Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> لائلپور پنجابی سلیکھ میلہ 2017:کالونیل پنجاب تے پنجابی زبان ۔5

لائلپور پنجابی سلیکھ میلہ 2017:کالونیل پنجاب تے پنجابی زبان ۔5

April 27th, 2017

فرنٹیئر فارورڈ پالیسی توں برٹش لینگوئج پالیسی تیک:عامر ریاض نے گل بات وچ رلدیاں دسیا پئی1809 وچ دلی توں لہور آ کے انگریزاں ولوں لہور دربار نال معاہدہ کرن والے مٹکالف نے تن شرطاں دسیاں سن گوریاں دے پنجاب وچ آون دیاں۔اوہ دریا آمو(Oxus )ول جانا چاہندے سن اتے نویں خطریاں دا بھار وکھا کے من مرضیاں والا سمجھوتہ کرنا چاہندے سن۔ تگڑا ہمش پہلاں ماڑے نوں ڈراندا تے تراہندا ہے۔پہلے گل نپو لین دے خطرے دی دسی گئی اتے آکھیا گیا جے ساڈے نال رلوں گے تاں نپولین تہاڈے تے قبضہ نہیں کر سکے گا۔دوجی گل کابل، قندہار جاون دا رستہ دین دی سی اتے تریجی لوجسٹک سپورٹ ۔200سالاں توں ایہو کجھ ہو رہیا ہے۔مہاراجہ اوس نوں کنج ٹالیا ایہہ سفارتکاریاں اک وڈا فیصلہ سی اتے مہاراجہ ایہہ گلاں نہ منیاں۔فیر سانوں لارڈمیکالے دے نوٹس وی ویکھنے چاہیدے نیں۔اک وار اصل نوں پڑھ لو۔اوہ 1835وچ لکھدا اے پئی جے کوئی قوم انگریزاں نوں ونگار سکدی اے تے اوہ روسی نیں۔اوس شوہدے دو پیرے لکھے کہ روسی انگریزاں نون چیلنج کرن دے قابل ہو رہے نیں۔ایس نوں ڈکنا لوڑی دا ہے۔ایہہ روسی انقلاب آون توں82ورہے پہلاں دی گل ہے۔ ایہہ سب اک پالیسی دا پرچھانواں سی اتے ایس نوں انگریزاں دے ریکارڈ وچ فرنٹیئر فارورڈ پالیسی آکھدے نیں۔ایس پاروں روسیاں تے انگریزاں وچ سدھی سدھی لڑائیاں توں بچن لئی ’’بفر زون‘‘ دی پالیسی اساری گئی۔مہاراجہ دے ویلے ایہہ بفر زون لدھیانہ توں آمو ں تیک سی.1849  وچ لہور دربار نوں ڈھاون بعدوں ایس نوں سکیڑ کے فاٹا تیک کر دتا گیا جیہڑی لہور دربار دی آموں توں نیڑے سرحد سی۔ برٹش لینگوئج پالیسی ایسے فرنٹیئر فارورڈ پالیسی دا بغل بچہ سی۔ایہہ ہے وچلی کہانی اتے ایس نوں سمجھ کے اگلی گلاں سمجھنا اوکھا نہیں۔
انگریزاں دی بولی پالسی کیہ سی؟ انگریز چلے گئے اسیں اج وی اوہی پالسیاں چلاندے پئے آں۔دیوبندیاں توں لے کے کیمونسٹاں تیک چلے جاؤ پنجابی زبان دی مخالفت وچ سب اک مُک سن۔انگریزاں دے ریکارڈ موجب ہندی تے پنجابی زباناں بارے لہجیاں دیاں بحثاں چلائیاں گیاں۔اوہناں نوں پتہ سی اوہ ایہہ سب کیوں کردے پئے نیں۔پنجاب وچ 1865وچ اُردو تے جنوبی ہند وچ 1867وچ ہندی لائی،اوپری زباناں پاروں لوکاں نوں تھلے لانا اوکھا نہیں رہندا۔زباناں بارے کوئی لکھت نہیں ملدی سوائے لائٹنز دے۔اوہدے کولوں کجھ شیواں ملدیاں نیں۔اوہدی 1882دی روپوٹ ضرور پڑھو۔اوہ اْردو پراجیکٹ دا وی گواہ ہے اتے فارسی،پنجابی سلسلیاں دا وی جس لئی اوہ Persu-Punjabiبندوبست دی ٹرم ورتدا ہے۔اوس لکھیا کہ نری نوکریاں دے کے کوئی زبان اچی نہیں ہو سکدی۔جے کوئی ہور زبان لاؤ گے تے نوکریاں اوس وچ ملن گیاں تاں پنجابی ایہہ اُردو وی چھڈ دین گے۔اج اوہ زمانہ کدوں دا آ چکیا ہے۔لوکاں اْردو چھڈی تے انگریزیاں ول ٹر گئے۔جیویں لگدا اے اک دن چینی آ جائے گی۔نرا نوکری نال جوڑن نال بولی اگے نہیں جاندی جیویں تُسیں اُردو دا اخیر ویکھدے پئے اوہ اج کل۔
دوجی وچلی گل ایہہ ہے پئی انگریزاں نے بولی نوں پاور ٹول دے طور اُتے ورتیا۔پھیر بولی نوں صعنتی انقلاب نال جوڑیا۔اوہناں لپّی نال
وی کھیڈیا۔فارسی نری زبان نہیں سی سگوں اساں مسلمان ہون توں وی پہلاں فارسی نال ملدی جلدی لپی ورتدے ساں۔فارسی تے عربی ؛پیاں نال ساڈا سانگا سی تے ایس نال وی انگریزاں کھیڈیا۔بنگالی نوں فارسی لپی دی تھاں دیوناگری ول، سندھی نوں فارسی لپی دی تھاں عربی لپی ول اتے پنجابی وچ گورمکھی نوں چکنا اکو پالیسی دے روپ سن۔چلو نویں گل کردے ہاں،نہرو روپورٹ 280 صفعیاں دا بھنڈار ہے۔ ایس نوں اک وار پڑھ لو۔پندراں بندے ، وڈے دماغ رلتی سن۔لائل پور دا بندہ وی سی۔منگل سنگھ،اوہ ایتھوں دا کنگ سی،اوس پنجابی دے بارے کوئی گل نہیں کیتی۔پنجابی نوں ’’ہندوستانی‘‘ آکھ کے زبان منن توں انکاری ایس رپورٹ تے اوس دے لکھاریاں نوں اج کیہہ آکھیے۔ایہہ سب برٹش لیگوئج پالیسی دا پرچھانواں سی۔گل ایتھے مکدی نہیں۔نہرو1935 وچ لکھی اپنی کتاب ’میری کہانی‘ وچ کہندا اے سانوں ہندوستانی بولی بنا لینی چاہیدی اے۔پر دو سال بعدجد کانگرسی وزارتاں بنیاں تے انہاں ہندوستانی دی تھاں ہندی نافذ کردتی۔ایس تے سب توں وڈے وکھالے ساؤتھ ہندوستانوچ تاملاں کیتے تے بندے وی مرے اتے گرفتاریاں وی ہوئیاں۔ایہہ پہلے لینگوئج دنگے سن۔سانوں زباناں بارے اپنے خیلاں تے مڑ جھات پاون دی لوڑ ہے۔
صوفی صاحب نے دسیا جد انگریز ایتھے آ رہیا سی تے کیویں ردعمل دے رہیا سی۔ولسن نے دسیا ساڈے تعلیمی نظام دی بڑی خرابی اے۔ایہہ پنڈاں نوں اپنے ول نہیں کر سکدی۔اُردو اوہناں لئی غیرملکی زبان اے تے غیرملکی ای رہوے گئی۔پنجابی پڑھائی نہیں جاندی پئی۔ہندوستانی تعصب دا بڑا رول سی۔ہندوستانی بولی ہور سی ساڈی بولی ہور سی۔ساڈے لئی اُردو اُوپری بولی سی ایہہ ساڈے اُتے مسلماناں دی بولی بنا کے ملَ دتی گی۔اِنج پنجابی نوں سکھ تواریخ تے سکھ نال جوڑ دتا گیا۔
پاکستان بنن بعدوں اُردو جیہڑی گھٹ گنتی لوکاں دی بولی سی اوس نوں قومی بولی بنا دتا گیا۔پنجابی نوں روزگار نال جوڑن دا مسلہ اے۔جیہڑی بولی روزگار نہیں دے سکدی اوہ کیویں زندہ رہ سکدی اے۔ساریاں بولیاں مقدّس نیں۔جے پنجابی نوں لا دتا جاوے 60,000 نوکریاں نکلن گیاں۔
Link of part 4
http://www.wichaar.com/news/119/ARTICLE/32833/2017-04-25.html



Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels