیڈر ، فرانس تے سوئٹزرلینڈ دی سرحد تے 27 کلو میٹر لمی اک سرنگ ہے جیہدا گھیرا 175 میٹر تیکر ہے۔ ایہہ لیبارٹری طبیعات دے مڈھلے سوالاں تے کائنات دے ہوند وچ آؤن دے اصول دا پتہ لاؤنا سی۔

ایس لیبارٹری وچ جیہنوں دو ہزار اٹھ وچ شروع کیتا گیا سی حالیں ہائی اسپیڈ جوہری بھوریاں دی اک بیم نوں ٹکرا کے اک وڈی کامیابی پائی ہے۔ جیہدے نال اوہناں نوں پتہ لگیا پئی کائنات دی سرجنا دے چھیتی مگروں مائع دی شکل وچ طاقت دے وجود وچ آئی جیہدا درجہ حرات سو کھرب ڈگری سینٹی گریڈ سی۔

تجربہ گاہ دے نتیجیاں موجب ایہہ توانائی گاڑھے ترل وانگوں سی جیہنے ایٹم دے گبھلے حصے دے نیوٹران تے پروٹان تے اوہناں دے دوالے گھمن والے الیکٹراناں نوں سرجن لئی اک حقیقی ماحول دتا جیہنے مگروں ستاریاں تے کہکشاواں دی شکل پھڑی۔

ایس تجربے دے نتیجیاں نال کائنات دی سرجنا دے ایس مشہور نظریے نوں سمجھن وچ مدد ملی پئی بگ بینگ دے مگروں بہت ہی گرم گیساں نے آپو وچ رل کے مادے نوں جنم دتا دی جیہدے مگروں اجرام فلکی بنے۔

برمنگھم یونیورسٹی دے ڈاکٹر ڈیوڈ ایوانز دا جیہناں نے ایس تجربے دی اگوائی کیتی سی کہنا ہے جو ایہہ کائنات دا سب توں پہلا لمحہ سی تے ایہدی شکل اک بہت ہی گاڑھے مائع دی سی۔

ڈاکٹر ایوانز دا کہنا ہے جو سانوں اپنے تجربے دے نتیجیاں نوں ساہمنے رکھدیاں ہوئیاں ایہدا ہور تجزیہ تے پرکھ پڑچول کرنی ہے تے ایس کم نوں سمجھن لئی ہور گوہ کرنا ہے۔ پر ایہہ بہت حیران کرن والا ہے۔

دو ہفتے جاری رہن والے ایس تجرباتی کم وچ کئی ملکاں دے کاہڈو اداریاں تے یونیورسٹیاں نال سانگا رکھن والے اک ہزار توں بہتے سائنسداناں نے حصہ لیا۔ ایس تجربے وچ اوہناں نے ایٹم نوں توڑن لئی بہت تیز رفتار بھوریاں توں کم لیا تے اک انج دا ماحول پیدا کیتا جیہڑا کائنات دے دے تخلیقی دھماکے ''بگ بینگ '' دے ویلے سی۔ جیویں لیبارٹری دے وچ اک ''نکا بگ بینگ '' کیتا گیا۔

نکے ایٹمی ذریاں دی رفتار ودھاؤن لئی اوہناں نوں ستائی کلو میٹر لمی سرنگ وچ پھیرے وچ رکھیا گیا۔ ایتھوں تیکر اوہناں نے نکے نکے اگ دے گولیاں دی شکل پھڑ لئی تے جدوں اوہناں نوں تن سو فٹ موٹی البائن دی تہہ وچ سمو لیا گیا تے اودوں اوہناں دا درجہ حرارت سو کھرب ڈگری سینٹی گریڈ تیکر اپڑ چکیا سی۔

ایہہ اوہ درجہ حرارت ہے جیہدے تے ایٹم تے ایہدے وچ موجود پروٹان، نیو ٹران تے الیکٹران اپنی ہوند بنائی نہیں رکھ سکدے تے اوہ اک گاڑھے ترل وچ بدل جاندے نیں۔ سائنس داناں دا خیال ہے جو بگ بینگ دے سٹے وچ پیدا ہون والے ایس بہت اُچے درجہ حرارت ترل نوں مضبوط رکھن والی طاقت بہت ماٹھی پے گئی جیہدا نتیجہ ایہہ نکلیا پئی اوہ گیساں دی شکل وچ بدل گیا۔

پنج سال پہلوں نیو یارک دی اپٹن تجربہ گاہ وچ کیتے جان والے اک انج دے ہی تجربے وچ چالی کھرب ڈگری سنٹی گریڈ دا درجہ حرارت پیدا کیتا گیا سی جیہدے تے طاقت نے ترل شکل پھڑ لئی سی۔ پر ایس ویلے ایہہ خیال سی پئی جیویں جیویں درجہ حرارت ودھے گا سیال گیساں ورگا بن جاوے گا۔

پر نواں تجربہ اک ہور نتیجہ ساہمنے لیایا ہے۔ ڈاکٹر ایوانز کہندے نیں سانوں ایہہ پتہ ہے پئی ایس اُچے درجہ حرارت تے وی ترل نوں مضبوط رکھن دی طاقت اپنی تھاں رہی، بک بینگ دے جھبدے مگروں ایہہ ہویا سی جو ایہہ گاڑھا ترل گیساں وانگوں ہی آزاد کائنات وچ کھلر گیا سی۔

ڈاکٹر ایوانز کہندے نیں ایہہ تجربہ کائنات بنن دے مگروں کئی ایٹم، ایہناں وچ پروٹان، نیوٹران تے الیکٹران دے بنن دے کم دا راز جانن وچ مدد دیندا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels