Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> تعلیم :کیہہ مسئلہ نرا حساب تے سائنس دا ہے؟ یا مڈھ بدلنا پئے گا؟

تعلیم :کیہہ مسئلہ نرا حساب تے سائنس دا ہے؟ یا مڈھ بدلنا پئے گا؟

January 29th, 2017

پاکستان وچ نت نئے منصوبے بندے رہندے نیں۔لوڑ پینٹ دی ہوندی ہے پر ایہہ کدی پجامہ ادھیڑدے نیں اتے کدی اوس ادھڑے پجامے نوں سیندے نیں۔بیوروکریسی نوں نویں ادارے کھڑے کرن اتے ڈونراں نوں نویں پراجیکٹ بناون وچ مہارتاں وادھو، سونے تے سہاگہ آزاد میڈیا ہے جہیڑا ہر کم وچ عقل کل بنن توں باز نہیں رہندا،پر سوال ایڈا نکا نہیں۔مڈھلے سوالاں نوں ہل کرنا لوڑی دا ہے اتے پاکستانی تعلیم نوں جہیڑی سر دے بھار کھلوتی ہے نوں سدھا کیتے بغیر اساں دائریاں وچ ہی گھمندے رواں گے۔
170توں وادھو سالاں توں جیہڑا سکول سسٹم ساڈے ایتھے چل رہیا ہے اوہ کلرک پیدا کرن والا بندوبست ہے۔ ساڈے سکول سسٹم دا کارویہار اتے ہنرنال کوئی سا نگا نہیں۔ اک میٹرک پاس بچہ کوئی اک ہنروی نہیں جاندا۔ منڈے کڑیاں ایف اے، بی اے، ایم اے کرلیندے نیں پر مارکیٹ لئی اوہ نرے نکمے تے فالتو ہی ہوندے نیں۔ کدی ساڈے ایتھے ڈاکٹر، انجینئر بنن دی دوڑ شروع ہوجاندی ہے، کدی ایم بی اے وغیرہ دی تے اج کل کمپیوٹر، پر ساڈے کول کیہڑا ڈیٹا ہے جیہڑا دسے پئی پاکستان وچ کس کس میدان وچ کڈے اتے کنج دے بندے چاہیدے نیں۔ کیہڑے کیہڑے کارویہار تے صنعتاں نیں تے انہاں نوں کنج کنج دی نوکریاں چاہیدیاں نیں۔میٹرک ایف اے دے انبار لاون دا کیہہ فیدہ ہو سی۔
پاکستان وچ سکلڈ (Skilled) لیبر کڈی ہے؟ اک میٹرک پاس بندے نوں کیہڑے ہنر آجانے چاہیدے نیں۔ ریاضی، سائنس دی جدید تعلیم اپنی تھاں اہم پرجے بچے نوں فضول دے مضمون ہی پڑھانے نیں تاں فیر ماملہ ایہو رہ سی۔نری تھیوریاں پڑھاون نال کیہہ ہو سی۔ تعلیم پریکٹیکل توں بغیر فارغ کم ہے اتے ایس لئی 8ویں توں بچیاں نوں انٹر شپ کر ایناں ضروری نیں۔ اینج اوہناں نوں کارویہار بارے خبر ہوسی۔ ہنر لئی وکھرے ادارے بناون دی لوڑ ہے پر پہلاں تے جنرل تعلیم نوں ہنر نال جوڑن دا ویژن لوڑی دا ہے۔جداں گاندھی ہوراں علامہ اقبال نوں جامعہ ملیا دا پہلا وائس چانسلر بنن لئی خط لکھیا سی تے ہور گلاں توں اڈ اقبال ہوراں جواب وچ لکھیا سی پئی سانوں اپنی تعلیم نوں ہنر نال جوڑن دی لوڑ ہے۔پر اڈے تعلیمی ماہراں نوں رب ہی عقل دے۔بچیاں تے کتاباں دا بھنڈار لدھ دتا جاندا ہے ۔یورپ وچ تے بچیاں توں ایس بھنڈار نوں مکا دتا گیا ہے پر اساں ہلے تیک دو سو سال پرانا سکول سسٹم چلا رہے ہاں۔بچے دی کتاباں نوں گھٹ کرنا اتے اوس نوں کھیڈاں تے پریکٹیکل پاروں پڑھانا لوڑی دا ہے۔ دنیا وچ سکول سسٹم بارے جیہڑے پچھلے 30سالاں وچ تجربے ہوئے نیں انہاں وچ بچیاں توں کتاباں دی پنڈ گھٹائی گئی ہے اتے پریکٹیکل تعلیم بارے گل ہوندی ہے۔ پر اساں نکمے میٹرک، ایف اے، بی اے، ایم اے پیدا کیتے جارہے ہاں۔ مارکیٹ لئی بیکار بندے پیدا کرن بعدوں اک پاسے بے روزگاری ودھرمی ہے دوجے پاسے اوہ نلائق جنہاں نوں نوکریاں لبھ جاندیاں نیں اوہ اوس ادارے دا کا نڈیچہ کوہلو کردیندا ہے۔
تعلیم وچ دوجا وڈا مسئلہ ’’ذریعہ تعلیم‘‘ دی زبان دا ہے اتے نکی کلاساں وچ تے لازمی طور تے مادری زباناں یعنی پنجابی، سندھی، پشتو تے بلوچی وچ ہی پڑھانا چاہیدا ہے۔ ایس مسئلہ تے وی خموشیاں نیں۔وڈا مسئلہ تے انگریزی دی حاکمیتاں تے اْردو دے تفاخراں دا ہے۔ایس مسئلہ تے ساڈا آزاد میڈیا وی چپ رہندا ہے۔جے کدی پاکستانی مادری زباناں دی گل ہوندی وی ہے تے لہجیاں نوں زباناں آکھ کے ایس مسئلہ نوں ہور گھجل کیتا جاندا ہے۔اک قومی پارلیمانی کمیشن بنا کے پاکستانی مادری زباناں تے لہجیاں نوں حل کرن تے اْردو،انگریزی دی حاکمیتاں والے نکمے مسئلہ نوں نبیڑن دی تھاں میڈیا چینلاں تے لہجیاں نوں زباناں آکھ کے لڑاون دے ایجنڈے نوں ودھاندا رہندا ہے۔ہن تیک آون والیاں ساریاں تعلیمی پالیسیاں وچ ایس مسئلہ توں کنی کتران دا وطیرہ چلدا رہیا ہے۔
اک ہور وڈا مسئلہ زنانیاں دی تعلیم ہے۔ زنانیاں جے کاروبار وچ آنا ہی نہیں تاں فیر گورنمنٹ انہاں دی پروفیشنل تعلیم تے ایڈیاں رقماں کیوں خرچ کررہی ہے۔ٹیکسٹ بک بورڈاں دی کتاباؓ وچ تے زنانیاں نوں کم کردے وی نہیں وکھایا جاندا اتے آوٹ ڈور کھیڈاں کھیڈدے وی نہیں وکھایا جاندا۔اک پاسے اسلام آباد، کراچی تے لہور وچ زنانیاں بہوں سارے میداناں وچ کم کر رہیاں نیں پر ایس نوں نصابی کتاباں وچ نہیں وکھایا جاندا۔جے زنانیاں نوں چنگے رشتے لبھن لئی ہی پڑھانا ہے تاں اوہ ملکی ترقیاں وچ کنج حصہ پا سکدیاں نیں۔
مشرف دور بعدوں ہائر ایجوکیشن دے ناں تے نواں فراڈ شروع ہوچکیا ہے۔ جعلی ایم فل تے پی ایچ ڈی ڈگریاں لین والے وادھو نیں۔ انہاں وچوں بہوں سارے تے یونیورسٹیاں وچ ہیڈ تے وائس چانسلر وی بن چکے نیں۔ 300توں 500ڈالر دے کے اوہ نکمے باہر لے تحقیقی رسالیاں وچ اپنے آرٹیکل چھپواندے نیں کیونجے ہائر ایجوکیشن کمیشن نے پہلے دن توں اجہے نکمے رسالیاں نوں اپنی لسٹ وچ رلتی کیتا ہویا ہے۔ پبلک تے پرائیویٹ یونیورسٹیاں دے ایم فل دے تھیسس پڑھ کر اوس نکمے معیار دا پتہ چل جاندا ہے۔ پرائیویٹ یونیورسٹیاں لمیاں رقماں فیساں پاروں لے رہیاں نیں۔
اک ہور وڈا کھوبہ اتے توجہ والا مسئلہ پبلک تے پرائیوٹ دی بحث ہے۔بھٹو دور تیک ساڈے ایتھے کراچی توں اڈ پرائیوٹ سکول بہوں گھٹ سن۔کراچی تے حیدرآباد وچ سندھی زبان توں بچن لئی اْردو والیاں نے پرائیوٹ سکول بنائے سن۔باقی ملک وچ تعلیمی انجمناں سرکار توں اڈسکول کالج بنادیاں سن۔پرائیوت تعلیمی سکولاں تے کالجاں دی وڈی یلغار تے اسلامی ڈکٹیٹرضیا دے ویلے آئی سی۔اج حالات ایہہ نیں پئی وڈی گنتری وچ پرائیوٹ سکول، کالج تے یونیورسٹیاں کم کر رہیاں نیں اتے انہاں نوں چلاون والے قنون تے ادارے ماٹھے نیں۔کجھ پرائیوٹ تعلیمی ادارے اشرافی طبقیاں لئی نیں، کجھ مڈل کلاس لئی تے زیادہ تر ماٹھے ہی نیں۔جے سرکار پبلک تے پرائیوٹ لئی اک گھٹ توں گھٹ تعلیمی معیار بنا دے تاں گل اگے ودھ سکدی ہے پر ایہہ مسئلہ وی وچکار لمکیا ہویا ہے۔
اج تعلیم اک صوبائی مسئلہ ہے اتے ایس بارے وڈی بحثاں دی لوڑ ہے پئی وفاق نوں ایس وچ مداخلتاں کرنی چاہیدیاں نیں یا نہیں۔ تعلیم نال جڑے وڈے مسلیاں پاروں پارلیمنٹ نوں ایس بارے بحثاں کرنیاں لوڑی دیاں نیں۔ نرا ریاضی تے سائنس دی جدید تعلیم پاروں مڈملے مسلے حل نہیں ہون گے۔
مکدی گل ایہو ہے پئی تعلیم نال جڑے وڈے وڈے مسلیاں پاروں ساڈے ایتھے پبلک تے پرائیویٹ دونوں تعلیمی بندوبست پاکستانی معاشرے نوں کجھ دین جو گے ہی نہیں نیں اتے انہاں توں منہ موڑ کے اساں تعلیمی گنجلاں نوں سدھے نہیں کر سکدے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels