Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> چُپ دا شاعر: علی بابر

چُپ دا شاعر: علی بابر

اعجاز
April 15th, 2017

اجوکے پنجابی سُلیکھ دے شعری کھیتروِچ غزل اوہ ہر من بھاوک، مقبول تے مشہور صنفِ سُخن ایں جیہدے وچ چوکھی کھچ موجود اے۔ پنجابی سُخن دی ایہہ رانی آپنی پوند(مُڈھ) توں لے اج توڑی ہر دور تے ہر عہددے ونو ون شاعراں‘سوجھواناں تے پڑھیہاراں دے دلاں وِچ دھڑکن بن کے وسدی آئی اے۔ایہو کارن ایں پئی پنجابی دے پہلے باقاعدہ غزل گو شاعر :شاہ مراد دی غزل نگاری ہووئے یاں پیر فضل گجراتی دا غزلیہ سنگریہہ ’’ڈونگھے پینڈے‘‘ایہہ آپنا لوہا منوا کے رہی اے۔
اج جیکراسیں پنجابی غزل دے موضوعات تے مضموناں دی رنگا رنگی دی گل کرئیے تاں اِک پاسے جتھے ایہنے تصوف دا چِٹا لباس پاکے ہتھ وچ خوبصورت منکیاں والی تسبیح پھڑی ہوئی اے ٹھیک اوتھے ای دوجے ونے ایہنے ساقیاں دیاں اکھاں وچ اکھاں پاکے بد مستی تے بے خودی وچ ہائے ہائے وی پُکاری اے۔حیرانگی دی گل ایہہ وے کہ نِرا ساڈے پاسے ای ایہہ صنف پنجابی ساہت دے پِڑ وچ پردھان بن کے نہیں بیٹھی ہوئی سگوں بلکُل اِن بِن واہگیوں پار وی تقریبن تقریبن ایہو حال اے۔ساڈے پاسے تاں کُجھناں ادبی حلقیاں وچ جیہڑا کوی غزل نہیں آکھدا سنئیرشاعر لوک اوہنوں شاعر ہی نہیں من دے۔شاید ایسے پاروں ایتھے ہر دوا پنجابی شاعرآپنے ولوں مناسب آپناآپنا حصہ ایس بھاگاں بھری صنف دی جھولی پا رہیا اے۔ ایپر دُکھ دی گل ایہہ وے کہ اج عالمی ادب وچ جتھے شعری رچنا واں وچ موضوع تے مضمون دے حوالے نال جیہڑے نویں نویں تجربے ہو رہے نیں،اوہناں دے برعکس پنجابی غزل نے کوئی ایڈی خاص ترقی نہیں نیں کیتی۔حالاں کہ ایس وچ بہت کُجھ نواں ‘ سُشیل ‘اُچیچا تے انملا رچیا جاسکدااے۔ پر خبرے کیوں ساڈے شاعراں ایس ونے کوئی خاطر خاہ نتائج نہیں نیں دتے۔ ہُن جے کُجھناں ہمت کیتی وی اے تاں اوہ وی نہ ہوون دے برابر نیں۔ بلکاں ایتھے تے صورت حال ای اُلٹ اے بڑی معذرت نال ایہہ گل آکھنی پئے رہی اے پئی جدید پنجابی غزل دے پِڑ وچ کُجھ اِک پنجابی غزل گُو شاعراں (جیہناں دی گنتی دونہہ ہتھاں دیاں اُنگلاں تے وی پُوری نہیں آوندی) توں سواباقی سارے سوجھوان شاعراں نِری قافیہ پیمائی توں ای کم لیا اے۔ ایس توں پہلاں کہ کوئی غزل گُو ساڈے تے کوئی نواں فتویٰ جاری کر دیوے۔ اسیں ودھدے آں پنجابی ساہت دے شعری پِڑ وِچ لَوے خون تے نویں سوچ وَل۔
ایہہ لَوا خون تے نویں سوچ اے علی بابر دی۔ جیہنے پچھلے ورھے آپنی ماں بولی نوں ’’چُپّ توں بعد‘‘ ناں دی اک خوبصورت کتاب بھینٹ کیتی اے۔ ایہہ کتاب اُنج تے ساری پنجابی غزلاں تے مشتمل اے۔ایہدے وچ نکی وڈی بحر دیاں کُل 72غزلاں شامل نیں۔ جیہناں وِچ اِک مرثیہ وی شامل اے۔
ساڈی جانچے کربلا دی خاک نال خاص نسبت ہون پاروں شاعر نے غزلاں دی تعداد وی مخصوص رکھی اے تے آپنے ایس شعری پراگے وِچ مرثیے نوں وی خاص اہمیت دتی اے۔ جدوں کہ چھیانوے صفحیاں دی ایہہ کتاب آپنے مواد،فکری اُپج ،شعری چاشنی،سجرے پن تے آپنی دَکھ پکھوں ودھیا اے۔ جیہتوں ایہہ صاف نتردا اے پئی ساڈے شاعر نوں کسے وی صورت ہار قبول نہیں نیں۔ اوہنوں تھوہ ہے کہ گل کیویں،کنج ،کسراں ،کِداں تے کیہڑے ڈھنگ نال کرنی ایں۔شایدایسے لئی اوہدی آواز وچ رُعب وی اے تے جند جان وی۔
اج مکمل ہوگیا دوجا کوئی
میں وچارا مرحلے وچ رہ گیا
ایسے غزل دا اِک ہور شعر اے:
سوچ دی دیوار تے مصرعا لکھو!
مر گیا جو دائرے وچ رہ گیا
ہور نہیں تے ایہناں شعراں نوں پڑھ کے پنجابی ادب دااِک سچل قاری ، اک واری چونک ضرور جاندا اے کہ ہیں۔۔۔پنجابی وچ وی اِنج دی غزل آکھی جاسکدی اے۔جی حضور ضرور آکھی جاسکدی اے،جے نہیں یقین تے ثبوت دے طور تے پیر فضل گجراتی‘عارف عبدالمتین‘ڈاکٹر فقیرمحمد فقیر‘تنویر بخاری‘رؤف شیخ ‘منظور وزیر آبادی ‘سلیم کاشر،یونس احقر،اکرام مجید تے انجم سلیمی دے قبیلے دے شاعر علی بابر دی کتاب پڑھ ویکھو، تہانوں آپ ای چانن ہو جاوے گا۔
علی بابر دے فن بارے گل کردیاں ڈاکٹر عباد نبیل شاد ہوری لکھدے نیں:
’’علی بابر سجریاں سوچاں، نکھرے جذبیاں،نویں سُفنیاں تے مہکدیاں ہواواں دی پریرنا دین والا شاعراے۔ اوہدے کلام اندروں تازگی دا بھرواں احساس اُبھردااے۔اوہدے شعر سوچن تے مجبور کرن والے نیں۔اوہ اک نظریہ رکھن والا شاعر اے۔اگانہہ ودھو سوچاں دی ترجمانی کرن والی اوہدی شاعری جیوندی جاگدی محسوس ہوندی اے۔اوہدے کول گل کرن تے گل نوں شعر اندر نبھان دا پورا فن موجود اے۔ اوہدے شعر چیتے وچوں نکلن والے نہیں تے نہ اوہ آپ۔۔۔‘‘
ایہہ تے انجدیاں ہورناں اکوترسو گلاں دی سچائی دے ثبوت لئی مثال وجہوں ’’چُپّ توں بعد‘‘ و چوں کُجھ ونگیاں حاضر نیں:
کیس کیتی زندگی قبراں دے ناویں
کون سی دُنیا دا اوہ پہلا مجاور
۔۔۔
مینوں اج تک سمجھ نہ آئی اس گل دی
بولن دا ول دسیا کیہنے سازاں نوں
۔۔۔
میں خُد آپنا کتبہ لکھیا
زندہ واں پر کتبے وِچ آں
۔۔۔
ایہناں تے کتاب وچ شامل اِنجدے ہورناں شعراں نوں پڑھدیاں جیہڑیاں صنعتاں ، ادبی خوبیاں، فنی لوازمات تے چنگی شاعری لئی اَت لوڑ وند ہور دوجیاں خوبیاں سرکڈھویاں نیں۔اوہناں وچ تکرارلفظی،صنعت تضاد،حُسن تعلیل،تصویریت،خارجیت،قنو طیت،گداز تے تلمیح و ترصیع پیش پیش نیں۔ جیہڑیاں شاعر دے شعری ذوق ،فکری سانجھ تے سوچ دیاں بھرپور عکاس نیں۔ ایتھے ایہہ گل چیتے رکھنی ضروری اے کہ شاعر نہ صرف دھرت واسی اے سگوں اوہنوں آپنی رہتل تے وسیب نال گُوڑھا لگاؤ وی اے۔ ایس لئی بُھکھ، ننگ، کوہجھ، لُٹ مار، ناانصافی، جماعتی فرق، گُھپ ہنیر ، جھوٹھ تے سچ دا نتارا اَتے اجوکے مشینی دور وچ مُنکھ دا ککھوں ہولا ہونا، اوہدے خاص وِشے نیں۔ ایہتوں ایہہ ظاہر ہوندا اے کہ ساڈے شاعر نوں پک ہے پئی اوہدا دھرتی تے آون فضول نہیں نیں۔ اوہ ایتھے کُجھ خاص کرن آیا اے،جیہڑا صرف اوہ یاں اوہدے ورگا کوئی ہور کر سکدا اے۔ ایہہ گلاں جیویں علی بابر دے مونہوں پھبیاں نیں ! اوہناں نوں اِن بِن اُنج ای پیش کرن وِچ عقلمندی اے۔
جس دے پُھٹن مگروں موسم بدلے گا
میں اوہ پہلا پتا لبھدا پھرنا واں
۔۔۔
نھیرے دے سادھاں دے پچھے چڑھیا واں
دھرتی نوں رُشنا کے ساہنی لینی اے
۔۔۔
وس چلے تے گلما پھڑ لاں مالی دا
گُلشن نوں تندور بنائی پھردا اے
۔۔۔

انّھیو میری ہمت ویکھو
تیل آں! بَلدے دیوے وچ آں
۔۔۔
ایتھے ایہہ گل آکھنی نہایت فضول اے کہ علی بابر دی شاعری وِچ محبت ناں دی کوئی شے موجود نہیں نیں۔ یاں کومل تے ملوک جذبیاں دا اظہار اوہدے ہاں گھٹ ہویا اے ۔ اوہ تاں بہوں پاسڑ کوی اے اوس محبت کیتی وی اے تے اوہنوں توڑ چڑھایا وی اے۔ ایہو وجہ اے کہ اوہدی شاعری وِچ دھرتی نال موہ پیارتے آپنے محبوب نال چھیڑ چھاڑ دے حامل شعر آپنی مثال آپ نیں۔جیہناں وچ ہجر دی اگ دا کوسا کوسا سیک وی اے تے دُھخ رہے جذبیاں دی مَٹھی مَٹھی سڑاند وی۔ اوہدے کول ہولی ہولی مِٹ رہیاں قدراں دے نوحے وی ہن تے پنجاب واسیاں دے سِک رہے جذبات دی سچائی وی۔ ایتھے شاعر دی قلبی وارتا دا ذکر کرنا وی ضروری اے جیہنے اوہدی غزل دی روانی تے خلوص نوں چار چن لا دتے نیں۔ جے نہیں یقین تاں پڑھ ویکھو کُجھ شعر:
وِینی پھڑ لئی یار نیں
سُتیاں نبضاں جاگیاں
۔۔۔
اوہدے ولوں ہاں ہووے تے دس دیواں
کسراں چُکنا واں میں اوہدے نازاں نوں
۔۔۔
مُکدی گل ایہہ کہ علی بابر نویں لہجے تے نویں سوچ دا اِک دم نویکلا،سُشیل،اُچیچا تے پُورا شاعر اے۔ جدوں کہ پنجابی غزل نوں سجری وا‘ لیاون والے اجیہے شاعراں دی چوکھی لوڑ اے جیہڑے آپنی شاعری تے سوچ نال ویلے دے کھپیاں نوں نہ صرف پُور سکدے نیں سگوں پُرانیاں لیہاں نوں مُکھ رکھدیاں ہویاں نویاں لیہاں دی دس وی پا سکدے نیں۔ ایپر شرط ایہہ وے کہ اوہناں کول صوفیاں وانگ اپنے آپ تے مان تے فخر کرن دا سِخر ہووئے۔کدی وارث شاہ ہوراں آکھیا سی:’’اگے ہیر کسے نہ کہی ایسی،شعر بوہت مرغوب بنایااِی‘‘، اج علی بابر آکھ رہیا اے:
میرے شعراں میرا قد ودھانا اے
ہونی اک دن بابر بابر بابر جی
***
لیل پور دے وسنیک اعجاز علی اج کل گورنمنٹ کالج گوجر خان وچ پڑھاندے نیں اتے پنجابی دے سیوک ہن۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels