Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> بدی دی جڑھ

بدی دی جڑھ

ڈاکٹر دَلجِیت سنگھ
January 19th, 2015

پنڈت جواہر لال نہرو دے لنھم میز اُتے رابرٹ فراسٹ دی نظم دِیاں ہیٹھ لِکھیاں سطراں شوبھا دیندیاں سن :
جنگل گاڑھے نیں، کالے نیں گہِرے نیں
میرے وعدے وی پُورے کرن والے نیں
اجے مِیلاں ہور پَینڈا اے، سون توں پہلاں
اجے ہور بڑے میل نیں
رابرٹ فراسٹ (1874 1963) امریکی شاعر سی۔ جواہر لال نہرو رابرٹ فراسٹ توں اِک سال پچھوں گُزر گیا۔
ایزرا پاؤنڈ (1885 ۔1972) وی اِک امریکی شاعر سی اتے رابرٹ فراسٹ دا ہم عصر سی۔ ایزرا پاؤنڈ نے نہ صرف رابرٹ فراسٹ نوں موہریاں وِچ آؤن لئی مدد کیتی سگوں اوس ولوں کئی وڈے وڈے لکھاریاں وِلیم کارلوز، میرین مور، جیمز جواس، وائی بی ییٹس، ارنسٹ ہمنگوے اتے ٹی.ایس. ایلیٹ اتے ہور بے انت نوں تھاپڑا مِلیا۔
پنجھی ورھیاں دے یوسٹیس مولِنز نوں اوس دے دوست نومبر 1949 وِچ ایزرا پاؤنڈ نوں مِلاؤن لئی، واشِنگٹن وِچ بنے دِماغی روگاں دے ہسپتال جو سینٹ ایلِزابیتھ دے ناں اُتے سی، وِچ لے گئے۔ ایزرا پاؤنڈ نُوں ایتھے اِک “سیاسی قیدی” بنا کے قید کیتا ہویا سی۔ اوس اُتے دیس دھروہی دا جُرم لگا ہویا سی کیونکہ دُوجی عالمی جنگ دوران اوس نے ریڈیو روم توں امریکناں دی جنگ دی نیت بارے سوال اُٹھائے سن۔ اُنج تاں جِنیاں وی جنگاں اسیں ویکھدے آ رہے ہاں، اج تک امریکن نیت کدے صاف وِکھائی دِتی ہے ؟ ایہی سوال ایزرا پاؤنڈ نے اُٹھایا ہووےگا۔ اوہ 1924 توں اِٹلی وِچ رہیا سی اتے جنگ مُکن پِچھوں 1945 وِچ امریکہ واپس آ گیا۔ اوتھے اوس اُتے دیس دھروہی ہون دا مقدمہ چلیا، جس وِچوں اوہ بَری ہو گیا۔ پھِر اگلا ہتھیار ورت لیا گیا، ‘آزاد’ امریکہ دیس اندر ایزرا پاؤنڈ پاگل ہے۔ ایس نُوں مینٹل ہسپتال اندر کرو۔ ایتھے مِلن والیاں اُتے بہُتی پابندی نہیں سی۔
ایزرا پاؤنڈ نے مِلن آئے جوان یوسٹیس مولِنز نوں، جو یونیورسٹی اندر کھوجی سی، صلاح دِتی کہ اوہ امریکی بینکاری دے مکمل ڈھانچے بارے کھوج کرے۔ مولِنز نے اگلے دو سال امریکی کانگرس دی لائبریری اندر کھوج کردیاں لائے۔ اوہ ہر شام پاؤنڈ کول صلاح مشورے لئی آؤندا۔ دو سالاں پِچھوں کھرڑا تیار ہویا “دا سیکرٹس آف دا فیڈرل رِزرو”۔ ایہہ مسودہ تاں اینا تتا سی کہ کوئی وی پبلشر ایس نُوں لین/چھاپن لئی تیار نہیں سی۔ اِک نے کایج، “توں ایہہ نِیویارک اندر کدے نہیں چھپوا سکیں گا”۔اخیر جدوں ایہہ کتاب 1955 وِچ جرمنی اندر چھپی تاں اوتھوں دی قابض امریکی فوج ولوں سارِیاں 10000 کاپیاں ضبط کر کے اگ دے حوالے کر دِتیاں گئیاں۔ کتاب دا ناں ہے The Secrets of the Federal Reserve لکھاری Eustace Mullins اج ایہہ پُوری کتاب اِنٹرنیٹ اُتے مکمل رُوپ وِچ مُفت حاضر ہے۔
ایڈی وی اگ لگی کیہ لِکھت سی ایس کتاب وِچ ؟ مولِنز نے ایس کتاب اندر امریکہ دی اِک نویں تے وکھری تصویر پیش کیتی، جو اوس دی کھوج وِچوں اُبھری سی۔
“انگلینڈ دے خِلاف آزادی دی جنگ لڑن دے باوجود امریکہ، انگلینڈ دی اِک وِتی بستی رہیا ہے”۔اوس لِکھیا کہ، “1865 اتے 1913 وِچکار لنڈن وِچ بیٹھے روتھ چائیلڈ بینکراں نے، امریکہ اندرلے جے پی مارگن اتے جے ڈی راک فیلر راہیں امریکہ دی کُل صنعتکاری دے اُپر قبضہ کر کے وڈے وڈے طاقت ور گُٹ بنا لئے سن۔”
یورپی بینکراں کول اینا پیسہ کھورں آ گیا ؟ اوہ تاں پچھلے دو سو سالاں دے اندر، نوٹ چھاپ چھاپ کے اخیر تگڑے ہو کے پاٹن تے آئے ہوئے سن۔ اوہناں لئی امریکن صنعت خرید لینی تاں معمولی گل سی۔
ستارھویں صدی دے وِچ بینکراں اتے یورپی رجواڑیاں نے آپو وِچ مصالحت کر لئی سی، جس دا مُول مدعا ایہہ سی : جے سرکاراں، بینکراں ولوں چھاپی کاغذی کرنسی کارن پیدا ہوئی کِسے وی سمسیا جاں مصیبت لئی ذمہ واری لین گیاں تاں شاہوکار بینکر اونے ہی نوٹ چھاپن گے، جِنے کہ راجے دی منشا ہووے۔ ایس طرح انگلینڈ، فرانس اتے جرمنی وِچ سرکاری سُنیندے، دراصل پرائیویٹ بینک ہوند وِچ آ گئے۔
اِنج شاہوکاراں/بینکراں نے کاغذی نقدی دے خزانے بنا لئے۔ چھپے ہوئے کاغذ، جیہناں دا بازار وِچ ‘مُل’ سی اتے چھپائی دا مُل کیہ ہوندا ہے ؟ ایس توں وی اگے جاوو، ایہناں نقدی دے کاغذاں دے اُپر سُود وی لگدا سی، دوہرا ڈاکہ۔ رجواڑیاں نے بینکراں دے نال حصہ داری کر لئی۔ ودھدے سرکاری خرچیاں اتے چھیڑیاں مہنگیاں جنگاں لئی وی نقدی چاہیدی سی۔ ایہہ نقدی وی سُود اُتے آؤندی سی (اج وی اِنج ہی ہے)۔ سمجھن والی گل ایہہ ہے کہ ایس قرضے اُتے نقدی دا سُود سمیت بھُگتان کِس نے کرنا ہے؟ اوہ قرضہ رجواڑے/بادشاہ/سرکار نے تاں نہیں لاہونا۔ اوہ لتھنا ہے لوکاں دے اُتے ٹیکس لگا کے جاں دُوجے دیشاں دی لُٹ وِچوں حاصل کیتے اِک حِصے راہیں۔
بینکراں نُوں سرکار (اتے لوکاں) نال اجیہی بھائیوالی وِچ لابھ ہے، جس وِچ ودھ توں ودھ قرضہ چاڑھیا جاوے۔ قرضے دو ڈھنگاں دے نال تیز چڑھدے ہن۔ اِک، سرکار ولوں سماج اُتے وڈے خرچاں لئی پروگرام اتے لہراں۔ دُوجا، جنگاں دے وڈے قرضیاں نالوں ہور کیہڑا کم ودھیرے فائدے مند ہو سکدا ہے ؟ پچھلے دساں سالاں دی افغانستان اتے عراق اندر جنگ دے خرچے دے نوٹ کھواں چھپ رہے ہن ؟ “فیڈرل رِزرو” ناں دے پرائیویٹ بینکراں توں۔ ایس دا سُود سمیت قرضہ کِس نے لاہونا ہے ؟ امریکہ دے عام لوکاں نے، ٹیکساں دے رُوپ وِچ۔ نال ہی نال حملے ہیٹھ دیس دے قُدرتی وسیلیاں نوں کِس نے لُٹنا ہے ؟ بینکراں دِیاں آپنی مالکی ہیٹھ کارپوریشناں نیں۔ بینکراں/چانن برداراں دی شکتی ہر شبےہ دی رگ رگ اندر سمائی ہوئی ہے، ایہہ جاننا ضروری ہے۔
مداری دے وانگ ہوا وِچوں بینک دے نوٹ پیدا کر کے وسوں نوں قرضیاں اتے سُود نال قابو ہیٹھ کرنا اتے اوہناں دی جائداد قرق کر لینا کِنا آسان کم ہے۔ ایویں تاں نہیں تیجی دُنیا نوں بینکراں کولوں قرضے لے کے ترقی دی راہ اُتے چلن دی ہلاشیری دِتی جاندی! دیساں نوں قرضے دی سڑک سرل اتے سِدھی، مکمل غُلامی ول لِجاندی ہے۔ ایس غُلامی وِچ دیساں دے حاکم، زر خرید دلالاں دا کم کردے ہن۔ ہر تیجی دُنیا دے ہر کہندے کہاؤندے آزاد، پر اصل وِچ پُورن طور اُتے غُلام دیس دی کہانی ایہی ہے۔ لُٹ نال آپھرے حاکم اتے پاٹن تے آئی لوکاں دی قوتِ برداشت۔
مولِنز دی کتاب دے بہُتے حِصے وِچ ایہی سمجھاؤن دی کوشش کیتی ہے کہ بینکراں نے امریکہ نوں آپنا مارو جِن جپھا کیویں پایا۔ 1913 وِچ ‘اوون گلاس’ بِل پاس کیتا گیا، جس وِچ باہرلے دیساں دے بینکراں نوں اجازت دِتی گئی کہ اوہ امریکہ دے اندر “فیڈرل رِزرو” کھول کے کرنسی پیدا کرن، جو کرنسی امریکی سرکار قرضے اُتے لوے گی اتے جس اُتے اوہ سُود دا بھُگتان وی کرے گی۔ اِک معمولی سمجھ والا انسان جان سکدا ہے کہ ایہہ بِل امریکہ دے اُتے دِن دیہاڑے ڈاکہ سی۔ پھِر اِنج ممکن کیویں ہویا ؟
1913 وِچ امریکہ دا پردھان سی ‘ڈہ ٹیفٹ’، جو رپبلیکن سی۔ اوہ ہرمن پِیارا سی اتے اوس دی دوبارہ چون تے سی۔ اوس نوں ہراؤن لئی، بینکراں نے آپنے چمچے تھیوڈو روزویلٹ نُوں کھڑا کر کے رپبلیکن ووٹاں وِچ پھُٹ پا دِتی۔ اِنج اوہناں دا آپنا من چاہیا یہودی ڈیموکریٹِک ‘وِلسن’، پردھان چُنیا گیا۔ ایس پِچھوں 22 دسمبر 1913 نوں اوہناں دے ہتھ ٹھوکے کانگرس ممبراں نے فیڈرل رِزرو بِل پاس کر دِتا۔ امریکہ دے مندے بھاگاں نُوں اوس دِن مخالف دھڑے دے بہُتے ممبر کرِسمس دِیاں چُھٹیاں لئی نِکل گئے سن اتے اوہناں نوں پتہ ہی نہیں سی کہ اجیہا بِل پیش ہون والا ہے۔ سو سال لما ایڈا وڈا دھوکھا اج وی چل رہیا ہے۔ کیوں ؟ اج دا امریکن سماج مکمل طور اُتے بےبس ہو گیا ہے، اِک صدی دی لگاتار خُون چوسائی دے نال۔
بِل دے پاس ہون اُتے کانگرس مین چارلس لِنڈبرگ (مشہور ہواباز جس نے پہلی وار اِکلے امریکہ یورپ وِچکار ہوائی اُڈان بھری سی) نے کایے، “جدوں پردھان ایس بِل اُتے دسخطا کرے گا تاں اِک لُکی چھُپی وِتی طاقت نُوں قانونی مانتا مِل جاوے گی۔ لوکاں نوں اِک دم تاں سمجھ نہیں آوے گی۔ پر کُجھ سالاں پِچھوں اوہناں دی سُرت ٹِکانے آوے گی۔”
مولِنز نے سمجھایا ہے کہ کیویں فیڈرل رِزرو ایکٹ پاس ہو جان نال، پہلی عالمی جنگ چالو کرنی ممکن ہوئی۔ یورپی دیس جنگ دا خرچہ برداشت نہیں سن کر سکدے کیونکہ اوہناں اُتے پہلاں ہی چوکھے قرضے سن۔ پر امریکہ تاں ہُنے ہُنے بینکراں دے ہتھ آیا سی اتے قرضے توں رہت سی۔
مولِنز نے آپنی کتاب وِچ پُوری تسلی کروائی ہے کہ کیویں پردھان تھیوڈو روزویلٹ توں پِچھوں ہر اِک پردھان، بینکراں دا چمچہ رہیا ہے۔ سال 2006 تک امریکی لوک دیس دے قرضیاں پِچھے 400 بِلین ڈالر دے بیٹھے سن، جیہناں وِچوں بہُتا حِصہ بینکراں دا سی۔ آپنی دھکڑبازی دے دھوکھے نوں جاری رکھن لئی اوہ دیس دے سیاسی اتے ممبر اداریاں اُتے جکڑبند قائم رکھدے ہن۔ مولِنز مطابق دا نِیویارک ٹائمز کوہن لوئب بینکر اتے دا واشِنگٹن پوسٹ لزارڈ فریر بینکر دی ہے۔ یورپ وِچ روتھ چائیلڈ دے ہتھ وِچ ‘رائیٹر’ اتے پُوریاں فرانسیسی اتے جرمن خبر ایجنسیاں ہن۔
امریکہ دے اشاعتی ادارے ، tI.vI دے نیٹ ورک اتے فِلماں بناؤن والے سبھ بینکراں دے ہتھ وِچ ہن۔ دیس دِیاں لائبریریاں اتے یونیورسٹیاں نُوں راکفیلر، کارنیگ اتے فورڈ فاؤنڈیشن ولوں دان مِلدے ہن۔ پروفیسراں اتے جرنلِسٹاں ولوں ڈیموکریسی اتے آزادی دے سوہلے پُوری فرمابرداری نال گائے جاندے ہن۔ سی.آئی.اے. اتے ٹیوِسٹاک دِیاں تعلیمی ااداریاں وِچ لوکاں دے مناں نوں کنٹرول کرن دے نویں توں نویں ڈھنگ لبھے جاندے ہن۔ “فیمین اِزم” دی لہر ایتھوں ہی نِکلی ہے جس دے نال عورت دے اندروں “عورت پن” نوں تِلانجلی دِوائی گئی ہے۔
مُکدی گل ایہہ ہے بدی جِسدی جڑھ بینکراں وِچ ہے، نِتر کے سورجی روشنی دے اندر آ گئی ہے۔ ایس بدی نوں سن 2020 توں پہلاں پہلاں کُل دُنیا نوں ‘نویں عالمی سماج’ دی شکل وِچ آپنے ہتھاں وِچ کر لین دی اُمید جاپدی ہے۔ کیہ باشعور سماج اتے دُنیا دے کُل جاگے ہوئے لوک، بینکراں دِیاں بیڑیاں وِچ وٹے پاؤن وِچ کامیاب ہو سکن گے ؟
اسیں بھاگاں والے ہاں کہ بدی دے خِلاف جنگ دا فیصلہ ساڈیاں اکھاں دے ساہمنے ہو جانا ہے۔ جاں دُنیا نے بینکراں دے ٹیٹے چڑھ جانا ہے اتے جاں دُنیا نے اوہناں دی سپ سِری ہمیشہ لئی نپ/رگڑ دینی ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels