Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> معیشت تے بیوپار >> غریباں لئی قرضے: اوکڑاں یا رحمتاں (دوجی اتے اخیری لڑی)

غریباں لئی قرضے: اوکڑاں یا رحمتاں (دوجی اتے اخیری لڑی)

نقی اکبر
September 7th, 2017

پاکستان وچ ماڑیاں تے چھوٹے کاروباراں لئی دتے قرضے والی سکیماں کیوں ناکام ہوندیاں نیں؟ اصل گھاٹا کیہہ ہے؟ ایہہ سب دسن لئی لکھاری ایہہ لکھت لکھی ہے۔ تسی وی پڑھو۔ اخیر وچ پہلی لڑی دا لنک وی ہے۔

سرمایہ داری بندوبست وچ غریباں واسطے قر ض دی فراہمی وچ اک وڈی اوکڑ سرمایہ دارانہ معیشت دا بے رحمانہ بوتھاہے۔ ملک پاکستان، ناں دا تے اک سرمایہ دارانہ نظام والا ملک ہے پر ایتھے اصل سرمایہ کاری نرے امیر اں لئی ہے ۔غریب تے بس ایس دی چمک ویکھ سکدا ہے اوہ وی دوروں دوروں۔ امریکی تے یورپی سرمایہ داری بندوبست وچ ہک ہنرمند ماڑے انسان لئی قرض لین دی گنجائشاں سن جس نوں venture capital کہندے نیں۔ اے سرمایہ کاری کسے بندے یاکمپنی دی کسی پراڈکٹ product یا Idea اوتے ہوندی ہے۔اسلامی معیشت وچ ایس طریقے نوں مشارکہ تے مظاربہ آکھدے نیں۔ ایس پاروں ہی مغربی معیشتاں تے معاشریاں وچ انسانی سرمایہ (human capital) نوں ترقی دا اک اوگڑواں پکھ منیا جاندا ہے۔ مغربی معاشرے اپنے لائق بندیاں واسطے venture capital دا بندوبستکردے نیں تے ایس وچ او ملکی تے غیر ملکی دا فرق نیں کردے۔ایس دی بہترین مثال ای میل پروگراماں یاہو(Yahoo)تے ہاٹ میل(hotmail)دے خالقاں دی حوصلہ افزائیاں نیں۔ ایہو حوصلہ افزائیاں کسے vendorنوں معیشت دا تگڑا حصہ بنادیاں نیں۔
اوہناں معیشتاں وچ vendor دا مطلب اوہ کمپنی ہے جو پوری شئے تے تیار نیں کردی پر کسی وڈی شے دا اک اہم کل پُرزہ ضرور بناندی ہے۔ ایہہ پرزہ، جنج پچھلی قسط وچ دسیا سی، اِک کمپیوٹر دا وی ہوسکدا ہے، اک ہوائی جہاز دا وی تے اک موٹر گڈی دا وی۔ دوجے لفظاں وچ اک غریب یا SME قرض دی بنیاد اک vendor ہوندا ہے جیہڑاکسے engineering کمپنی توں ٹھیکہ لیندا ہے اتے متھے ویلے وچ کم پورا کرن لئی سرمایہ کاری دا بندوبست کردا ہے۔ ایس بندوبست وچ اک پاسے اوہ کم نوں پورا کردا ہے اتے ایس پاروں جو payment اینوں ملدی ہے اوس دے نال او بنک دا قرضہ وی لاندا تے اپنیکھیسے وچ وی منافع پاندا جے۔
پاکستان دی صورتحال: پاکستان وچ سرمایہ کاری بغیر کسے منصوبہ بندی نال کیتی جاندی ہے۔ سرمایہ کاری کرن والے بینک نوں وی زیادہ اندازہ نہیں ہوندا ۔البتہ کاغذاں وچ جھوٹ سچ لکھیا جاندا ہے۔جے اوہ اپنی گڈی دا خرچہ پورا کرن لئی قرضہ لے گا تاں انجام تسی سمجھ ہی سکدے ہو ۔ ایہہ وی ویکھیا گیا ہے پئی بینک ایس سرمایہ کاری نون جانن وچ دل دے نال کم نہیں کردے۔ حکومت اپنے نمبر بنان واسطے قرضی دین دے اعلان کردی ہے اتے جیہڑے قرضی لین لئی آندے نیں اوہناں نوں وی کوئی اندازہ نہیں ہوندا کہ اوہ کرنا کیہہ چاہ رہے ہوندے نیں۔
دسن والی گل ایہہ ہے پئی سرمایہ کاری کسے منصوبہ بندی نال ہونی لوڑی دی ہے۔ ایس دا مطلب ایہہ ہے کہ حکومت خاص کر مرکزی بینک تے اوہ سرمایہ دار جنہاں دیاں وڈیاں کمپنیاں نے، وہ سب، خاص کر اپنی demand دسن۔ ایس طریقے نال ایک سیاسی کھیڈ دی جگہ اجہے بندیاں نوں قرضہ جاری کیتے جاسکدے نیں جنہاں دی واپسی مشکوک نہ ہوئے۔اجیہے قرضے جاری کیتے جاسکدے نیں جیہڑے بینکاں نوں وی قبول ہون تے اوہناں دا مال non performing loan وچ نہ جاوے ۔ ایس گل پاروں لوڑی دا ہے پئی پالیسیاں بناون والے اک نواں paradigm اسارن۔ ایس واسطے لوڑی دا ہے کہ انسانی وسائل دی ترقی وچ وی حکومتاں پیسے لان۔ایہہ اک لمیرا منصوبہ جے۔ اے اک رات وچ ہون والی شئے نہیں سگوں حکومتاں، پالیسی ساز اداریاں تے معیشت نوں اینج بنانا پئے گا کہ ایس منسوبے نوں کوئی موڑ نہ سکے۔ ایس واسطے اک گل دی وڈی ضرورت ہے کہ سرمایہ کاری واسطے جو لوکی اگے آون اوہ سفارشی نہ ہون۔ ایس واسطے سیاسی نظام وی پختگی تے تسلسل پہلی شرط ہے۔ایس سلسلہ وچ مغربی ترقی تے جھات پاؤ جتھے معیشتاں وچ انسانی وسائل(Human Development indicators)اول دھیان کیتا جاندا ہے۔
پر پاکستان وچ کیہ ہوندا ہے، ایس بارے وی جھات پا لیندے ہاں۔بیوروکریٹ تے سیاسی پارٹیاں ایہناں منصوبیاں دے نال اپنی طاقتاں ودھاندے نیں۔اے قرضہ ہر نتھو خیر ے نوں لبھ جاندا ہے۔ ایس نون ڈکن لئی اک سیاسی بلوغت دا ہونا ضروری ہے۔ جے اے سیاسی بلوغت نہیں آندی تے فیر تسی کجھ وی کر لو کوئی تبدیلی آن والی نہیں۔
ہلے تک اسی اک سرمایہ کاری نظام دا جائزہ، اوس دے وچ بینکاری نظام دا جائزہ تے اک نوے paradigm دا جائزہ لتا ہے۔ پاکستان وچ بنیادیصنعتاں تے بالخصوص دفاعی صنعت اک ایسا موقع دے سکدی ہے جس وچ engineering دا شعبہ اگے آکے پیسے وی کما سکدا ہے تے معاشی ترقی وچ حصہ لے سکدا ہے۔ امریکی اتے فرانسیسی معیشتاں وچ دفاعی پیدا وار دے شعبے دی growth ایسے ہی paradigm دا حصہ ہے۔ اوتھے چھوٹی کمپنیاں، کیل تے پائپ توں لے کے اک بورڈ تک بناندیاں نیں تے اک وڈی شے دی تیاری وچ اپنا حصہ پاندیاں نیں۔
اگوں دا رستہ :ایدھر اے گل کرنا ضروری اے کہ فرانس تے امریکہ وچ دفاعی صنعت نے سب صنعتاں نوں وادھا دتا۔ پاکستان وچ ایہہ نہیں ہویا۔اے گل بہتی ضروری اے کہ سب نوں نال لے کے چلنا اک سوچی سمجھی اقتصادی منصوبہ بندیاں دا لازمی پکھ ہے۔ ایہہ اک موقع ہے کہ اوہ اپنی defence production دے شعبے نوں نجی شعبہ واسطے کھول دے۔ ایس طریقے نال جے اک پاسے اوہ درآمدی خرچے گھٹ کرسکدی ہے تے دوجے پاسے اپنا بجٹ ملکی ترقی وچ وی لاسکدی ہے۔ اے اک وڈی گل ہوئے گی کہ پاکستان دی سیاسی بلوغت دا ثبوت دیندے ہوئے رل کے روٹی کھان دی نیت کرلوے۔ اک گل سچ ہے کہ غریباں دی سرمایہ کاری دا کوئی وی منصوبہengineering نوں نال لے کے چلے گا تے گل بن سکدی ہے۔بینکنگ سیکٹر نوں وی تگڑا ہونا لوڑی دا ہے تے آخر وچ estabhlishment نوں وی کیونجے ایس توں بغیر گل اگے ودھنی نہیں۔
Link of previous part
http://www.wichaar.com/news/119/ARTICLE/33345/2017-07-26.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels