Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> بنگالی زبان دا مسلہ اتے بنگالی مسلماناں دے دہرے کھپے (8ویں لڑی)

بنگالی زبان دا مسلہ اتے بنگالی مسلماناں دے دہرے کھپے (8ویں لڑی)

April 2nd, 2017

بنگالی مسلماناں دا بنگالی زبان نال تعلق ماٹھا کیوں سی؟ سی آر داس فارمولا نہ من کے بنگالی ہندواں کی کھویا؟ اْردو ہندی جھیڑے نوں کانگرس کیوں جن جھپا پایا؟ 21فروری تامل زبان دی آزادی تے ہندی دی حاکمیت دے خاتمے دا دیہاڑ، بڈھے ٹیگور دا سبھاش نوں خط ،بندے ماترم وچ اینٹی مسلم مواد بارے

بنگال دی ونڈاتے فیر ونڈ دے خاتمے تیک دی گل پچھلی لڑیاں وچ گل ہو چکی تے ہن 1912توں1947دا احوال سن لو جس وچ اک پاسے متحدہ بنگال دی کامیاب لہر دا بھار سی پر دوجے پاسے بنگالی مسلماناں نوں54 فیصدی ہون پاروں ایس نویں بنگال وچ اکثریتاں وی حاصل ہو چکیاں سن۔ایسے متحدہ بنگال وچ بدھ مت دے منن والے ، مسیحی اتے چٹاگانگ دے قبائل وی چھ فیصدی تیک سن تے چالی فیصدی ہندو جنہاں وچ وڈی اکثریتاں تھلڑی ذاتاں دی سی اتے ووٹاں دی سیاستاں پاروں ڈر سی کہ کل کلاں نوں تھلڑی ذاتاں والے بنگالی ہندووی سر چک سکدے نیں۔دھرم تے زباناں دے گھمے تاں مارے بہوں سارے اشرافی گروپاں نوں سوٹ کردے سن پئی اینج انہاں ماڑیاں نوں لمیرے چر لئی کراہے پایا جا سکدا سی۔1912 بعدوں بنگالی سیاستاں وچ نویں سوال سر چک رہے سن۔علامہ اقبال تے آکھ دتا سی پئی ’’بابو‘‘ توں پگڑی چھنی جا چکی ہے پر ایس دا وڈا احساس وڈی ذاتاں دے ٹھاکراں اتے باہمناں نوں وادھو سی۔ایہہ گلاں نہ تے پاکستان تے بھارت دے درباری تریخ دان کردے نیں اتے نہ ہی انگریز مخالف تے پوسٹ کالونیلسٹ لکھدے نیں۔ایس انکاری صورتحال دی وجوہات وکھریاں وکھریاں نیں۔ بنگالی براہمناں بابو بنن دے چکر وچ انگریز بہادر نوں خش کرن لئی کیہہ کجھ نہیں کیتا سی۔اک وڈی گنتری وچ بنگالیاں 19ویں صدی دے پہلے دہاکیاں وچ اپنے ناں تیک بدل لتے سن۔’’ناں بدلن دی سیاستاں‘‘ بارے جھات پانی ہوئے تاں جرمناں دی کہانی پڑھو پئی کنج پہلی لام وچ انہاں نوں پورے یورپ وچ اپنے ناں بدلن تے مجبور کیتا گیا سی اتے ایس کم وچ چرچل سنے لندن دے کڈے سارے اعلی دماغ رلتی سن۔ایلکس واں تنزیلمان ہوراں ’’انڈین سمر‘‘ وچ پوری کہانی بڑی مہارتاں نال لکھ ماری۔ایس بے عزتی دی ٹیک نال ہی ہٹلر جمیا سی جس دا الار نازی ازم ول ہی ہوناسی۔ 19ویں صدی دے پہلے دہاکیاں وچ بنگالی براہمن ’’بندوپادیائے‘‘ توں بینر جی بنے،’’چٹو پادیائے‘‘ توں چیٹرجی بنے اتے ٹھاکر توں ٹیگور بنے، نویں آقا نوں خش کرن لئی ایہہ کشٹ کرنا پیا۔رابندر ناتھ ٹیگور دے دادا ’’دوارکا ناتھ ٹھاکر‘‘وڈے کاروباری براہمن سن جو1794وچ جمے سن اتے انہاں ہی اپنا ناں ٹھاکر توں ٹیگور کیتا سی۔انہاں اپنے ناواں دا’’ دان‘‘ دتا پر گورے حکمراناں اوہی کیتا جو ڈونر ہمش توں مانگت نال کردا ہے۔کم ہو گیا تے ٹھوٹھا، کم نہ ہویا تے ڈھڈا۔1849بعدوں رائل بنگال آرمی دا کم مک گیا سی تے نویں بھرتیاں پنجاب تے افغانستان دے نیڑے دی تھاواں توں ہونیاں شروع ہویاں ا تے ہن دسمبر1912وچ مرکزکلکتے توں دلی شفٹ ہون بعدوں سول بیوروکریسی وچ وی بنگالیاں اشرافیہ دا بھار گھٹنا سی۔انہاں ونڈ تے مکا لتی پر ہن اوہ ’’اَن ونڈے‘‘ بنگال وچ اک وڈی اقلیت ہی سن۔ ہورے انہاں دے ایس غم نوں ونڈن لئی ہی اگلے سال یعنی1913وچ اک ’’ٹیگور‘‘ نوں نوبیل ایوارڈ دوایا گیا۔
دوجے پاسے مسلمان بنگالیاں اْتے ونڈ دی حمائیتاں دا الزام سی پر اوہ ایہہ وی جاندے سن پئی کنج بنگال نوں اکٹھا رکھن دی لہر نوں ہندو بنگا ل دی ٹیک دتی گئی سی۔’’بال پال لال ‘‘ ورگے ایس وتھ نوں آل انڈیا پدر تے ہندواں لئی چنگا شگون سمجھدے سن پر ایس دا غیر مسلم اقلیتی صوبیاں تے کیہہ اثر ہو سی ایس نوں اوہ بھلے ہوئے سن۔ایہہ نہیں سی کہ سارے بنگالی مسلمان دھرمی ونڈ دے دلدادہ سن پر انہاں نوں ایہہ ضرور لگدا سی پئی انگریزاں جد اں توں کلکتے نوں مرکز بنایا ہے(1764) تد دا مشرقی بنگال نوں ڈھیر پچھے دھکیلیا گیا سی۔ہن ونڈ مکن بعدوں انہاں دی امیداں دا نواں ٹیچا آبادی دے حساب نال اپنا حصہ لینا سی جس لئی غیر مسلم بنگالی راضی نہیں سن۔ایہو اوہ ٹیک سی جس پاروں بنگالی مسلمان بنگال دے باہر سیاسی حمائیتاں لبھن ول ودھے۔لکھنو معاہدے پاروں انہاں بنگال توں باہر ویکھنا ہور زیادہ تیز کر دتا کیونجے انہاں دی اکثریتاں نوں زبردستی گھٹا دتا گیا سی۔ایس جدوجہد وچ پورے برٹش انڈیا وچ انہاں نوں اک نواں سجن ملیا اتے اوہ سن پنجابی مسلمان جہیڑے ایسے طراں دے گھمے دا شکار سن۔ خلافتی لہر دے گھن چکر توں نکلن بعدوں موتی لال تے سی آر داس ورگیاں نوں ایس دا احساس ہویا اتے چترنجن داس ہوراں اک چوکھا فارمولا وی بنایا اتے مہاتما دی مخالفتاں دے باوجود، انہاں اپنے دو شاگرداں سبھاش چندر بوس تے حسین شہید سہروردی نوں1923بعدوں ایس کم تے وی لایا۔پر سی آر داس مر گیا، موتی لال بدل گیا تے سبھاش، سہروردی ہلے نوجوان سن کہ استاد دا بھار نہیں چک سکے۔ایس دا وڈا ثبوت نہرو رپورٹ ہے جس بارے پہلاں بھروین گل ہو چکی ہے۔بنگالی براہمناں لکھنو پیکٹ نال جیہڑی ٹیک حاصل کیتی سی اوس نے بنگال وچ ہندو مسلم بنگالیاں وچ پاڑ نوں ودھایا، سی آر داس لکھنو پیکٹ نوں رد کر کے آبادی حساب نال سیٹاں تے نوکریاں دی ونڈ بارے سدھی گل کیتی پر اوس توں بعدوں1947تیک کوئی سی آرداس نہ جمیا۔سی آرداس1925وچ مریا سی۔ایس نوں ذرا ہور کھول کے کراں گے۔
بنگالی مسلماناں دا وڈا حوالہ قاضی نذرالسلام سی جیہڑا 1899 وچ مغربی بنگال دے اک پنڈ وچ جمیا سی اتے گھر وچ اوس نوں ’’دھکومیاں‘‘ آکھدے سن۔ اپنے ہندو بنگالی بھائیاں دے الٹ اوہ عربی، فارسی وی پڑھدا تے حافظ ،رومی تے عمر خیام اوس دے پسندیدہ شاعر سن۔ اوس اک پنجابی استاد کولوں فارسی وی سکھی سی جداں اوہ فوج وچ پہلی لام ویلے بھرتی ہویا سی۔ اوس دی پہلی نظم مکتی (آزادی) سی جیہڑی اوس نے 1919 وچ لکھی جداں پنجاب وچ جلیانوالہ قتلام ہویا ۔ 1920 وچ فوج توں نکل کے اوس بنگالی مسلمان ساہیتہ سمت (بنگالی مسلم لڑیری سوسائٹی) جوائن کیتی۔ اوس دی شاعری وچ مسلم بنگالی حوالہ نمایاں سی پر اوس نوں اپنے بنگالی ہندو حوالے تے کوئی شرمندگی نہ سی۔زباناں دے حوالے نال اک اہم گل ایہہ سی پئی انگریزاں توں پہلاں بنگال وچ وڈی گنتری وچ عربی تے فارسی مدرسے چلدے سن اتے بنگالی زبان دا فارسی لپی وچ رسم الخط وی سی۔ایہہ سب انگریزاں دے آون بعدوں گھٹیا سی جس دا احساس بنگالی مسلماناں وچ سی۔ایہہ وی وڈی حقیقت سی پئی بنگالی زبان وچ ترکی،عربی تے فارسی دی لفظالی وی وڑ چکی سی۔بنگالی زبان دی لہر وچ مسلم بنگال توں انکار نے ایس مسئلہ نوں ہور وگاڑیا۔بنگالی مسلماناں داقدامت پسند حلقہ اتے ڈھاکے دے نواب مسلم بنگال دی شناختاں وچ سراج الدولہ،حاجی شریعت اللہ تے ہی زور دیندے سن اتے ہندو بنگال دا ذکر کرنا نہیں چاہندے سن۔ متحدہ بنگال دی لہر بعدوں وڈا حوالہ لکھنو معاہدہ ہے۔ 1916 وچ ہون والے ایس معاہدے پاروں بنگالی مسلماناں دی سیٹاں 54 فیصدی توں گھٹ کردتیاں گیاں۔ ایس پاروں بنگالی مسلمان اک قسم دا پھس گیا۔اوہ بندے ماترم دی حقیقت توں چنگی طراں جانو سن جس وچ بنگالی قوم پرستی نوں درگا تے کالی دیوی دا رنگ دتا گیا سی اتے بال پال لال ورگے ہندوقوم پرستی دے پرچارک ایس دے دیوانے سن۔ذرا غور تے کرو، بنگالی قوم پرستی دے ایس بیانیے وچ مسلم بنگال توں انکاردا مطلب اکثریتی بنگالی برادری نوں تھلے لانا سی۔ایس پاروں بنگالی مسلمان بنگالی زبان توں وی دور ہون لگا۔دو نسلاں توں سرکار انگلشیہ دی ملازمتاں کرن والا بنکم چندر چٹوپادہائے ہن چیٹر جی بن چکیا سی ۔اک پاسے اوہ کالی داس تے شکسپئیر وچ مماثلتاں لبھدا سی تے دوجے پاسے اوس باہمن لکھاری نے ہندو قوم پرستی نوں ودھان لئی ناول لکھیا جس وچ بندے ماترم رلتی سی۔رلویں بنگال دی لہر وچ بپن چندر پال تے لالہ لاجپت رائے نے ’’بندے ماترم‘‘ دے ناں توں رسالے کڈے۔سبھاش نال ٹیگور دے خط پتر ریکارڈ تے نیں جس وچ ٹیگور بندے ماترم دے اینٹی مسلم ہون دی گل کیتی پر اوس بارے گل اگے ہو سی۔ حسین شہید سہروردی، اے کے فصل الحق نوں ایس ساری سیاست دا گیان سی۔1920،1923تے1926دی صوبائی چوناں پاروں مسلم بنگال نوں نویں گنجائشاں تے قیادتاں ملیاں۔پر بنگالی زبان دی سیاستاں انہاں دی اوس ویلے وڈی ترجیح نہیں سی کیونجے اوس دے حاوی بیانیے وچ مسلم بنگال بہوں پچھے سی۔ایس دا ایہہ مطلب نہیں سی کہ اوہ اپنی بنگالی شناختاں نوں بھلے بیٹھے نیں۔ہندو بنگالیاں نال انہاں دا جھیڑا آبادی دے حساب نال مسلم بنگال دا حصہ لینا تے بنگالی قوم پرستی وچ مسلم بنگالی شناخت دی رلت سی پر مسلم لیگ وچ اوہ اْردو دی حاکمیت نوں نہیں منیندے سن۔اْردو ہندی جھیڑے نوں اوہ ہندو مسلم جھیڑے دی تھاں کنگا جمنی تہذیب دے وارثاں دی اندرونی چپقلش ہی سمجھدے سن۔1937دی چوناں مسلم بنگال نوں وڈی ٹیک دتی اتے کرشک پرجا پارٹی دے ابوالقاسم فصل الحق مسلم لیگ دی سپورٹ نال پہلے وزیراعظم بنگال بن گئے۔اوہ بنگال دی ونڈ دے حق وچ سن تے خلافتی لہر دے لیڈر وی ۔1924وچ جداں اوہ بنگال دے تعلیمی وزیر بنے تاں انہاں مشرقی بنگال وچ سکول کھولن دی کوششاں کیتیاں تے انہاں نوں بابواں ہٹوا دتا۔فیر اوہ کلکتے دے پہلے مسلم مئیر وی بنے۔1938وچ مسلم لیگ دے پٹنہ دے اجلاس وچ انہاں اپنی پارٹی مسلم لیگ وچ ضم کر دتی۔ ایسے اجلاس وچ جداں اْردو نوں مسلماناں دی زبان آکھن دی ہشیار قرارداد آئی تے اوہ مخالفاں وچ رلتی سن۔قرارداد پاس نہ ہو سکی۔1938اوہ سال جس وچ اْردوی جھیڑے نوں بہوں ہوا دتی گئی۔کانگرسی وزارتاں ہندی لاون دا فیصلہ کیتا۔نہرو رپورٹ تے ہندی دی تھاں ہندوستانی دے حق وچ سی اتے جواہر لال 935وچ ’’میری کہانی‘‘ لکھدے ہوئے ہندوستانی دے حق وچ دلیلاں دتیاں سن۔مدراس وچ ہندی دے خلاف وڈا ردعمل آیا تے جسٹس پارٹی دے ای وی راما سوامی سکولاں وچ ہندی دا لازمی مضمون لاون دی مخالفتاں وچ وکھالے تے بھک ہڑتالاں کیتیاں۔وکھالیاں وچ گیارہ سو بندے گرفتار ہو گئے تے دو تامل مارے گئے۔تامل مسلماناں وی تامل زبان دے حق وچ رلت کیتی۔راج گوپال اچاریہ کانگرس دے وزیر اعلی سن اتے ہندی انہاں دے حکم پاروں مدراس دے 125سیکنڈری سکولاں وچ لائی گئی سی۔بنگالیاں وانگ تامل وی ہندی، اْردو تے ہندوستانی نوں گنگا جمنی تہذیب دا جھیڑا سمجھدے سن۔ایہہ ایس گل دا ثبوت پئی ہندی دے مخالف نرے مسلمان ہی نہیں سن سگوں بنگالی، تامل ہندو وی سن۔ایس موقعہ تے کانگرس اک ہور گھما چلایا اتے ایس گھمے نیں کم ہور چوڑ کردتا۔ کانگرسی وزارتاں ٹٹن بعدوں تاملاں دی ہندی توں جان انگریز گورنر چھڈائی اتے 21فروری 1940نوں گورنرارسکاین(Erskine ) ہندی لازمی مضمون دا حکمنامہ واپس لتا۔ایہہ وی ایسے سال دا وقوعہ ہے جداں1938وچ مہاتما دی مخالفتاں دے باوجودسبھاش چندر بوس کانگرس دا صدر بن گیا۔ابولکلام آزاد، سردار پٹیل وی اوس خلاف سن۔کانگرس دی ورکنگ کمیٹی وچ تجویز آئی کہ جتھے جتھے کانگرسی وزارتاں نیں اوتھے سکولاں وچ بندے ماترم پڑھایا جائے۔سبھاش دی بائیوگرافی لکھن والے سوگھاتا بوس ایہہ کہانی تفصیل وچ لکھی ہے۔سبھاش نے ٹیگور نوں خط لکھیا تے مشورہ منگیا۔ٹیگور ایس نوں ہشیار مہاتمادی چال لکھیا تے سبھاش نوں دسیا کہ بندے ماترم وچ اینٹی مسلم گلاں نیں۔اوس لکھیا کہ یا تے ایس نوں ڈراپ کر دیو تے جے لانا ضروری ہوئے تے گھٹ و گھٹ اینٹی مسلم گلاں ایس وچوں کڈ دیو۔پر جس جس نے پورا گیت پڑھیا ہے اوہ رولا پائے گا۔مطلب ایہہ سی کہ بڈھے ٹیگور نوں پتہ سی ایہہ گل مہاتما جان بجھ کے شروع کروا رہیا ہے کیونجے ایہہ گل لکی نہیں رہے گی۔ہندی تے بندے ماترم لاون بعدوں اْردو ہندی تے ہندو مسلم جھیڑے برٹش انڈین سیاست دا وڈا گھما بنے تے بنگالی، تامل دے سوال پچھے چلے گئے۔حیران نہ ہونا اْردو دا ادیب آکھوان والے ابوالکلام ہوری ایس ساری سیاست وچ مہاتما دے نال سن۔اْردو ہندی جھگڑے نیں1947تک راج کیتا اتے ایس پاروں مسلم لیگ وچ وی اْردو دے حمائیتی تے اسلام پسند تگڑے ہوئے۔1912توں1947تک بنگالی مسلماناں دی سیاستاں وچ بنگالی زبان دا حوالہ زیادہ اہمیتاں نہیں رکھدا سی پر پاکستان بنن بعدوں ایہو سوال انہاں دی سیاست دا وڈا گھما بن گیا۔ایہہ اوہ حقیقت جس نوں بنگالی زبان دی لہریاد رکھنا نہیں چاہندی۔

For Previous Parts of thesame series Click below link
http://punjabpunch.blogspot.com/2017/03/roots-of-our-bad-language-narrative.html




Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels