Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> رفعت۔۔۔ نَوِیِاں رفعتاں ول نوں سفر کر گئے

رفعت۔۔۔ نَوِیِاں رفعتاں ول نوں سفر کر گئے

جمیل احمد پال
December 25th, 2016

’’یار عبدالقادر حسن ہوراں دی بیوی دا ناں رفعت ای سی ناں؟‘‘ مرحوم عباس نجمی نے اِک دن مینوں فون اُتے پچھیا۔
’’ہاں جی! کیوں کیہ ہویا؟‘‘
’’ اوہ فوت ہو گئے نیں۔۔۔‘‘
’’واقعی؟ ؟؟؟؟‘‘
’’ہاں اخبار وچ خبر چھپی اے۔ خبر وچ ناں نہیں لکھیا ہویا ایسے لئی تہاڈے کولوں کنفرم کیتا اے۔‘‘
’’بڑے افسوس دی گل اے۔ چنگی کہانی لکھدے سن۔ اوہناں دا ناں رفعت ای سی۔‘‘ میں جواب دِتا تے فون بند کرن توں بعد کنی ای دیر تک اوہناں نوں تے اوہناں دِیاں کہانیاں نوں یاد کردا رہیا۔
اگلا ’’سویر‘‘ ترتیب دِتا جا رہیا سی۔ میں اوہدے واسطے رفعت دی اک کہانی چُنی تے اپنے افسوس بھرے ادارتی نوٹ نال چھاپ دِتی۔ اختلافی نوٹ وچ مرحوما دیاں کجھ خوبیاں بیان کر دِتیاں۔ پرچا چھپ گیا۔ مِتھی ہوئی تاریخ نوں پوسٹ وی ہو گیا۔ ایس واری میں رفعت دے ناں اُتے پوسٹ کرن دی بجائے اوسے پتے اُتے عبدالقادر حسن دا ناں لکھ دِتا۔ سوچیا اوہناں نوں اطلاع ہو جاوے گی کہ اوہناں دی گھر والی دی اِک کہانی ادارتی نوٹ نال چھپی اے تے ’’سویر‘‘ دا ادارا وی اوہناں دے سوگ وچ رلتی اے۔
لوکل پرچا لاہور وچ اگلے دن اپنے پتے اُتے اپڑ جاندا اے۔ اگلے ای دن شام ویلے نال فون دی گھنٹی وجی۔ ان پچھاتا جہیا کوئی نمبر سی۔ میں فون سُنیا۔ ’’میں رفعت بول رہی آں‘‘ اک سوانی اواز نے دسیا۔مینوں زمین پاٹن دا انتظار سی کہ اوہدے وچ نگھر جاواں۔ پر انج ہویا نہیں۔ ڈھیٹھ بن کے شرمندگی دا اظہار کرنا پیا۔
پر رفعت ہوری ہس رہے سن۔ ’’ نہیں کوئی گل نہیں۔ مینوں وی پتا لگ گیا کہ میرے مرن مگروں ’’سویر‘‘ والے کس انداز نال افسوس دا اظہار کرن گے۔‘‘
اوہ ہس رہے سن تے میں شرمندا ہو رہیا ساں۔ شرمندگی گھٹ کرن لئی میں اوہناں نوں پچھیا کہ انج ہویا کویں؟ میری اطلاع مطابق تاں عبدالقادر حسن دی بیوی دا ناں رفعت ای سی تے خبر وی اوہدی وفات دی چھپی۔ غلطی کتھے اے؟
اوہناں نے دسیا کہ عبدالقادر حسن دِیاں دو بیویاں سن تے وفات سینئر بیوی دی ہوئی اے۔
ایہ سی رفعت نال میرا پہلا مکالما۔ ایدوں کوئی 25 ورھے پہلاں اوہناں دا اک سرکلر جہیا خط مینوں ملیا سی جہدے وچ اوہناں نے لکھیا سی کہ اوہ ’’آنگن‘‘ دے ناں نال اردو وچ سوانیاں دا پرچا شروع کر رہے نیں جہدے لئی میری لکھت دی منگ کر رہے سن۔ میں جوابی خط وچ اوہناں نوں لکھیا سی کہ ایس پرچے وچ پنجابی دے کجھ صفحے وی شامل کرن۔ ایس دوران ای ’’نوائے وقت‘‘ اخبار وچ وارث شاہ بارے اوہناں دے ناں نال اک لیکھ چھپیا تاں بڑی کھپ پئی۔ میں اوہناں نوں احتجاجی خط لکھیا۔ اوہناں نے خط دا جواب تے نہیں دِتا پر اپنے جوابی مضمون وچ میرے خط بارے وی اظہارء خیال کیتا سی۔
پہلے مکالمے وچ اوہناں نے دسیا کہ پنجابی وچ اوہناں دا نواں ناول چھپیا اے تے میں کدی اوہناں دے علاقے ولوں گزراں تاں ناول دی کاپی لیندا جاواں۔ سبب نال اک دیہاڑے میں گلبرگ وچ گیا تاں اوہناں نوں فون کیتا۔ اوہ گھر ای سن۔ میں پتا پچھ کے گھر جا اپڑیا تے انج ملاقاتاں دا سلسلا شروع ہو گیا۔ اوہناں نے دسیا کہ اوہناں دِیاں بہت ساریاں کتاباں مجموعے دا روپ دِتے جاون دی اڈیک وچ نیں۔ میں اوہناں نوں پیشکش کر آیا کہ اوہ کتاب ترتیب دے لین‘ میں چھاپ دیاں گا۔ تے فیر انج ’’امرت نواس‘‘ چھپی۔
مزاجی طور اُتے میں لیفٹ دا بندا آں۔ اوہ رائٹ دے سن ایس لئی تعلقات صرف انسانی بنیاد اُتے ای رکھے جا سکدے سن۔ اک دو واری اوہ میرے سلطان پورے والے گھر وی آئے۔ اوہ ایسّے علاقے یاں شاید مصری شاہ/شاد باغ وچ وی رہ چکے سن‘ ایس لئی علاقے دے جانو سن۔ امی نال اوہناں دی چنگی بنی تے سینئر سوانیاں دے مسائل بارے چنگیاں گلاں ہوندیاں رہیاں۔ میں ایہو جہی کوئی وی گل کرن توں پرہیز ای کیتا جہدے توں کسے سیاسی اختلاف دی بو آوندی ہووے۔ گھر آئے بندے نال ایویں مون59ہ ماری کرن دا فایدا ای کوئی نہیں ہوندا۔ فیر اوہ تے ساڈے توں سینئر سن۔ ساڈے توں پچھلی نسل دے لکھاری۔
’’اک اوپری کڑی‘‘ 1968 وچ چھپی تے ونڈ مگروں کسے سوانی کہانی کار دی پہلی پنجابی کتاب متھی گئی۔ ایسے دور وچ ای نسیمہ اشرف علی دی ’’سُکے پَتر‘‘ وی چھپی سی۔ اپنی اخیری کتاب ’’امرت نواس‘‘ وچ رفعت نے اپنی پنجابی کتاب دے جنم بارے بہت دلچسپ انداز نال لکھیا۔ اوہناں مطابق اوہناں نوں شفقت تنویر مرزا تے محمد آصف خاں نے پنجابی لکھن ول پریریا جس پاروں اوہناں نے اپنیاں اردو کہانیاں دا پنجابی پلٹاء کیتا تے انج کتاب چھپ گئی۔ رفعت دے دوویں ناول ’’ویڑھے وچ پردیس‘‘ تے ’’ہسپتال‘‘ وی ایسے طرحاں پنجابی وچ ہوند وچ آئے۔ اوہناں دِیاں کہانیاں نال وی ایہو جہیا ای جتن اے۔ کجھ وی ہووے‘ پنجابی وچ پنج کتاباں اوہناں دی دین نیں۔
اپنے ذاتی معاملات دے اظہار وچ رفعت شوم سن‘ ترت جواب دیندے سن۔ میں انٹرویو دی گل کیتی پر اوہناں نے دھوتا ہویا جواب دتا۔ اوہ ذات دی بجائے فن دا اظہار پسند کردے سن۔ میں کون آں‘ ویاہ کدوں کیتا‘ کیوں کیتا‘ کنے بھین بھرا آں۔۔۔ ایہدے بارے اوہناں نے کدی کجھ نہیں آکھیا۔ کدی اپنی تصویر تک نہیں چھپوائی۔ عمر بھر ’’نوائے وقت‘‘ وچ کالم لکھدے رہے۔ اوہناں دے جیون ساتھی نے جتھے تن چار اخبار بدلے‘ رفعت نے ’’استواری‘‘ نوں اپنا مڈھلا عمل مِتھیا۔
24 دسمبرنوں جدوں اسلم ملک ہوراں نے فیس بُک اُتے اوہناں دی وفات دی خبر لائی تے کسے ہور نے افسوس دا وکھالا کردیاں اوہناں دیاں کتاباں دا ذکر کیتا تاں میرے ذہن نے یقین کرن توں اک واری انکار ای کیتا۔ کیہ پتا پہلی وار وانگوں ایس وار وی۔۔۔
فیر یقین کرنا ای پیا۔ سبھ نے جانا اے۔ موت دی خبر دی تردید اِکو وار ہوندی اے۔
ایف اے دے نصاب وچ شامل انگریزی ناول ’’گڈ بائے مسٹر چپس‘‘ وچ موت توں پہلاں مسٹر چپس نوں ملن والا مُنڈا ساری عمر ایس گل اُتے فخر دا اظہار کردا اے کہ اوہ آخری مُنڈا سی جہنے مسٹر چپس نوں جیوندا ویکھیا۔ میں وی اوہ آخری بندا آں جہنے رفعت دی زندگی وچ اوہناں دی آخری پنجابی کتاب چھاپی۔
اوہناں بارے ایہ سطراں لکھدا ہویا سوچ رہیاں۔ کئی سال پہلاں جدوں اوہناں دی کہانی نال نکا جہیا ادارتی نوٹ لکھیا سی تاں اگلے ای دن اوہناں دا تردیدی فون آ گیا سی پر ایس واری مینوں پتا اے‘ انج دا کوئی فون نہیں آوے گا۔ ’’میں رفعت بول رہی آں۔۔۔‘‘


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels