Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> جہانگیر بدر: لوٹیاں دی دنیا وچ اک جیالا

جہانگیر بدر: لوٹیاں دی دنیا وچ اک جیالا

اُردو توں پنجابی ترجمہ: عمانویل اقبال
November 26th, 2016

ساڈے خطے نے 20ویں صدی دے گھمن گھیر وچ ہزاراں سیاسی کارکن تے دانشور پیدا کیتے۔ ایہناں لوکاں وچ اک وڈی گنتری ایہو جیہے بے مثال لوکاں دی وی ہے جیہناں نے پیسے دی چمک یا عہدے دے لالچ وجہوں کدی اپنی پارٹی یا گروپ توں کنارہ نہ کیتا۔ جہانگیر بدر دا شمار وی اسی طرح دے لیڈراں وچ ہونداں ہے۔ نوآبادیاتی اتے فوجی حکمراناں نہ صرف ہمیش بُری سیاست نوں موڈھا دِتا سگوں لوٹیاں نوں وی مان بخشیا۔ جد کہ سیاسی تحریکاں نے سیاسی کارکناں دی کھیپ قوم نوں دِتی جیہناں وچوں بہوں سارے سندھ، خیبر پی کے، بلوچستان اتے پنجاب دے درمیانے طبقیاں دے اوہ ہیرے سن جیہناں سیاست دی لج رکھی۔
ایوب مخالف سیاسی لہر دی کُکھ چوں سیاستداناں دی اک وڈی گنتری جنمی۔ ایہہ اوہ ویلا سی جداں جہانگیر بدر ملک دی سب توں مُڈھلی درسگاہ پنجاب یونیورسٹی وچ پڑھیار سن۔ اوس ویلے تک موصوف اک پڑھیار آگو دے طور تے ‘‘سلامی جمعیت طلباء’’نوں ہیلے کالج وچ ہرا کے اپنا آپ منوا چکے سی تے 1969 وچ لاءکالج پہنچ گئے سی۔ اگلے ورھیاں وچ بدر ہوراں نے پنجاب یونیورسٹی دی چوناں وچ جمعیت دے سرکڈھ حافظ ادریس تے حفیظ خان نال مقابلہ کیتا۔ دوناں چوناں وچ بدر ہوری لیفٹ، لبرل تے جمہوری طاقتاں دے چونویں امیدوار سی۔ ایہناں دِناں وچ پنجاب یونیورسٹی دو طلباءتنظیماں دا ہی طوطا بولدا سی۔ جمعیت دے ساہمنے ‘‘یشنلسٹ سٹوڈنٹ آرگنائزیشن’’ ہی کھلوندی سی۔ ایہہ یحییٰ خانی دَور سی جس دے بہوں تگڑے وزیر میجر جنرل نوابزادہ شیرعلی پٹودی تے میجر جنرل غلام عمر جماعت اسلامی تے اسلام دے ودھا (شوکت اسلام) دے آرزومند سی۔ فیر پنجاب یونیورسٹی نوں اوہ کنج سُرخیاں دے ہتھ دے دیندے۔ ایہہ سچ ہے کہ جہانگیر بدر نوں ایہناں دوناں معرکیاں وچ ہار مننی پئی پر جس سیاسی بھٹی وچ تپ کے اوہ کندن بنے اس دا اثر حیاتی دے اک لمیرے عرصے تک اوہناں تے رہیا۔
جہانگیر بدر نے اک ایہو جیہی سیاسی پارٹی دی چون کیتی جیہنے نہ صرف جنم ہی اک سیاسی تحریک توں لیا سی سگوں ایہدی تاریخ ایہدے لیڈراں نے اپنے لہُو نال لِیکی۔ اس پارٹی دے آگُو اک سندھی ذولفقار علی بھٹو سن جیہناں نے سندھ نہیں سگوں جہانگیر بدر دے شہر لہور آکے پارٹی دی نینہہ رکھی تے پنجابیاں نوں سر متھے دے چُکیا۔
جداں جنرل ضیاءالحق دی آشیرباد نال اک عوامی وزیراعظم بھٹو نوں غیرآئینی ہتھکنڈیاں نال ہٹاون لئی قوم پرستاں تے اسلام پرستاں دا ایہہ ‘‘پوں تضاداں بھریا’’ جھنڈ ‘‘دھاندلیاں’’ دی آڑ لے کے کھلو گیا تے اس ویلے وی بدر ہوری ڈولے نہیں۔ بابائے سوشلزم شیخ رشید نے اپنی حیاتی تے لکھی کتاب ‘‘جہد مسلسل’’دے 238/239 صفحے اُتے قومی اتحاد دی تحریک وجہوں پےھی ہٹ جاون والیاں دے ناں لکھے نیں جیہناں وچ شیر محمد بھٹی (صدر پی پی پی لہور)، ڈاکٹر مبشر حسن (مرکزی جنرل سیکٹری) تے اعتزاز احسن (وزیر) سمیت ہور وی بہوں سارے ناں شامل نیں۔ بدر ہوراں ایہہ وی ویکھیا بئی بھٹو نوں مطلق العنان دا ناں دیون والے ضیاءالحق جیہے ڈکٹیٹر دے تھلے لگ گئے سن۔ ایہہ وی کہ بلوچستان وچ ملٹری ایکشن تے جیہناں دُہائیاں پائیاں سن اور پورے ملک تے ملٹری ایکشن مسلط کر دیون والیاں نوں نجات دہندہ آکھ رہے سن۔ ایس حمام وچ قوم پرست (خاص کر ولی خان)، ہی نہیں سگوں اسلام پسند وی تے بتھیرے ترقی پسند اںوی اپنا ننگ وکھایا۔ ایہہ کھیڈ ویکھ کے بدر دے نال نال ہور وی جیالیاں دا ‘‘ایمان’’ جمہوریت اتے بھٹو تے پکا ہو گیا۔ ایہو جیہی چومکھی لڑائی چھیڑ دِتی گئی بئی ضیا شاہی نے اک پاسے پی پی پی دے خلاف ظلم دے پہاڑ توڑدے ہوئے خفیہ ایجنسیاں تے فوج نوں استعمال کیتا، صوبیاں وچ نفرتاں پیدا کیتیاں، فرقُو پرستاں نوں ہلاشیری دِتی تے نال نال سیاست وچ پیسے دا ورتارا وی چالُو کیتا۔ ریاست دے چلاون والیاں نے ایہہ ٹِیچامِتھ لیا پئی پی پی پی دا گڑھ پنجاب ہے، جے ایتھوں پارٹی نوں مڈھوں مُکا دِتا جاوے تے ایہنوں بِنا جنازہ کیتیاں ہی منّاں مٹّی تھلے دبایا جا سکدا ہے۔ پر بدر تے دُوجے جیالیاں جیہناں وچ کچھ ترقی پسند گروپ وی شامل سن اِنج ہون نہ دِتا۔
10 پاریل 1986 نوں لہور آون تے بے نظیر بھٹو نوں پنجابیاں نے جیہڑانہ بھُلن والا ‘‘جی آیاں نوں’’ آکھیا اوہدی مثال پاکستان وچ ڈھونڈنی مشکل ہے۔ ایس ‘‘جی آیاں’’ نوں تواریخی والا جہانگیر بدر ہیرو تے بے نظیر دا بھرا آکھوایا۔ بدر ہوراں نوں پی پی پی دے جیالیاں دے ناں رَٹے ہوئے سن۔ پر بدقسمتی ایہہ پئی ایہو ای اوہ ویلا ہے جداں سیاست وچ پیسہ اپنا رنگ وکھا چُکیا سی تے جیہدا آغاز غیرجماعتی چوناں توں ہو چُکیا سی۔ زرخرید سیاسی ہرکاریاں تے غیرجماعتی کرداراں دی فصل پک چکی سی۔ پیسہ تے اوہدا اثر سیاست تک ہی نہ رُکیا رہیا تے نہ ہی اوہنے ہُن رُکنا سی سگوں ایہدے نال رنگ کے قومی سلامتی دے ادارے وی ‘‘بے رنگ’’ ہوئے۔ پارٹی وچ ‘‘سکائی لیپاں’’ دی آوا جاوی شروع ہوئی تے ایہہ اصطلاح پی پی پی وچ ہر جیالا نویں آون والے آگوواں لئی ورتن لگ پیا جیہڑے 1986 توں بعد سرکڈھ ہوندے جاندے سن۔ ملک پاکستان وچ ایہہ اک اونتری سیاست دا ویلا سی جداں کار سرکار افغان جہاد توں مالِ غنیمت لُٹن والیاں ہتھ آچکیا سی۔ بدقسمتی نال جنیوا معاہدے تے دستخط کرن دے بعدوں وی اوہ پاکستان وچ افغان جہاد نوں چالُو رکھناچاہندے سن۔ اِنج 1988 توں 2001 تائیں سیاست افغان جہاد چالُو رکھن والیاں دے ہتھ بے وَس رہی۔ اس دوران سکائی لیپاں نے پارٹی وچ رنگ پھڑیا تے فاروق لغاری جہیاں نے وی جتوئی، کھر، رامے وانگ پِٹھ وچ چھرا ماریا۔ بدر ہوراں تے تنقیداں اِنج ودھیاں کہ جداں اوہ اندرون لہور دا حلقہ چھڈ کے خُشحال علاقے آ گیا تے جیالیاں توں وی دُور ہوندا گیا۔ پر ہالی ایہنوں کجھ ہور امتحاناں چوں وی گزرنا سی کہ اوہ پیٹریاٹ دے امتحان وچ وی سرخرو رہیا۔
ایہہ تے کل دی گل ہے کہ کیہو کیہو جیہے پِپلاں نوں جنرل مشرف نے اپنے پِچھے لا لیا۔ ایتھوں تک پئی راﺅ سکندر، فیصل صالح تے سگوں امین فہیم جیہے وی لمّے ہو گئے۔ فیر بے نظیر دی شہادت بعدوں بدر ہوراں تے ناہید خان دا ملبہ وی سُٹیا گیا تے ایہہ کوئی لُکی چھپی گل نہیں کہ ایہہ ملبہ سُٹن والیاں وچ اوہ وی اگے اگے سن جیہڑے بدر ہوراں دے پرانے وَیری سن تے نال اوہ وی جیہڑے پارٹی وچ نویں سن۔ اوہ پارٹی دا جنرل سیکٹری ضرور سی پر بس کہن نوں۔ فیر اس دا آخری امتحان ایہہ سی بئی پنجاب دی پارٹی نوں پورے طور تے پی ٹی آئی دے رحم و کرم تے چھڈ دِتا گیا۔ اِنج لگدا سی کہ ہُن پارٹی نوں اوہدی کوئی لوڑ نہیں۔ پر بدر تے مردے دم تیکر پارٹی نال رہنا چاہندا سی۔ بھاویں اوہنے پی ایچ ڈی دی ڈگری وی لے لئی تے اندرون شہر وی چھڈ دِتا پر اوہ فیر وی جیالا ہی رہیا۔
مینوں یاد آوندا ہے کہ کچھ ورھے پہلاں طلباءوچ کم کرنے والی ایک این جی او ‘‘برگد’’ نے این سی اے، لہور وچ طلبا سیاست دے سرناویں نال اک پروگرام مِتھیا جیہدے وچ بدرہوراں وی تقریر کیتی۔ بدر ہوراں دا آکھنا ایہہ سی پئی سیاسی جماعتاں نوں طلباءسیاست نہیں کرنی چاہیدی۔ ایہہ اک جیالے دا ہی کمال سی بئی اوہ ماضی توں سبق سِکھن وچ سب توں بازی لے گیا۔
بدر پکا لہوریا سی تے اوہنوں ‘‘ر’’ نوں ‘‘ڑ’’ کہن وچ کوئی عار نہیں سی۔ اوہ لحد وچ وی اِنج پارٹی دا جھنڈا پھڑ کے اُتریا کہ بلاول نوں وی اوہدے گھر والیاں نوں پُرسا دیون لہور آﺅنا پیا۔ کاش اوہ ایہو جیہے جیالیاں دی فہرست بناوے جیہڑے 1968 توں ہُن تیک کدی لوٹا نہ اکھوائے۔ اوہناں دِیاں گلاں کوڑیاں تے ضرور ہوسی پر تریاق ہوئے گا۔ جے بلاول بھٹو ایہہ ‘‘کوڑا گھٹ’’ پی جاون تے بدر دی روح نوں وی قرار آجائے گا۔  (عامر ریاض، بشکریہ ’’ڈان‘‘ بلاگ)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels