Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> پواڑہ امریکہ وچ ،فیدے چینیاں دے

پواڑہ امریکہ وچ ،فیدے چینیاں دے

عامر ریاض
November 7th, 2014

امریکہ وچ وچلی چوناں دے رزلٹ آ رہے نیں اتے بی بی سی دی چھپی خبر توں ایہہ جاپدا اے پئی برطانیہ والے بہوں خُش نیں۔ ہلے پورا رزلٹ آون وچ کچھ ہفتے لگن گے تاں جا کے اصل گل سامنے آئے گی۔ پر بی بی سی خبر ہی اِینج بنائی گئی ہے پئی پہلاں توں پک ہو جائے کہ اوبامہ ہوری جکڑے جا چکے نیں۔ امریکہ وچ کھوتے تے ہاتھی دی لڑائی لمیرے چِر توں جاری ہے۔ ایہہ لڑائی 1930 دے دھاکے دے اخیر وچ وی سی جداں امریکہ سپر پاور بنن دی تیاریاں کریندا پیا سی۔ ڈیموکریٹک صدر روزویلٹ عدالتاں تے اسمبلی ممبراں نوں اُتے تھلے کر کے1940 دے اخیر تیک آپدی طاقتاں نوں ودھا لتا سی اتے ایس کم وچ اس نیں ریپبلیکناں تے برطانوی وزیراعظم چرچل نوں وی ورتیا سی۔چرچل سمجھدا سی پئی ایس فتح توں ’’گریٹ ڈپریشن‘‘ بعدوں تھلے جاندا برطانیہ ’’عزت سادات‘‘ بچا لے گا پر ایس فتح بعدوں امریکہ سب توں وڈی طاقت بن گیا اتے اج تیک ہے۔
پر اج 1940 نہیں سگوں چین دی شکل وچ وڈا دیو کھلوتا ہویا ہے جیہڑا سرد جنگی پالیسیاں دے اُلٹ امریکہ دے نال وی چلدا ہے تے لڑدا وی ہے۔ ایسے نوں آپدے گورباچوف نیں Interdependency آکھیا سی تے اینج جاپدا ہے چین، امریکہ رَل مل ’’چلن تے لڑن ‘‘دی ایس پالیسی نوں’’جِن جپھا‘‘ پایا ہوا ہے۔ جے کھوتے تے ہاتھی دی لڑائی تیز ہوئی تاں فیر امریکی چین کولوں زیادہ فیدے چُکن دی پوزیشناں وچ نہیں رہن گے۔ اج دنیا دی نویں سیاستاں وچ چین اتھے ہی کھلوتا ہے جتھے امریکہ 1940 وچ اپڑیا سی۔ چین ایہہ گل جاندا ہے پئی جنج اٹلانٹک چارٹر پاروں امریکیاں دنیا دی آپدے مطلب دی ونڈ اتے آپدے مطلب دا وَیری (سوویت یونین) بنایا سی اوہ اج نہیں ہو سکدا۔ تاں مارے چینیاں سیاستاں دے نال نال جنگاں دی تھاں سارا زور کارویہار تے دے رکھیا ہے۔ دنیا بارے سیاستاں وچ جس ملک بارے سیاسی فیصلیاں وچ چین نوں رَلتی نہیں کیتا جاندا ،اْتھے اوہ کارویہار نوں ورتدا ہے اتے ایہہ پالیسی چینیاں بڑی سمجھ نال اُساری ہے۔ 1940 وچ تے جرمنی، جاپان ورگیاں طاقتاں نوں جنگاں راہیں تھلے لا کے نواں بندوبست اُساریا گیا سی پر چینی ایہو کم کارویہار نالوں لیندا چاہندے نیں۔ اوہ آپدے پرانے وَیری جاپان نال وی ملن ورتن ودھا رہے نیں اتے آپدے سرحدی وَیری بھارت وچ وی کارویہار دے ڈھیر لا رہے نیں۔ جے اج کوئی چینیاں نال مقابلے کرنا چاہندا ہے تے اوہ مقابلے کارویہار وچ ہی ہون گے اتے ہاتھیاں والیاں دا ایہہ پاسا بڑا ماڑا ہے۔ اوہ تے بس پراکسی، ہاٹ تے کولڈ واراں نال ہی کم اگے ودھاندے نیں۔ دوجے پاسے جرمنی، روس تے فرانس ایس بدلدے نویں بندوبست تے نظر رکھے ہوئے نیں۔ امریکیاں جے جنگاں نال آپدی ٹور برقرار رکھن دی کوشش کیتی تاں فیر اس دا اللہ وی راکھا نہ ہوسی۔ تاں مارے اوباما اْتے امریکی چونویں اداریاں دا ایڈا ہی پریشر ہوئے گا جیڈا 1940 دے دھاکے دے وچکاروزیر اعظم برطانیہ اٹیلی تے ہاؤس آف لارڈ دا سی۔ آپدی کتاب ’’آن چائنا‘‘ وچ کسنجر ہوراں تے امریکہ نوں جنگاں دا مشورہ دے کے جنگ دے محاذ نوں بھارت قرار دین دا مشورہ بڑے طریقے نال دتا سی پر اوباما ایس فائل نوں دراز وچ رکھ کے چابی اٹلانٹک وچ سُٹ بیٹھا ہے۔افغانستان، عراق تے برما دے محاذاں نوں ڈھنڈا کر کے اوباما ہوری اک پاسے روس نال رل کے ’’شام‘‘ نوں گرم نہ ہون دتا اتے دوجے پاسے چین نوں افغانستان وچ سرمایہ کاریاں دی راہ وکھائی۔ چین نوں کینڈے وچ رکھن لئی بھارت نوں رکھیا ہے پر بھارت وچ اک گروہ اجہیا ہے جیہڑا بھارت نوں چین امریکہ لڑائی وچ ’’فرنٹ لائن سٹیٹ‘‘ بناون دا خواب ویکھ رہیا ہے۔ آپدی ایہناں خواہشاں وچ اوہ ایہہ گل بھلی بیٹھے نیں پئی امریکہ دی آپدی لوڑاں دی وی اک حد ہے۔
چیتے رکھن والی گل ایہہ ہے پئی ایہہ ولا ملکاں دے ترٹن دا وی ہے ۔تاں مارے ہر ملک نوں چوکھی مشاورتاں اتے ملکی سطح تے سب نال رل مل چلن دی لوڑ ہے۔ مودی ہوراں نوں ایس لڑائی وچ’’ بھارتی پہلوان‘‘ بنایا گیا ہے پر اینہاں تے آندے ہی آپدے پرانے سجناں نال وَیر پا لِتا ہے اتے کانگرس نوں وی نُکرے لایا ہویا ہے۔ کشمیر دی چوناں اتے ہون وال بائیکاٹ اتے مودی مخالفاں دا اس نال میل جوڑ پُٹھا چکر چلاندے نیں کہ نہیں جنوری تک ایہہ وی سامنے آ جاسی۔ مودی دی ’’اگے ودھی ہوئی کشمیر پالیسی‘‘ موجب مسئلہ کشمیر نوں بین الاقوامی حمایتاں لبھن دا چانس بہوں زیادہ ہے ۔ جے برظانیہ وچ ریفرنڈم ہو سکدا ہے تاں بھارتی کشمیر تے ریفرنڈم دی آواز نوں کنج دبا سکن گے؟۔مودی دی حرکتاں توں پاکستان ’’چناب فارمولے‘‘ ورگے وچلے رستے توں پیچھے ہٹ چکیا ہے اتے پاکستان دی ساریاں اپوزیشن جماعتاں اج ایس حکومتی اْلار دے نال کھلوتیاں نیں۔ مودی انڈیا نوں ’’گجرات‘‘ سمجھ کے ڈیل کر رہیا ہے ۔ جے عالمی قوتاں رل مل کے ’’کشمیر‘‘ آزاد کروا دتا تے مودی ہوراں دا گراف تھلے آجا سی۔ مودی دی کشمیر پالیسی نوں نہ بھرتی اپوزیشن پارٹیاں دی حمائیت ہے نہ ہی پاکستان اس نوں منیدا ہے۔
کیونجے ایس بدلدے ویلے وچ کوئی کسے دا پکا سجن نہیں اتے ہر کوئی آپدی آپدی مار تے ہے تان مارے مودی سرکار نوں ذرا دھیان رکھنا ہو سی پر لگدا ہے مودی ’’کھوبے‘‘ ول ودھ رہیا ہے۔ سب نوں یاد ایہو گل رکھنی چاہیدی ہے پئی جے رل مل پالیسیاں نہ بنائیاں تاں نویں عالمی کٹ وڈ دا حصہ نہ بن جاون۔ ایہو گل پاکستان لئی وی اہم ہے۔ چینی صدر دے پاکستان دے دورے نوں روکن نال وی فرق نہیں پیا کیونجے اینج بہوں ہرکارے آپوں کھل کے سامنے آ گئے نیں۔ ایہہ گل چینیاں نوں زیادہ چنگی لگی ہے تاں مارے ایہناں مڑ پاکستان آون دا اعلان کر دِتا ہے۔ ترکی دا مشرق وسطیٰ تے پاکستان وچ ودھدا ہویاکردار اندروں اندریں سعودی عرب دا رول گھٹارہیا ہے۔ ایران ایہہ ویکھ کے پہلے ہسدا سی پر فیر رویا وی۔ پاکستانی بارڈراں تے ایرانی ٹک ٹک ایسے اضطراباں دا لشکارہ سی۔ گل ہاتھی تے کھوتے دی لڑائی توں شروع ہوئی سی پر کیونجے دنیا ہن کوزے وچ بند ہو رہی ہے تاں فیر ساری گل سمجھنی لوڑی دی ہو جاندی ہے۔ ویلے دی نماز نہ پڑھی جائے تو کویلے دِیاں ٹکراں مقدر بن جاندیاں نیں۔ جے گھر لڑائیاں ہون تے فیدے دُوجیاں نوں بہتے ہوندے نیں۔ امریکہ ہاریا ہویا جواری نہیں بننا چاہندا جیہڑا قرضے پاروں ہر کسی دے ہتھی پیندا ہے۔ پر کچھ وڈی طاقتاں ایہو چاہندیاں نیں پئی امریکی وٹ کھا کے کسے نال جا مرے۔ ہو سکدا ہے ہاتھیاں نوں کجھ لبھ جائے پر ایہہ بند ہو چکے بینک دا ڈرافٹ ہی ہوسی تاں مارے امریکی بچ بچ کے پیر چک رہے نیں۔ جے پاکستان آپدا گھر ٹھیک رکھے اتے ’’پہلے جمہوری تسلسلاں‘‘ نوں گھجل نہ ہون دے تاں چین وانگ اس دے دن وی پھر سکدے نیں۔ پر پاکستان اندر کجھ قوتاں ہمیش وانگ ’’کسی باہرلے‘‘ دے لڑائی لڑنا چاہندے نیں۔
aamirriaz1966@gmail.com

 

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels