Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> منٹو دا منگو، ایجنٹ مافیا تے بدل چکیا پاکستان۔۔۔نصرت جاوید

منٹو دا منگو، ایجنٹ مافیا تے بدل چکیا پاکستان۔۔۔نصرت جاوید

پنجابی روپ :وچار
September 3rd, 2017

سعادت حسن منٹو دا نواں قنون میں میٹرک دے امتحانان توں فارغ ہوجان دے بعد پڑھ لتا سی۔ ایس نوں سمجھن لئی کئی وار پڑھنا پیا۔ ایس وچ کجھ تاریخی حوالے سن۔ انہاں نوں جانے بغیر ایس افسانے دا وچلا ٹیچا سمجھیا ہی نہیں جاسکدا سی۔ خوش بختی نال انہاں دناں تحقیق دی تھوڑی جستجو وی مزاج وچ موجود سی۔ انہاں حوالیاں نوں جانن دی کوشش کیتی تے وچلی گل پلے پئے گئی۔ اوہ ایہہ ٹیچا سی کہ ’’منگو‘‘ ورگے عامیاں لئی کجھ وی نہیں بدلدا۔ انہاں دی قسمت وچ مرحوم عباس اظہر دی اک نظم وچ بیان کردہ ’’اک سے رات دن اور تنہائیاں ہیں‘‘۔ میں کوچوان تے نہیں اتے ناں وی میرا ’’منگو‘‘ نہیں۔ کسی نامی گرامی تے بہت ہی خوش حال گھرانے توں تعلق نہ رکھن دے باوجود خوش نصیب سی کہ لہور دے اک مشہور تے ڈسپلن دے اعتبار توں معروف سکول وچ داخلہ ملیا۔ اوتھوں میٹرک دے بعد صرف تے صرف میرٹ دی بنیاد تے اپنے شہر ہی دے اگڑویں تعلیمی ادارے گورنمنٹ کالج،لہور وچ جانا نصیب ہوگیا۔ ایس کالج دے طلبا دی اکثریت میرے دور وچ بی اے، ایم اے کرن دے بعد سی ایس پی افسر بننا چاہندی سی۔ چنگے نمبراں توں پاس نہ ہوجان والے طلبا فوج وچ جان دے طلب گار ہوندے سن۔ مینوں لکھن دی بماری لاحق ہوگئی،پر ذہن تخلیقی نہیں سی۔ کافی دھکے کھان دے بعد سمجھ آئی کہ کل وقتی صحافت ہی میرا شعبہ ہوسکدا ہے۔ 1975 توں ایس دھندے توں جڑگیا۔ کجھ وڈے تے مشہور اخباراں لئی رپورٹنگ دا موقع ملیا تے دن رات مشقت دی بدولت پھنے خان صحافیاں وچ شمار ہون لگا۔ صحافت وچ تھوڑا ناں کمان دے باوجود وچ اپنی موٹر سائیکل تے بعد چوں کار تے press لکھوان توں شرماندا رہیا۔ مینوں قنون دا حترام کرن دی عادت جو سی۔ صحافیاں دا جو ٹہکا شہکا ہوندا ہے ایس توں لطف اندوز ہون توں گھبراندا سی۔ وجہ ایس دی ہر گز ایہہ نہیں کہ میں بہت اصول پسند ساں۔ در حقیقت میری مرحوم تے اللہ لوک ماں نے میرے دل وچ ضرورت توں زیادہ شرم پادتی ہے۔ ایس دی وجہ توں بہت بزدل ہوگیا ساں۔ حقیقی زندگی پر بہت ظالم شے ہے۔ اپنا وجود برقرار رکھن لئی تھوڑا ٹہکا شہکا ضروری ہوندا ہے۔ ایس دے اظہار توں البتہ جھجک محسوس ہوندی سی۔ رویہ عام زندگی وچ لہٰذا میرا سعادت حسن منٹو دے ’’منگو‘‘ ورگا ہی ہے۔ میرے وچ موجود ’’منگو‘‘ اپنی بیوی نوں ورثے وچ ملے مکان دی وجہ توں اسلام آباد دے ایس سیکٹر وچ رہندا ہے۔ جتھے میری گلی دے بعد آصف علی زرداری دے مکان والی گلی آجاندی ہے۔ ایس سیکٹر نوں اسلام آباد دا خوش حال سیکٹر سمجھیا جاندا ہے۔ ایس خوش حال سیکٹر وچ پر ہن سی ڈی اے پائپ لائن دے ذریعے روز مرہ ضرورت دا پانی باقاعدگی نال سپلائی نہیں کرپارہیا۔ میرے ہمسایاں دی اکثریت پر ایس توں پریشان نہیں۔ تقریباً ہر دوجے گھر وچ بورنگ دے ذریعے زیر زمین پانی نوں ٹینکی وچ جمع کر کے گذارہ کرن دا بندوبست کرلتا گیا ہے۔ ایہہ بورنگ مگر غیر قنونی ہے تے مینوں قنون توڑن توں خوف آندا ہے۔ اپنے کجھ صحافی دوستاں اگے پانی دے حوالے توں ہر دوجے روز خود تے نازل ہوندی اوکڑاں دا ذکر کیتا تے اوہ چراغ پا ہوگئے۔ فلاں فلاں دے ناں لے کے انہاں دے نمبر دتے گئے۔ میں انہاں نمبراں تے فون کرنا شروع کردتا۔ سی ڈی اے داٹینکر پانی لیاندا تے مینوں بڑی شرمندگی ہوندی۔ ساڈے ایتھے سی ڈی اے پانی نوں فراہم کرن دا جو ماہانہ بل گھلیا ہے ایس نوں آخری تریخ توں پہلے جمع کران دی عادت ہے۔ ایہہ ٹینکر حاصل کرنا ایس بنیاد تے میرا حق ہے۔ ایس حق دے حصول لئی فلاں فلاں نوں ہر دوجے تیسرے دن فون کرنا مینوں بہت اونترالگا۔ بالآخر دریافت ایہہ ہویا کہ اسلام آباد دے گھراں وچ پانی سپلائی کرن لئی کجھ ٹھیکے داراں نے ٹینکر رکھے ہوئے نیں۔ فلاں فلاں نوں فون کرن دی بجائے میں اپنے ملازمین نوں ’’اتھارٹی‘‘ دے دتی ہے کہ پانی دی ٹینکی خالی ہون دے قریب انہاں چوں کسی اک نوں فون کردتا جائے۔ ہفتے وچ گھٹ و گھٹ دو وار اینج ہویا۔ اک پانی دا ٹینکر 2500 روپے دا ہے۔ ایہہ رقم اپنی سہولت دے تناظر وچ بہت معقول تے معمولی نظر آندی ہے۔ بورنگ اپنے لان وچ ہن وی نہیں کروائی۔ سی ڈی اے پانی ’’فراہم‘‘ کرن دا بل وی گھل رہیا ہے۔ اوہ وی باقاعدگی نال ادا ہورہیا ہے۔ ’’منگو‘‘ بنے زندگی آسانی نال لنگھ رہی ہے۔ پر ایس ’’منگو‘‘ دی اک کار وی ہے۔ جولائی دے وسط وچ ایس نوں چلان دے لئی ایکسائز دا ٹوکن حاصل کرنا سی۔ ملازم نوں پیسے دتے۔ اوہ ایکسائز دے دفتر جاکے ایہہ ٹوکن لے آیا۔ اطلاع پر ایہہ وی ملی کہ گڈی دی book لین لئی ’’مالک‘‘ نوں خود آنا ہوئے گا۔ مینوں ایس قنون یا ضابطے دی ہر گز سمجھ نہیں آئی کہ ڈرائیور توں پیسے وصول کرکے ایس نوں ٹوکن دے دو پر book واپس نہ کرو۔ قنون تے ضابطے پر ریاست دے افسر بناندے نیں۔ انہاں نوں بنان دا کوئی منطقی جواز نہیں ہوندا۔ جے ایہو جہیا کوئی جواز موجود ہوندا تے کافکا ورگا ناولچی پیدا نہ ہوندا۔ ایس نے Trial ورگا ناول جرمن زبان وچ لکھیا سی۔ اصل وچ ایس دا عنوان trail نہیں ، سگوں جرمن زبان دا اوہ لفظ سی جس دے قریب ترین انگریزی لفظ Process ہوسکدا ہے۔ Process نوں اردو وچ شاید ضابطہ کار کہندے نیں۔ کافکا نے ریاست تے ریاست دے بنائے ضابطہ کار نوں امتحان یعنی Trail ثابت کرکے کمال کردتا ہے۔ اپنی گڈی دی book جس دے ٹوکن دی رقم میرا ڈرائیور جمع کروا کے ایس نوں سامنے دے شیشے تے لا چکیا سی، حاصل کرن لئی بالآخر ایس ’’منگو‘‘ نوں متعلقہ دفتر جانا ہی پیا۔ ڈرائیور نوں خدشہ سی کہ book گڈی وچ موجود نہ ہوئی تے پلس والے گڈی بند کردین گے۔ میرے کولوں زیادہ میری بچیاں ساڈی گڈی نوں استعمال کردیاں نیں۔ مینوں خوف آیا کہ بچیاں سمیت گڈی book نہ ہون دی وجہ توں بند ہوگئی تے اوہ طعنے دے کے جینا محال کردین گیاں۔ مردا، تے کیہ نہ کردا۔ متعلقہ دفتر ٹرگیا۔ اوتھے پہنچیا تے اوہ کھڑکی جس دے سامنے قطار وچ لگ کے مینوں اپنی ایس کار دی book واپس لینا سی، جس دے ٹوکن دی رقم ادا ہوچکی سی، میرے بچپن دے سینما گھراں دی ایس کھڑکی دا منظر دہرا رہی سی جتھے ’’بارہ آنے‘‘ تے ’’ڈیڑھ روپے‘‘ والی ٹکٹا وکدیاں سن۔ دھکم پیل توں نبرد آزماہوکے متعلقہ کلرک تک پہنچن دا حوصلہ نہ سی۔ دریں اثناء چار افراد جیہناں نوں ’’ایجنٹ‘‘ کہندے نیں میرے کول آئے۔ ’’صاحب کیہ مسئلہ ہے؟‘‘ انہاں دا سوال سی۔ گل عیاں سی کہ معقول معاوضہ طے کرن دے بعد اوہ مینوں اوہ book دوا سکدے نیں جو صرف گڈی دا مالک بذات خود کھڑکی دے سامنے قطار وچ کھڑے ہوکے لین دا مجاز سی۔ دل تے کیتا کہ معاوضہ دے کے book حاصل کراں تے گھر چلے جاواں۔ معاوضہ پر ایس ’’منگو‘‘ نوں رشوت لگی۔ ایس نوں دین توں انکار دا عزم کیتا تے متعلقہ دفتردے کسی وڈے افسر دی تلاش شروع کردتی۔ بالآخر اک کمرہ نظر آیا جس دے باہر بے پناہ ہجوم سی۔ بہرحال کسی نہ کسی طراں متعلقہ افسر دے PA تک پہنچ گیا۔ ایس نوں اپنا کارڈ دتا۔ کافی انتظار دے بعد متعلقہ افسر نے بلوا لتا۔ ’’منگو‘‘ اوتھے جاندے ہی شرم نال نال پانی پانی ہویا، معذرت خواہانہ انداز وچ اپنی مشکل دسدا رہیا۔نیک دل افسر نے گھنٹی بجائی اتے میری بک بارے پی اے نوں دسیا۔بک دی اڈیک وچ میں افسر نوں آکھیا پئی ٹوکن دا سسٹم دے پوری دنیا وچ ہے۔جے اوہ ایتھے وی ہوئے تاں میرے ورگے منگو افسراں نوں تنگ نہ کرن۔ ایس نیک دل افسر نے اطلاع ایہہ دتی کہ ایجنٹاں دا مافیاں اینج دا کوئی سسٹم نہیں چلن دیندا۔ ایس دفتر دے اردگرد ایجنٹاں دی موجودگی تے پابندی لائی گئی سی تے انہاں دی یونین عدالت وچ چلی گئی۔ ایس نوں رزق کمان دے حق دے ناں تے Saty مل گیا۔ ایجنٹ لہٰذا ددندنا رہے نیں۔ ’’منگو‘‘ پریشان ہے۔ ٹی وی سکریناں پر اعلان کررہی ہے کہ 28 جولائی 2017 دے عدالتی فیصلے دے بعد توں پاکستان بدل چکیا ہے۔
شکر: نوائے وقت


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels