Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> ترقی پسندی تے پاکستان: آزاد پاکستان پارٹی تے شیخ رشید بابائے سوشلزم(اخیری لڑی)

ترقی پسندی تے پاکستان: آزاد پاکستان پارٹی تے شیخ رشید بابائے سوشلزم(اخیری لڑی)

January 10th, 2017

چیتے رہے پئی1952 وچ چین دے سرخ انقلاب دی تریجی سالگرہ سی۔ایس انقلابی چینی سرکار دا مغربی یورپ اتے امریکہ نے بائیکاٹ کیتا ہویا سی۔سویت یونین(روس) تے سوشلسٹ ملک اتے روس نال رلن پاروں بھارت وی انقلابی چینی سرکار نوں منیندے سن۔ویسٹ والے جلاوطن چینی بادشاہ چیانگ کائی شیک نوں چین دا اصل حکمران آکھدے سن جہیڑا تائیوان بیٹھا سی۔ یاد رکھو پئی دوجی وڈی لام (WW2 ) بعدوں اقوام متحدہ دے سب توں وڈے ادارے سیکورٹی کونسل وچ نرے پنج ملکاں کول ویٹو دی طاقتاں سن اتے مغربی یورپ والیاں ایہہ حق وی جلاوطن چینی سرکار نوں دے کے انقلابی چین نال رئی کیتی سی۔اجہے ماحول وچ پاکستان نے سب توں پہلاں انقلابی چینی سرکار نوں1950وچ من کے سیانت دا ثبوت دتا سی۔اوس ویلے بہوں سارے ہرکارے ایس دے خلاف سن۔چینی انقلاب توں چند مہینے پہلاں کمیونسٹ پارٹی آف پاکستان ولوں پیپلز پبلشنگ ہاوس (پی پی ایچ)نے لہور توں چینی انقلابیاں دی حمائیاتاں وچ اک کتابچہ چھاپیا سی جس نوں سرکار پاکستان نے ضبط کر لتا سی۔ایہہ ایس گل دا ثبوت پئی اک لابی انقلابی چینیاں خلاف پاکستان وچ آپدا اثر رکھدی سی۔ایس دے نال نال اک اجہی لابی وی سی جہیڑی ایہہ سمجھدی سی کہ پاک چین دوستی پاکستان دے مفاداں وچ ہے بھانویں چین وچ کیمونسٹاں ہی دی سرکار ہوئے۔بقول عبدالرؤف ملک(انچارج پی پی ایچ) پمفلٹ تے پابندیاں لگن دے باوجود جداں اساں پاک روس تے پاک چین سوسائٹیاں بنایاں تے اوس وچ سائیوال دے مسلم لیگی رہنماچوہدری نذیر سنے بہوں سارے سرکاری بندے وی رلتی سن۔ایس ملاکھڑے وچ چین نال سانگا ودھاون والیاں دی جت ہوئی سی۔ پاکستان ہمش مغرب دا پچھلگ نہیں رہیااتے ایہہ گل تجزیے کرن والیاں نوں اکثر بھل جاندی ہے۔1952وچ چین ہون والی انقلاب دی تریجی سالگرہ تے پاکستان نوں چینی سرکار دی دعوتاں ملیاں تے 30 پاکستانی سرکاری حیثیتاں وچ چین گئے سن جتھے عالمی کانفرنس رکھی گئی سی۔
مشرقی تے مغربی پاکستان توں پندرہ پندرہ بندے شامل سن اتے چین جاون والیاں وچ شیخ مجیب الرحمن تے عطا الرحمن وی سن۔ مغربی پاکستان توں میاں افتخار الدین، سردار شوکت حیات، میاں محمود علی قصوری، مشہورمزدور رہنما مبارک ساغر اتے صحافی مظہر علی خان وی رلتی سن۔ وفد دی قیادت پپر مانکی شریف کررہے سن۔ذرا غور کرو، ایس وفد وچ اوہ لوک وی رلتی سن جیہڑے اوس ویلے حکومت مخالف سن پر قومی مفاداں وچ اوہ چین گئے۔ ایس کانفرنس وچ 37 ملکاں توں لوک آئے سن جہناں وچ ترقی پسند وی رلتی سن۔ شیخ صاحب ایس کانفرنس بعدوں رک گئے تے 17 دن چینی انقلاب ویکھن وچ گذارے۔ انہاں نوں ایہہ گل پکی ہوگئی پئی کساناں تے مزدوراں نوں حقوق دتے بغیر اشرافیہ نوں قابو نہیں کیتا جاسکدا۔ شیخ صاحب آپدے تجزیے وچ ایہہ وی لکھیا پئی چینیاں نے کوآپٹریٹوفارمنگ راہیں پہلے صرف وڈے زمینداراں نے ہتھ پایا اتے چھو ٹے زمینداراں تے کساناں نوں نال رلایا۔ ایتھے شیخ صاحب دی بلغارین کمیونسٹاں نال وی ملاقاتاں ہوئیاں اتے انہاں نوں پتہ چلیا پئی 1919 وچ بلفاریہ وچ کساناں دے لیڈر الیگذنڈر ستمبو لسکی (Stambolisky) بادشاہت خلاف انقلاب کیتا سی پر کساناں وچ زمیناں نہ ونڈن پاروں اوس نوں جدوں فوجی جرنیلاں 1923 وچ قتل کیتا تے کساناں وی اوس دا ساتھ نہ دتا۔ شیخ ہوراں نے ایہہ سبق پلے بن لیا تے پاکستان آکے کساناں وچ کم تیز کردتا۔ انہاں لکھیا ہے کہ 1952 وچ میں کسان کمیٹی نوں کھڑا کرلتا سی اتے اس دا آزاد پاکستان پارٹی نال رشتہ وی بنا دتا سی۔ ’’1951 دی صوبائی چوناں وچ اساں 20 لوکاں نوں ٹکٹاں دتیاں سن پر اساں کامیاب نہ ہوسکے ساں۔ انہاں چوناں وچ ناکامی بعدوں میاں افتخار الدین پارٹی نوں مکاؤنا چاہندے سن۔ خواجہ افضل وی انہاں نال لگ گئے۔ پر میں آکھیہ چوناں اج ہارے ہاں،کل کلاں جت وی سکدے ہاں‘‘۔
1952 وچ لہور وچ نکلن والی کسان ریلی دا ذکر وی کتاب وچ ہے کہ یکی دوروازے تے دلی دروازے باہر باغ وچ کساناں ڈیرے پا لتے۔کسان آپدے نال آٹا تے دال لیائے۔باغ وچ پانی دے کنکشن لتے تے 20تنور بنا دتے گئے۔200 بیل گڈیاں باغ دے باہر کھلوتیاں سن۔جداں لہوریاں نوں پتہ چلیا تے اوہ انہاں لئی ناشتے، کھانے لیان لگے۔ اگلے دن میاں افتخار الدین وی انگلینڈ توں چھیتی چھیتی واپس آگئے تے کساناں انہاں دی قیادتاں وچ جلوس کڈھیا۔جلوس ایڈا وڈا سی پئی اک سرا یکی دروجے سی تے دوجا سرا ہیرامنڈی کول نو گزے دے مزار اپڑیا سی۔ آزاد پاکستان پارٹی دے جھنڈے تلے موچی دروجے گراونڈ وچ وڈا جلسہ کیتا۔ ایس جلوس تے جلسہ وچ گائے گئے پنجابی گانیاں بارے وی شیخ صاحب ذکر کیتا۔ دوجے دن پارٹی دے دفتر وچ میٹنگ ہوئی تے پارٹی نے کساناں دے حق اتے جاگیرداریاں خلاف قرارداریاں منظور کیتیاں۔ انہاں وچ اک قرارداد غیر دعویدار مہاجر کساناں دے حق وچ وی سی جہیڑے1947 بعدوں آئے سن۔ایس وچ آکھیا گیا سی پئی غیر دعویدارمہاجر کاشتکاراں نوں متبادل زمیناں دتے بغیر بے دخل نہ کیتا جائے۔پنجاب وچ اک وڈا مسئلہ سی۔ایہہ وی آکھیا گیا پئی فی کنبہ ملکیتاں دی حد 50 ایکڑ کر کے فالتو زمیناں سرکار آپدے قبضہ وچ لے لے۔
کجھ دناں بعد جدوں پارٹی دے نویں انتخابات ہونے سن تے ایس وچ کساناں دی وڈی گنتری رلتی ہوچکی سی۔ پارٹی دی نویں چوناں وچ سب لیڈر آئے اتے کساناں ولوں شیخ صاحب نوں پارٹی دا سیکٹری جنرل چن لتا گیا اتے جائنٹ سیکٹری لئی شیر محمد بھٹی دا ناں منظور ہویاجس دی حمائیتاں سردار شوکت کر رہے سن۔ پارٹی دی پالیسیاں وچ کساناں دے مسلیاں دی اہمیتاں وادھوہو گیاں تے بٹائی بارے وی بحثاں ہوئیاں۔ایہہ گلاں وی ہوئیاں پئی میاں صاحب،سردار صاحب وغیرہ آپدے مزاریاں نال کیہہ سلوک کردے نیں۔پارٹی مزاریاں کولوں بٹائی لین دے خلاف سی اتے دونوں رہنما وی ایس دے حق وچ تقریراں کر چکے سن۔ایہو نہیں سگوں پنجاب مزارین ایکٹ پاروں پٹہ دار مزاریاں دی بیدخلیاں آسان سن۔پارٹی ایہہ مہماں چلائیاں پئی مزارے ’’پٹہ‘‘ نہ رکھن۔سردار شاکت حیات نے آپدی زمیناں تے مزاریاں کولوں پٹے رکھوائے تے انہاں دے علاقہ وچ پارٹی نوں بدنامیاں ملیاں۔انہاں دے خلاف پارٹی وچ مذمتی قرارداد پیش ہوئی۔ایہہ اوہ ویلہ سی جداں کیمونسٹ پاٹی آف ویسٹ پاکستان(سی پی پی) تے پابندیاں لگ چکی سن اتے ایس دے بہوں سارے کارکن وی آزاد پاکستان پارٹی وچ رلتی ہو چکے سن۔انہاں وچوں کجھ کارکناں وی قرارداد دی مخالفتاں کیتیاں۔چیتے رہے پئی سی پی پی تے جون 1954وچ پابندیاں لگیاں سن۔قرارداد توں بعد سردار شوکت حیات تے پارٹی توں پچھے ہٹ گئے۔ انہاں آکھیا وی کہہ پارٹی تے کسان کمیٹی دا قبضہ ہوگیا ہے۔ شیر محمد بھٹی وی پارٹی نوں چھڈ دتا۔ شیر محمد بھٹی دا سردار شوکت حیات نال پرانا رشتہ سی ۔ سردار صاحب دا اک بھرا عظمت حیات خان راہوالی شوگر ملز وچ منیجر سی اتے اوس نے سردار صاحب دی سفارشاں تے شیر محمد بھٹی نوں چھ ہزار من گنے دا شیرا (Molasses) تھوڑی رقماں وچ دتا سی۔ایس پاروں اوس دی غربتاں مکیاں سن۔شیخ ہوراں نے ایس وقوعہ دی تاریخ نہیں لکھی۔ جے ایہہ آزاد پاکستان پارٹی وچ آون توں پہلاں دا ہے تے انہاں اجہے بندے نوں پارٹی عہدہ کیوں دتا اتے جے ایہہ بعد دا وقوعہ ہے تے ایتھے ایس دا ذکر اصافی ہے۔
شیخ صاحب دا آکھنا ہے پئی کساناں دی شمولیت بعدوں پارٹی توں میاں صاحب وی ہولے ہولے پچھے ہٹدے رہے۔ پر فیر 1954 وچ شیخ صاحب آپوں پارٹی چھڈ دتی اتے کسان کمیٹی نوں لے کے پاسے ہوگئے۔سوال ایہہ ہے پئی جداں اوہ پارٹی دے سیکٹری جنرل سن تے انہاں پارٹی کیوں چھڈی؟ شیخ صاحب دا تجزیہ ہے پئی 1954 وچ کمیونسٹ پارٹی تے پابندی لگن توں پہلاں ہی کجھ کمیونسٹ قوم پرستاں نال مل کے اک وڈی پارٹی بناون لئی تیار ہوچکے سن۔کتاب دے صفحہ سو تے انہاں میاں صاحب دی تعریفاں وی کیتیاں نیں۔ انہاں لکھیا ہے پئی میاں ہوری ترقی پسند وی سن اتے منجھے ہوئے سیاستدان وی سن۔وڈی سیاستاں وچ پاکستان دا امریکہ نال سانگا بنن دا سال وی ایہو سی۔ترقی پسنداں لئی پاکستان وچ زمین تنگ ہو رہی سی تے میاں صاحب دی ایس سب تے نظرسی۔اک سال پہلاں لہور وچ مارشلا لگن بعدوں میاں صاحب فوج دی پاکستانی سیاستاں وچ مداخلتاں دا خدشہ وی دس چکے سن۔ایہو نہیں سگوں سی پی پی دی طلبا تنظیم ڈیموکریٹک سٹوڈینٹ فیڈریشن سمیت مشرقی تے مغربی پاکستان دی ترقی پسند طلبا تنظیماں نوں رلا کے اک جتھے بندی ’’آل پاکستان سٹوڈینٹ آرگنائزیشن‘‘ بناون وچ میاں ہوراں دا وڈا کردار سی۔ ایہہ گل ٹھیک ہے پئی شیخ صاحب قوم پرستاں دے خلاف سن اتے سمجھدے سن پئی کساناں دا مسئلہ اولین ہونا چاہیدا ہے اتے قوم پرستیاں وچ جاگیرداراں نال سمجھوتہ وی کرنا پیندا ہے۔سندھی، پنجابی یا پختون قوم پرست کساناں نوں انسانی تے قومیتی تقسیماں وچ واڑنا چاہندے نیں اتے ایس نال نری اشرافیہ نوں ہی فیدے ہون گے۔ انہاں لکھیا ہے پئی مینوں خان عبدالفغار خان دی سامراج دشمنی دا گیان وی سی تے احترام وی پر میں سمجھدا ساں پئی خان غفار خان آپدی تھاواں تے کساناں نوں انہاں دا حق دین دی گل نہیں کردے۔ اوہناں ایہی الزام میاں افتخار الدین تے سردار شوکت حیات تے وی لایا پئی اوہ بٹائی دے ماملہ وچ پورے جاگیردار ہی سن۔ بس ایہو سیاست پاروں 1954 وچ شیخ صاحب آزاد پاکستان پارٹی توں وکھ ہوگئے اتے انہاں نال آزاد پاکستان پارٹی دی مرکزی کونسل دے 55 وچوں35 ممبراں وی پارٹی چھڈ دتی۔ پارٹی نے استفی منظور کرکے میاں محمود علی قصوری نوںآئینی ترمیم بعدوں پارٹی دا صدر بنا دتا تے شیخ صاحب عوامی جمہوری پارٹی بنالتی۔ کجھ دیر بعدوں میاں افتخار الدین غفار خان نال رل کے نیشنل پارٹی بنالتی اتے آزاد پاکستان پارٹی اوس وچ واڑدتی گئی۔ جدوں مولانابھاشانی حسین شہیدسہرور دی نوں چھڈ دتا تے اوہناں نیشنل پارٹی وچ رلت کیتی اینج ایہہ عوامی نیشنل پارٹی بن گئی۔ آزاد پاکستان پارٹی دی کہانی اساں شیخ صاحب زبانی وی سنائی ہے اتے آپدی معلومات نوں وی سانجھیا کیتا ہے۔ پر ایس وچ پوری گل ہلے نہیں ہوئی سگوں ایس کہانی وچ بہوں سارے گھپے نیں اتے اوہ تہاڈی مدد نال ہی پورے ہون گے۔
Part One Link
http://www.wichaar.com/news/119/ARTICLE/32077/2017-01-07.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels