Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> معیشت تے بیوپار >> جغرافیے تے تواریخ وچکار پھسیا معاشی مستقبل

جغرافیے تے تواریخ وچکار پھسیا معاشی مستقبل

خرم حسین
April 12th, 2013

پاکستان وچ ایران توں پائپ لائن دی مدد نال قدرتی گیس درامد کرن دا خیال پہلی واری 1953 وچ منظر عام تے آیا سی پر فیر ایسے عرصے وچ پاکستان وچ قدرتی گیس دے وڈے ذخیریاں دی لبھت دی وجہ توں ایہہ صرف اک خیال ای رہیا۔
1994 وچ جدوں پاکستان توانائی دے اک وڈے بحران دا شکار ہویا تاں ایندھن دے وڈے ذریعے دے طور تے درامد کیتے تیل تے انحصار تیزی نال ودھن لگا تاں حکومت نے دُبارہ ایس خیال تے غور شروع کر دتا۔
ایہ ویلا سی جدوں پاکستان وچ قدرتی گیس دے نویں ذخیریاں دی دریافت وچ واضح طور تے کمی آ چُکی سی تے ملک وچ پن بجلی گھراں دی تعمیر لئی فنڈز دی عدم دستیابی دی وجہ توں گیس دی طلب وچ آئے دن وادھا ہو رہیا سی۔
ایس ویلے پاکستان گیس پائپ لائناں دے دو دوجے منصوبیاں تے وی گل کر رہیا سی۔ ایہناں وچوں اک قطر نال پاکستان تیک زیر آب پائپ لائن دا منصوبا سی تے دوجا ترکمانستان توں گیس دی درامد دا۔
بعد وچ قطر ولوں ایس مجوزا منصوبے توں مون59ہ موڑے جاو86 دے بعد پاکستان دے کول پائپ لائن دی مدد نال گیس درامد کر86 دے دو رستے باقی رہ گئے۔
جتھے پچھلے دس ورھیاں وچ پاکستان اندر گیس دی ورتوں ودھی اوتھے ایہدی پیداوار وچ ایس شرح نال وادھا نہیں ہویا سگوں اصل وچ ساڈی پیداوار گھٹ ہوندی گئی۔
بلوچستان دے علاقے سوئی وچ واقع پاکستان اندر گیس دے مرکزی ذخیرے تیزی نال ختم ہو رہے نیں تے حالے تیک اسیں ایس پیمانے دے نویں ذخیرے دریافت نہیں کر سکدے۔ اج کل پاکستان وچ روزانہ چار ارب تریہہ کروڑ مکعب فُٹ گیس دستیاب اے تے پٹرولیم انسٹی ٹیوٹ آف پاکستان دے مطابق 2025 وچ ایہہ مقدار اک مکعب فُٹ تیک رہ جاوے گی۔
2025 بہتا دور نہیں۔ اج ساڈی کمی اک ارب مکعب فُٹ روزانہ توں کُجھ ودھ اے تے جے تُسیں اپنے آل دوالے نظر مارو تاں ایس کمی دا مطلب ایہہ اے کہ سرد موسم وچ ساڈے چُلھے ٹھنڈے تے گیزر بند رہندے نیں‘ کارخانیاں وچ تالا بندی ہو جاندی اے‘ ساڈے بجلی گھر دے بالن دی کمی دا شکار رہندے نیں تے اسیں فرنس آئل دی درامد تے اینا زرمبادلہ خرچ کردے آں کہ ساڈی سرکاری آیل کمپنی دیوالیا ہوو86 نوں اے۔
درامد دے حوالے نال ساڈے کول دو طریقے نیں۔ یاں تے اسیں پائپ لائن دی مدد نال گیس لیائیے یاں فیر مایع گیس یاں ایل این جی دی شکل وچ مایع گیس مہنگی سگوں بہت مہنگی اے۔ ایس ویلے پاکستان وچ گھریلو ورتوں لئی گیس دی فی یونٹ قیمت چار توں چھے ڈالر دے نیڑے تیڑے اے جد کہ درامد شدا ایل این جی صارف نوں ویہ ڈالر فی یونٹ وچ دستیاب ہووے گی۔
ایہدے مقابلے وچ پائپ لائن دے ذریعے گیس دی درامد اک سستا طریقا اے۔ ایران توں آو86 والی گیس دی قیمت تیرھاں ڈالر فی یونٹ دے نیڑے تیڑے طے کیتی گئی اے۔
پائپ لائن نال گیس دی درامد سستا سودا تاں اے پر ایس پائپ لائن دی حفاظت اک وڈا مسئلا اے۔
ایران پاکستان پائپ لائن دا 780 کلومیٹر دا ٹوٹا پاکستان وچ اے تے ایہدے وچوں تقریبن ادھا بلوچستان دے ایہناں علاقیاں وچ اے جتھوں آئے دن مزاحمت کاراں ولوں سرکاری تنصیبات دی تباہی دیاں خبراں آندیاں رہندیاں نیں۔
امریکا تے یورپی یونین ایران نال کسے قسم دا کاروبار اوس ویلے تیک غیر قانونی قرار دین دے قانون بنا چُکے نیں جدوں تیک ایران اپنے جوہری پروگرام اُتے عالمی برادری نال تعاون نہیں کردا۔
پاکستان لئی ایہدے دو مطلب نیں۔ پہلا ایہہ کہ ایہدے لئی جگت بازار توں ایس منصوبے لئی تقریباً ڈیڈھ ارب ڈالر دی رقم دا حصول ناممکن اے۔
ایران پائپ لائن دی تعمیر لئی پنج سویلین ڈالر بطور قرضہ دین دی پیشکش کر چُکیا اے پر ایہدے باوجود پاکستان نوں اک اجیہے ویلے وچ ایس منصوبے لئی بہت وڈی رقم درکار اے جدوں اوہ آپ اپنی معیشت تے زرمبادلہ دے گھٹ ہوندے ذخیریاں نوں سنبھالن لئی آئی ایم ایف دی مدد دا منتظر اے۔
پاکستان نے پائپ لائن منصوبے دے سلسلے وچ چین تے روس توں وی مدد منگی پر مئی دو ہزار بارھاں وچ یورپی یونین ولوں ایران اُتے پابندیاں ٹھوکیاں جاون دے بعد اوتھوں وی انکار ہو گیا۔
دوجی اہم گل ایہہ اے کہ پاکستان ایران توں حاصل ہوون والی گیس دی قیمت ادا کرن دی صورت وچ اپنے اُتے پابندیاں لوا سکدا اے تے شاید ایس لئی پاکستان نے ایران نوں ’’بارٹر ٹریڈ‘‘ دے تحت گیس دے بدلے کنک دی پیشکش کیتی سی جیہنوں رد کر دتا گیا۔
ملک وچ آئے دن گھٹ ہوندے ذخیریاں نوں ویکھدے ہوئے پاکستان دی قدرتی گیس دے نویں ذرائع دی تلاش جنی اہم اے اوتھے ایہدی راہ وچ حائل قوتاں وی غیر اہم نہیں۔
اجیہیا لگدا اے کہ پاکستان دا معاشی مستقبل جغرافیے تے تاریخ دے وچکار پھس کے رہ گیا اے۔ ساڈے معاشی مستقبل نوں محفوظ کرن دی نوید دین والی گیس سانوں نظر آ رہی اے پر ہتھ ودھا کے ایہنوں حاصل کر لینا اینا اسان وی نہیں اے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels