Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> غریباں لئی قرضے: مصیبتاں یا سہولتاں (پہلی لڑی)

غریباں لئی قرضے: مصیبتاں یا سہولتاں (پہلی لڑی)

نقی اکبر
July 26th, 2017

نقی اکبر پنجابی پیارے وی نیں اتے فنانشل منیجمنٹ تے انہاں دی نظر چوکھی جس وچ اوہ عوامی مفاد بارے گل کر دے نیں۔ تساں وی پڑھو
ساڈے سرمایہ دارانہ نظام نال چلن والے ملک پاکستان وچ بینکاری نظام ہمیشہ توں سرمایہ کار واسطے سرمایہ دے حصول دا ذریعہ ہے۔ 1965 وچ جو پلان مرحوم ڈاکٹر محبوب الحق نے دسیا اوسے پلان نوں سامنے رکھ کے پاکستان وچ بینکاری دی صنعت نے اپنے کاروبار دا منصوبہ بنایا۔ بینک صرف اوسی بندے توں قرضے واسطے قابل سمجھدے سن جس دے کول کوئی جائیداد ہوئے۔ سدھی گل ایہہ ہے ایہہ چیزاں اک سرمایہ کار کول ہی ہوسکدیاں سن۔ ایس نوںcolleteral آکھدے نیں۔ ایس طراں 1965 توں بعد سارے بینک ،وڈی کمپنیاں تے اوہناں دے مالکاں نوں ہی قرضے دیندے سن۔ جدوں ایہہ فیصلے ہورہے سن اوس ویلے سرمایہ داری نظام دے مقابل اک مارکسی نظام سویت یونین دی شکل وچ موجودی سی۔ سرمایہ کاری نظام دے ٹھیکے دار امریکہ دے پالیسی سازاں دی سوچ ایہہ سی پئی غریباں نوں مارکسی خیالات توں پراں رکھن واسطے ایہہ ضروری سی کے اوہناں دی زندگی دے معیار نوں کجھ بہتر کیتا جائے۔ پاکستان، جنوبی کوریا، فلپائن، ترکی تے ایران وچ امریکہ دی کوشش سی کہ سرمایہ کاری دی حامی حکومتاں لوکاں دا معیار زندگی بلند کرن ۔اوہناں دے ڈر دی وجہ وی سی۔ او ڈردے سن کہ لوکی مارکسی وچاراں ول ناں ٹرنا شروع کردین۔ پاکستان وچ 1968 وچ اک انقلابی صورتحال سی جس دے پاروں پاکستان پیپلز پارٹی لوکاں وچ مقبول ہوری سی تے مشرقی پاکستان دی علیحدگی پسند تحریک وی مضبوط ہوندی پئی سی۔
PPPُُ دی 1970 دے الیکشن دی کامیابی نال سرمایہ کاری نظام نوں جھٹکا پیا۔ ترکی تے ایران وچ مارکسی تے اسلامی گوریلا تحریکاں نے زدر پھڑیا۔ 40 سال بعد ایران تے ترکی دا بدلیا ہویا بوتھا سامنے ہے۔ ایہناں سیاسی حالات دا اک نتیجہ سرمایہ کاری دی دنیا نے ایہہ کڈیا کہ بھاویں معاشی ترقی ہوئے یا نہ ہوئے، غریباں نوں نال لے کہ ٹرنا ضروری ہے۔ 1980 دا دہاکہ ایس نویں سوچ دا آئینہ دار سی۔ سرمایہ کاری دے ٹھیکے داراں ایہہ سوچیا کہ کیوں نہ غریباں نوں وی قرضے دی فراہمی کیتی جائے۔ سرمایہ کاری نظام تے چلن والے مرکزی بینکاں نے ایس کم نوں چکیا۔ سرمایہ کار نے ایس نوں SME دا نا دِتا۔ مطلب نِکے سرمایہ کارواں نوں SME قرضے فراہم کرنا اک حکومتی مشن سمجھیا گیا۔ پاکستان وچ وی SME اک بینکاری دی شاخ بن گئی۔
وڈا سوال ایہہ ہیپئی ایس ایم ای دے باوجود 40سالاں وچ کیوں غریب دی زندگی فیروی چنگی نہیں ہوئی؟ ایس گل نوں سمجھن لئی سانوں بینکاری صنعت دی نفسیات نوں سامنے رکھنا ہو سی۔ سرمایہ کاری صنعت دے تھلے لگیا بینکاری نظام کجھ ایس طریقے نال کم کردا ہے کہ اوس وچ Risk factor دی اہمیتاں وادھو ہوندیاں نیں۔ مطلب ایہہ کہ جے بینک کسے نوں قرضہ دیندا ہے تے ایہہ پہلے ویکھدا ہے کہ اوس بندے وچ کِنی ہمت ہے کہ اوہ قرضہ ٹائم نال واپس کرسکے۔ اک شخص جو قرضہ لیندا ہے اوس دے واپس کرن داrisk گھٹ ہونا لوڑی دا ہے۔ ایس دے کول colleteral یا زر ضمانت وی ہونا لوڑی دا ہے۔ اک متوسط طبقے دے بندے یا اک غریب شخص کول زر ضمانت نہیں ہوندا۔ پاکستان جہے ملک وچ جتھے بینکاری نجی شعبے وچ ہوندی ہے اوتھے اک بینک اوس ویلے ہی اک قرضہ منظور کردا ہے جدوں اوس نوں ایس گل دا یقین ہوجائے کہ اوس نوں قرضہ واپس لبھ جائے گا۔ نجی بینکاں واسطے ایہہ گل آسان ہے کہ اوہ حکومت نوں قرضہ دین نہ کہ عام بندے نوں جس کول نہ زرضمانت ہے نہ کجھ ہور۔ معاشی ماہرین دی زبان وچ اک بینک کسے غریب نوں قرضہ دین نوں اک ہائی رِسک سرمایہ کاری آکھدا ہے۔
ہن اسی ایہہ سوال کرسکدے ہاں پئی کہ اے بینک SME قرضے کیوں دیندے نیں۔ اُس دا جواب اک مجبوری دا سودا ہے۔ او سودا جو بینک اپنی مرضی نال کردے نیں۔جد سارا مرحلہ یا procedure ہوجاندا اے تے قرضہ دی شرح سوداوہ ہتھیار ہوندا ہے جس دے نال اک بینک اپنی مرضی کرسکدا ہے۔ ایس ایم ای بینگنگ وچ جے ٹیچا غریب بندے دے فائدے دی گل ہے تے سودی شرح نوں گھٹ توں گھٹ ہونا لوڑی دا ہے۔ پر پاکستان یا بنگلہ دیش جہے ملکاں وچ سودی شرح 20تو 30فیصد تک رکھی جاندی ہے۔ مثلاً جے قرضے دی رقم 1,00,000/روپے ہیگا اتے اک غریب انسان 1,20,000تے 1,30,000 واپس کرے گا۔ اک ایسی معیشت وچ جتھے اک شے نوں مارکیٹ کرنا تے ویچناوی اک رپھڑ ہے اوتھے ایڈی سودی شرح زیادہ ہے۔ ایس وجہ نال ہوندا ایہہ ہے کہ نکا قرضہ لین والا خشحالی دی جگہ بدحالی وچ پھس جاندا ہے۔ ایس صورتحال وچ غریب انسان ایس قابل نہیں ہوندا کہ قرضہ واپس کر سکے۔اینج ماملہ (Mortgage)تے ختم ہوندا ہے۔نکے قرضے لین والا اک ماڑا بندہ اپنی سرمایہ کاری تو تے ہتھ دھونداہی ہے سگوں الٹا قرضہ وچ پھس جاندا ہے۔ SMEدا شعبہ کئی سالاں دی سرمایہ کاری توں باوجود اوتھے ہی کھلوتا اے جتھے 1990ء دی دہائی وچ سی۔
اس معاملے وچ سانوں اے گل وی دیکھنی چاہیدی اے کہ بڑی معیشتاں وچ SMEدا کردار اک vendorورگا ہوندا ہے۔ کوئی کمپنی پاویں اوہ F-16جیٹ بناندی ہوے یا Lenovoدا Laptopانہاں دے پرزیا دی سپلائیاں ایس ایم ای توں ہوندی ہے۔ دوجے الفاظ وچ ایک دیسی کمپنی تے ایک چھوٹی کمپنی سب رل کے روٹی کھاندے نیں۔پاکستان جہے پسماندہ سماج وچ ایس طراں دی معیشت دا کوئی تصور نیں۔ ایس لئی جو کم وی کیتا جاندہ ہے اوس دا نتیجہ صفر نکلدا ہے۔پاکستان وچ SME دے قرضے اکثر ڈبدے نیں جس نوں بینکاری دی زباں وچ Non Performing Loan (NPL) آکھدے نیں۔پاکستان دی معاشی پالیسی دے ادارے ایس سلسلے وچ منافقت دا ثبوت دیندے نیں۔ اوہ Financial inclusionدی گل ضرور کردے نیں پر بینکاری دا نظام 1970تو پہلاں دے نظام ورگا ہے۔ پاکستان دے بینکاری نظام وچ غریب سرمایہ کاری توں پراں ہی رہندا ہے۔۔ بلکہ اوس دا کم اک low quality consumerتوں زیادہ نہیں۔ایس طراں داfinancial inclusion formula جناب مشرف صاب نے consumer financing banking دی شکل وچ شروع کیتا سی۔پاکستان جہے ملک وچ SME سکیماں دی کامیابی لئی ایس گل دی ضرورت ہے کہ اک متبادل معاشی نظام نوں بڑھاوا دتا جائے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels