Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> معیشت تے بیوپار >> سی پیک وچ نجی سیکٹر دا کردار ودھاؤ۔اسد عمر ، آگو پی ٹی آئی

سی پیک وچ نجی سیکٹر دا کردار ودھاؤ۔اسد عمر ، آگو پی ٹی آئی

باتاں اسد عمر دیاں (انٹرویو)
March 20th, 2017

اسد عمر، جنرل غلام عمر دے پتر نیں جیہڑے یحیٰ خانی دور وچ پردھان سن اتے انہاں بارے بڑے سوال۔ انہاں دا اک بھرا گورنر سندھ ہے۔انہاں دا اپنا کاروباری پچھوکڑ تگڑا ہے اتے اوہ وی نواز شریف وانگ کاروبار توں سیاستاں ول آئے۔2012 وچ انہاں بھارو پبلک ادارے اینگرو دی تگڑی نوکری چھڈ کے تحریک انصاف وچ آون دا فیصلہ کجھ سوچ کے ہی کیتا ہو سی۔ایہہ انٹرویو انہاں بزنس ریکارڈ نوں دتا تے ایس دا کھلا ترجمعہ وچار لئی دتا جارہیا ہے۔

پارلیمانی سیاست
ہر اسمبلی وچ دو طراں دے پراسس ہوندے نیں جتھے اپوزیشن اپنا کردار ادا کرسکدی ہے۔ اساں سوال چک سکدے ہاں تے مسلیاں بارے گل کرسکدے ہاں۔ دوجی پاسے اساں قنون سازیاں کرسکدے ہاں اتے پہلے توں موجود قنوناں تے پالیسیاں نوں مڑ ٹھیک کرسکن وچ مدد سے سکدے ہاں۔ میں اک لمیرے عرصہ توں پارلیمانی پراسس وچ ہاں تے کمیٹیاں وچ گل بات کرداں ہاں، وزیراں نال بہندا ہاں۔ ایہہ نری مخالفت برائے مخالفت نہیں۔ قنون سازیاں وچ رلنا بہوں لوڑی دا ہے۔
سی پیک دا اتے اوس دا پاکستان تے اثر
مینوں کوئی بہوں زیادہ خوش فہمیاں نہیں۔ میں اعداد و شمار دا بندہ ہاں تے نری جذباتی گلاں نہیں کردا۔ سرمایہ کاری توں ڈی جی پی (Investnent to GDP) دا تناسب اج پاکستان وچ گھٹ ترین پدر تے ہے۔ ایس توں تساں معاشی برتری بارے اندازے لاسکدے ہو۔ ایہہ تناسب ساڈے ایتھے 2007 وچ اُچی ترین سطح تے ہیگا سی اتے اوہ 21.5 فیصدی سی۔ سی پیک دے رولے توں باوجود فارن ڈائریکٹ سرمایہ کاری) FDI)ایس سال نری 1.2 ارب ڈالر ہے جس وچ نری اک مدھ وچ 450 ملین ڈالر آئے نیں۔ ایہہ کجھ وی نہیں۔ ایس سال پچھلے سال توں ادھی ایف ڈی آئی چین توں آئی ہے۔
توانائیاں دے حوالے نال سی پیک راہیں بنائے گئے پروجیکٹاں وچ 18 ارب دی سرمایہ کاری ہے پر انہاں وچ اکثریت ہلے ادھ وچ وی نہیں پہنچی۔ ایہہ سب سرکاری اعداد و شمار نیں۔ سی پیک دے پروجیکٹ البتہ ٹھیک جارہے نیں اتے تقریباً ویلے سر پورے ہو جاون گے۔ سی پیک دا پہلا مرحلہ عملی سطح (Implementation) دے نیڑے اپڑ رہیا ہے اتے ہوسکدا ہے اپنے ویلے توں پہلاں مک جائے۔ پر چیتے رہے ایہہ پہلا مرحلہ ہے تے سی پیک نرا پہلا مرحلہ تے نہیں ہے۔ ایہہ پہلا مرحلہ توانائیاں تے انفراسٹکچر دے حوالے نال ہے۔ پر معاشی راہداریاں دا سفنہ ہلے دور ہے۔ ایس بارے شے واں کلیر نہیں۔ میں احسن اقبال نوں پچھدا رہندا ہاں پئی بلوچستان وچ وڈی سڑکاں تے بن جاسن پر انہاں توں کیہڑیاں پاکستانی شے واں جاون گیاں؟ اوس بارے کیہ منصوبے نے تہاڈے کول۔ اساں کیہ بناواں گے؟ کیہ ویچاں گے؟ کیہڑیاں پاکستانی پراڈکٹ چینی مارکیٹ جان گیاں؟ پر وزیر ہوری آکھدے نے پئی ایس بارے ہلے میرے کول کوئی جواب نہیں۔ صنعتی زون بناون دی گلی تے زور نال ہوندی ہے پر جیہڑی گلاں میں کررہیاں ہاں اوس توں بغیر ایس دا کیہ فیدہ؟ اخیر اوہی نہ ہوئے جو موٹروے نال ہویا ہے؟ اوس توں اساں کیہ فیدہ چک رہے ہاں؟ سی پیک دا ویژن تے معاشی فیدیاں تے خطے دے ملکاں وچ میل جول نال جڑیا ہے اتے تاں مارے ایس نوں سب وڈا ’’گیم چینجر‘‘ منیندے نیں۔ پر کتھے ا سی ایس نوں وی محدود نہ کردیے۔ ایس طراں تے نہ معاشی راہداریاں بن سن اتے نہ ہی گیم چینجر رہ سی۔
سی پیک حوالے نال سانوں اک سٹرٹیجک گیم پلان بناچاہیدا سی۔ ایس وچ لیڈنگ رول نجی شعبہ نوں دینا چاہیدا سی۔ حکومت نوں نرا سہولت کار دا کردار ادا کرنا لوڑی دا ہے۔ سانوں کاروباری لوکاں نوں اگے لیجانا چاہیدا ہے۔ فرنٹ تے میاں منشا، رزاق داؤد، علی محمد ورگے کاروباری ہونے چاہیدے نیں۔ فوری طور تے میں کوئی سٹرٹیجک گیم پلان نہیں دے سکدا۔ پر ایہہ میں دس سکدا ہاں کہ سٹرٹیجک گیم پلان کاروباری لوکاں نال مل کے بنانا لوڑی داہے کیونجے اخیر ایس سب وچ وڈا کردار کاروباری لوکاں ہی ادا کرنا ہے۔
ایہہ درست ہے پئی سی پیک وچ بھارتی رستہ گھلن نال فرق پئے گا۔ پر ایس نوں جواز نہیں بنایا جاسکدا کیونجے پاکستانی ریاست دے ادارے تے وفاقی حکومت ایس مسلہ نوں حل کرنا چاہندے نیں۔
خیبر پختونخوا تے پی ٹی آئی دی سرکار
کے پی کے والے اپنے کم بڑی محنت نال کررہے نیں۔ کے پی وچ OGCL نوں سی پیک حوالے نال کم دی ذمہ واریاں دتیاں گیاں نیں اتے اوس نوں پروفیشنل لوک چلا رہے نیں۔ تیل دی پیداوار اساں ودھائی ہے۔ صوبے وچ ضرب عضب بعدوں سیکورٹی صورتحال وی بہتر ہوئی ہے۔ اساں ورلڈ بینک نال گل کررہے ہاں پئی اگلے 5 توں 10 سالاں وچ ایس خطہ دی ترقی دا گھما کنج پشور شہر بن سکدا ہے۔ افغانستان دی صورتحال بہتر ہون بعدوں ایس دی وڈی اہمتیاں ہوجان گیاں۔ پچھلے دناں افغانستان دا سفیر عمران نوں ملیا سی اتے اوس نے امن پاروں خان صاحب نوں کردار ادا کرن د�آکھیا ہے۔
صوبیاں دے حوالے نال اک وڈی اوکڑ آپ شماریاتی ادارہ پی بی ایس ورگے ادارے نیں۔ اوہ پورا ڈیٹا دیندے ہی نہیں۔ جے انہاں کول صوبیاں دا ڈیٹا نہیں تے اوہ قومی ڈیٹا کنج بنا دے نیں؟ انہاں نوں ڈیٹا نوں شفاف بنانا چاہیدا ہے۔ اساں بجلی بارے ڈیٹا منگیا سی پروفاق اوہ دین توں انکاری ہے۔ بجلی دا صوبیاں بارے ڈیٹا تے نیپرا دی ویب سائٹ تے ہونا چاہیدا ہے۔ اوہ معلومات کیوں لکاندے نیں ایہہ گل سمجھ توں باہر ہے۔
پانامہ تے اوس توں بعد
چین دا کسے اک سیاسی جتھے بندی نال نہیں سگوں پاکستانی ریاست نال تعلق ہے اتے ایہہ تعلق عشریاں وچ پھیلیا ہے۔ نواز شریف دے ہٹن نال ہوسکدا ہے اک دو مہینے دا فرق پئے پر سی پیک تے بہتا اثر نہیں پئے گا۔ پنجاب وچ میاں صاحب دی مضبوطیاں دی وجہ ایہہ ہے پئی ایتھے بہوں کجھ لکواں ہے اتے جے عدالتاں میاں ہوراں نوں فارغ کردتا تاں اوہ لکواں پن وی فارغ ہو جائے گا۔ ایس دا سانوں فیدہ ہوجائے گا۔ پر ایس حوالے نال ہلے اندازے ہی لائے جاسکدے نیں۔
پر جے نواز شریف وزیراعظم رہندے وی نیں تاں وی تحریک انصاف دے جتن دے چانس نیں۔ جے تسی پچھلے 12 توں 15 مہینے وچ ہون والیاں ضمنی چوناں ویکھو تاں ایہہ پتہ چلدا ہے پئی مسلم لیگ (ن) جت تے گئی ہے پر تحریک انصاف ہرتھاں بڑا کلوز مقابلہ کیتا ہے۔
فاٹا دے مستقبل بارے
خیبر پی کے وچ فاٹا نوں رلتی کرنا اک بڑا وڈا فیصلہ ہے۔ اگلے این ایف سی ایوارڈ وچ ایہہ ہوجاسی۔ پر وڈا سوال ایہہ ہے پئی فاٹا وچ اساں کر کیہ رہے ہاں۔ پاکستان نوں قرضیاں دی ری شیڈولنگ تے امداداں پاروں 70 ارب ڈالر ملے تے ایس وچوں فاٹا وچ اک ارب ڈالر وی نہیں خرچے گئے۔ فاٹا دی دی تباہیاں دا فیدہ باقی پاکستان نوں ہویا ہے۔ سانوں ڈومیسٹک مارشل پلان بنانا چاہیدا ہے تانجے ضرب عضب دا فیدہ فاٹا وچ نظر آئے۔ فاٹا بارے سیاسی فیصلے کرنا اک چنگا کم ہے پر فاٹا بارے معاشی فیصلے وی تے کرو۔این ایف سی دے حوالے نال ایس الیکشن دے سال وچ پیش رفت ہونی اک اوکھا پینڈا ہے۔
ویروا:اسد عمر دا انٹر ویو تسی پڑھیا۔ اوہ آپ وی وڈے کاروباری رہے نیں اتے اینگرو تے پردھان سن۔ پاکستانی زراعت دا جو اج حال ہے اوس وچ اینگرو ورگے پبلک اداریاں دا کڈا ہتھ ہے اوس بارے، حیران ہاں، نہ انہاں کوئی گل کیتی اتے نہ انٹر ویو والیاں سوال کیتا۔
1964 وچ ESSO دے ناں توں 2003 وچ اینگرو بنن تیک جو پاکستانی زراعت داحال ہویا ہے اوس وچ ایس دا کیہ کردار ہے؟ انہاں دا کینڈا نال سانگا پرانا، پر پاکستانیاں نوں ایس کیہ فیدہ پہنچایا؟ کساناں تے زمینداراں نوں کیہ لبھا؟ اوہ تے اج اپنے بیجاں توں وی فارغ نیں۔ اسد عمر 2004 توں 2012 تیک ایس بھارو پبلک ادارے دے پردھان سن۔ گھٹ وگھٹ اوہ تحریک انصاف دی اجہی زرعی پالیسی ہی بنا دین جس وچ کجھ عام کسان،پلے دار،نکے زمندار لئی وی ہوئے۔
اوہ تحریک انصاف وچ انہاں بندیاں وچوں نیں جہناں نوں سی پیک تے اعتراض نہیں، اوہ فاٹا دے کے پی وچ جاون نوں وی چنگا کم سمجھدے نیں۔ انہاں دے تجزیے جاندار نیں پر کے پی حکومت دا تجزیہ کردے اوہ سیاسی مجبوریاں پاروں ول کھا جاندے نیں۔ فاٹا نوں معاشی حق دینا اوہ ضروری سمجھدے نیں پر خیبر کے پی دے بلدیاتی بندوبست وچ چیرمیناں نوں تحصیل تے ضلع دی پدر تے، انہاں دی سرکار، دوجے صوبیاں وانگ، معاشی آزادیاں نہیں دے سکی۔ پلس ریفارمز دی کہانی درانی ہوری جاندے جاندے سنا گئے نیں۔
نج کاری دے وڈے حامی اسد عمر ایہہ نہیں دسنا چاہندے پئی نج کاریاں نیں پاکستان دے عام آدمی نوں کیہ دتا ہے؟ مادر پدر نجکاریاں دا کم ضیا شاہی توں شروع ہویا پر اج عام آدمی رقم خرچے تے چنگی تعلیم، چنگی صحت تے چنگا مکان خرید سکدا ہے۔ جس کول رقم نہیں اوہ کیہ کرے؟ اوہ سی پیک وچ سیٹھاں نوں لیڈنگ کردار دین دی گل تے کردے نیں پر اوہ بھل گئے پئی جداں 22 خاندان بنے سن تے عام لوکاں پی پی پی تے عوامی لیگ نوں ووٹ دتے سن۔ اوہ ایہہ تے آکھدے نیں پئی موٹر وے توں پورا فیدہ نہیں چکیا جارہیا پر ایہہ بھل جانا چاہندے نیں پئی جداں واجپائی مینار پاکستان اپڑ گیا سی تے کارگل کس، کیوں کیتا سی؟ خیبر پی کے دی تعلیم جماعت اسلامی دے حوالے ہے تاں فیر ضرب عضب دا فیدہ، میداناں وچ، کس طراں ہو سی؟ پہلی جماعت توں انگریزی پڑھاون نال کیہ سب اچھا ہوجائے گا؟انگریزی پڑھان دے ٹیچر تے پنجاب وچ نہیں پورے لبھے سن۔اجہی مشرفی پالیسیاں نوں کیوں جنج جھپا ماردے ہو۔انگریزی دی حاکمتاں مکاون دی گل کیوں نہیں کردے؟کیہہ پی ٹی آئی ’’براؤن صاحب‘‘ دی پارٹی ہے؟
Link of the Interview
http://www.brecorder.com/2017/03/20/339675/a-rapid-fire-round-with-asad-umar/


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels