Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> پاکستان وچ اردو۔۔امر جلیل

پاکستان وچ اردو۔۔امر جلیل

وچار ڈیسک
June 19th, 2017

لکھاری نومبر1936وچ سندھ دی مشہور تھاں روہڑی جمے اتے سندھی لکھاری وی نیں اتے ریڈیو ٹی وی نال وی جڑے رہے۔بھارت وچ اْردو نوں گواچا مقام مل گیا، ایہہ انکشاف نما گل انہاں سانوں دس دتی۔بھارتی اْردو لکھاری وی ایہہ گل نہیں جاندے۔انہاں نوں تے ایہہ وی نہیں پتہ کہ نہرو رپورٹ وچ سندھ بارے کیہہ اٹھ واٹھ ماریا گیا سی۔ ہندی، ہندوستانی تے اْردو دے جھیڑیاں نوں گول کردے ہوئے اوہ پاکستان وچ اْردو دے گواچے مقام بارے لکھنا شروع کیتا ہے۔ایہہ سب تساں آپ پڑھو۔

بٹوارے دے بعد ہندوستان وچ اردو نوں اپنا گُواچا ہویا مقام واپس ملن وچ زیادہ دیر نہ لگی۔ تُسی ہندوستان دے کسی وی حصے وچ چلے جاو، اوتھے دی مقامی زبان تُسی نہیں جاندے۔ ایس حالت وچ تُسی اردو زبان وچ گل بات کر سکدے ہو تے اپنامدعا بیان کرسکدے ہو۔ فلماں اردو وچ بندِیاں نیں،پر فلم دا سکرپٹ سکرین پلے تے گانے دیوناگری رسم الخط وچ لکھے جاندے نیں۔ ایس دا سب توں وڈا سبب ایہہ ہے کہ فلم دے فنکار، ٹیکنیشن تے پلے بیک سنگر، تے میوزک ڈائریکٹر تے کمپوزر فارسی رسم الخط توں نابلد ہوندے نیں۔ جدوں ہندی یا دیوناگری سکرپٹ وچ لکھے ہوئے ڈائیلاگ بولے تے گانے گائے جاندے نیں تے تلفظ ، ہجے تے لہجہ ٹھیٹھ اردو ہوندا جے۔ پر زور آور بضد ہوندے نیں کہ فلماں ہندی وچ بندیاں نیں کیونجے فلماں دے سکرپٹ تے گانے ہندی وچ لکھے جاندے نیں۔ تُسی فقیر دی گل نوٹ کرلو۔ اگے چل کے ایسا وقت وی آسکدا ہے جدوں ہندوستان وچ اردوزبان دیوناگری رسم الخط وچ لکھی جائے گی تے پاکستان وچ اردو فارسی رسم الخط وچ لکھی جاندی رہے گی۔ کجھ اسی طراں دی صورت حال سندھی زبان دے حوالے نال واضح ہوکے ساڈے سامنے آرہی ہے۔ بھارت وچ وسن والے سندھی خاص طور تے انہاں دی نوِیں نسل عربی تے فارسی رسم الخط توں لاتعلق ہوچکی ہے۔ اوہ سندھی لکھن لئی عربی رسم الخط دی تھاں دیوناگری رسم الخط استعمال کردے نیں۔ ہندوستان وچ رہن والے سندھی تعداد وچ اک کڑوڑ توں گھٹ نیں۔ ہندوستان دی اک 120 کڑوڑ دی آبادی وچ سندھی معیشت ، ٹریڈکامرس تے مالی امور تے مکمل طور تے چھائے ہوئے نیں۔ ہندوستان دی 28 یا 30 قومی زباناں وچ دوایسیاں زباناں وی شامل نیں جیہناں دا اپنا کوئی صوبہ یا علاقہ نہیں ہے۔ا وہ دوزباناں نیں اردو تے سندھی۔ اردو نوں ایس لیے قومی زبان دا درجہ دتاگیا ہے کیوں کہ اردو پورے ہندوستان وچ بولی تے سمجھی جاندی ہے۔ سندھی زبان نوں ایس لئی قومی زبان دا درجہ دتاگیا ہے کیونجے 120 کڑوڑ دی آبادی وچ وکھرے ہوئے اک کڑوڑ توں گھٹ سندھی ہندوستان دی معیشت وچ ریڑھ دی ہڈی دی حیثیت رکھدے نیں۔ ایہہ انہاں دا دیرینہ مطالبہ سی۔ ہن ویکھدے ہاں پئی بٹوارے دے بعد پاکستان وچ اردو دے نال کیہ کجھ ہویا کس کس طریقے نال اردو دا استحصال کیتا گیا تے کس کس طراں نال اردو دا غلط استعمال ہویا۔ تعجب دی گل ہے کہ بٹوارے توں پہلے انہاں علاقیاں وچ جنہاں تے مشتمل پاکستان بنیاہویا ہے اردو بڑے پیار تے چاہ نال بولی جاندی سی۔ پاکستان بنن دے فوراً بعد اردو پاکستان وچ متنازعہ زبان بن گئی۔ کجھ لوک ہن تک ایس مفروضہ تے یقین رکھدے نیں کہ اردو تے بنگالی زبان دے جھیڑے پاروں بعد وچ پاکستان دا بٹوارہ ہویا تے بنگلہ دیش بنیا۔ ملکاں دا بٹوارہ صرف زبان تے عقیدے دی بنیاد تے نہیں ہوندا۔ ہندوستان تے مسلماناں نے پنچ سوسال حکومت کیتی سی۔سپین تے مسلماناں نے ست سوسال حکومت کیتی سی۔ پر اپنے زوال دے بعد سپین وچ وسن والے اندلسی مسلماناں لئی اک الگ تھلک ملک دا مطالبہ نہیں کیتاگیا سی۔ حالانکہ دو قومی نظریہ دے حوالہ نال مسیحی تے مسلمان دوالگ الگ قوماں نیں پر سپین وچ ایس طراں نہیں ہویا۔ اوتھے دوقومی نظریہ دی گل چلی تے نہ سپین دے مسلماناں لئی اک الگ وطن دی گل کیتی گئی۔ سپین دا بٹوارہ نہیں ہویا۔ 1971 وچ جداں پاکستان دا بٹوارہ ہویا سی تد بنگالیاں نے دوقومی نظریہ دا حوالہ نہیں دتا سی۔ تد کئی سبباں پاروں مسلمان مسلمان دے نال رہنا نہیں چاہندے سن۔ ایہہ اک وکھرا ٹاپک ہے، ایس تے فیر کدی گل بات ہوئے گی۔ فی الحال اسی ہندوستان دے بٹوارے دے بعد پاکستان وچ اردو دے نال کیہ کجھ ہویا، ایس دا ذکر کررہے ہاں۔ تعجب دی گل ہے کہ پاکستان دے وجود وچ آندے ہی اردو نوں متنازعہ بنادتا گیا۔ جدوں برسراقتدار لوک دوراندیشی توں کم نہیں لیندے ، حالات دا ماضی دے پس منظر وچ جائزہ نہیں لیندے تد اوہ دور رس مسائل پیدا کرن دے مرتکب بن جاندے نیں۔ پہلے تِن سالاں وچ یعنی 1947 توں 1950 تک پاکستان دے سب توں وڈے مسلیاں وچ معاشی حوالیاں نال پیراں تے کھلونا تے ہندوستان دے فساد زدہ علاقیاں توں بے سرو سامانی وچ آئے ہوئے لوکاں دے رہن سہن ، روزگار ، علاج معالج ، تے آبادکاریاں دا دیوہیکل مسئلہ زیادہ اہم سی۔ انتظامی امور چلان والے ذہین تے اعلیٰ عہدیاں تے کم کرن والے باصلاحیت غیر مسلم زیادہ تر انگلستان تے ہندوستان چلے گئے۔ نوِیں ملک پاکستان نوں انتظامی ابتری تے اتھل پتھل دا سامنا سی۔ ایہہ گل پلے نہیں پیندی کہ ایڈے گمبھیر مسلیاں دے ہوندے ہوئے غیر منتخب حاکماں نے پاکستان لئی قومی زبان دا سنگین مسئلہ کیوں کھڑا کردتا؟ حکمران یا تے فہم تے فراست توں عاری سن ، یا جس خطے تے پاکستان بنیا سی ایس دے اصل تے قدیمی باسیاں دی تہذیب وتمدن ، تے زبان توں بے خبر سن۔ انہاں نے ہر دلعزیز زبان اردو نوں خواہ مخواہ متنازعہ بنادتا۔ قومی زبان دے معاملہ تے خاص طور تے مشرقی پاکستانیاں تے سندھیاں دے اپنے تحفظات سن۔ بنگال دے بارے وچ زیادہ کجھ نہیں جاندا کہ اوتھے اردو وچ لکھن والیاں دی گنتری کڈی سی۔ تقسیم ہند توں دوسوسال پہلے سندھ دے صوفی شاعر سچل سرمست تے بیدل سندھی دے نال نال اردو وچ وی صوفیانہ کلام کہندے سن۔ پر تنگ نظر بیوروکریسی نے مشرقی پاکستان وچ بنگالی اردو تے سندھ وچ سندھی اردو کشیدگی پیدا کردتی۔ میں اپنی کتھاواں وچ بار بار عرض کرچکیا واں کہ اردو کرشماتی زبان ہے۔ اردو نوں توسیع، ترویج، کشش، تے خوبصورتی لئی کسی دی ضرورت نہیں ہے۔ اردو خود بخود پھلن پھولن تے پھیلن والی زبان ہے۔ قدرت نے اردو نوں ایسی سیمابی کیمیاگری نال نوازیا ہے کہ کوئی وی اردو تے اپنی اجارہ داری قائم نہیں کرسکدا۔ جداں وی تُسی اردو نوں آلہ کار دے طور تے استعمال کردے ہو تاں اردو دا تے کجھ نہیں وگڑدا، تہاڈا دا سب کجھ وگڑ جاندا ہے۔ملک تے معاشرہ بے چینیاں، اضطراباں تے تعصباں دی وبا وچ مبتلا ہوجاندا ہے۔اک خوبصورت زبان اردو ، جیہڑی پوری پاکستانی قوم معہ بنگالیاں دے بولدی تے سمجھدی سی، ایسی زبان نوں متنازعہ بنان دی بیوروکریسی نے آخر کیوں ٹھان لیتی سی ؟ گل ہوئے گی اگلے منگل دے دن، اگلی کتھا وچ۔
امر جلیل ہوراں دا ایہہ آرٹیکل جنگ وچ چھپیا سی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels