Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> امریکی اِنقلاب سِر پرنے

امریکی اِنقلاب سِر پرنے

ڈاکٹر دَلجیت سنگھ
October 11th, 2014

برطانیہ توں بغاوت/آزادی دا اعلان کیتا، امریکہ دے تیراں صوبیاں توں اِکٹھے ہوئے 56 نُمائندیاں نے سن 1776، تاریخ 4 جولائی نُوں۔
کدے کِسے سوچیائے کہ اوہناں 56 دا کیہ بنیا، جیہناں نے آزادی دا اعلان کیتا ؟ روشنیاں، آتِش بازیاں، پِکنِکاں اتے ماس بھُن کے کھان دِیاں پارٹیاں دے رولے وِچ اوہناں 56 نُوں کوئی یاد کردا اے ؟
اوہناں نے دستخطاں دے نال آپنی عزت، تن اتے دھن سبھ ارپن کرن دی سونہہ کھاہدی اتے نِبھائی وی۔ صحیح پاؤن والے مطلب دستخط کرن والے پنج تاں برٹش نے جھٹ پھڑ لئے۔ اوہناں نُوں باغی قرار کیتا اتے تسیہے دے کے ماریا۔ بارھاں دے گھراں اُتے دھاوا بولیا گیا مگروں ساڑ دِتے گئے۔ دو بچے اِک دے اتے دو بچے اِک ہور دے اِنقلابی جنگ وِچ مارے گئے۔ 9 اِنقلابی جنگ وِچ زخمی ہو کے، زخماں اتے ہور مصیبتاں کارن مرے۔
اوہ بندے کِس کماش دے سن، کیہ کردے آئے سن؟ اوہناں وِچ 24 وکیل جاں جج سن، پندراں وپاری سن، 9 وڈیاں زمیناں دے مالک سن۔ سبھناں دا پچھوکڑ رجے پُجے دا سی، حییتک والے سن، خوب پڑھے لِکھے سن۔ جدوں اوہناں دستخط کیتے تاں اوہناں نُوں چنگی بھلی سمجھ سی کہ اوہ موت نال کھیڈ رہے ہن اتے قابو آؤن اُتے اوہناں نُوں مار دِتا جاوے گا۔
ورجینیا دا ‘کارٹر بریکسٹن’ اِک وپاری اتے وڈی کھیتی دا مالک سی۔ برٹش نیوی نے اوس دے جہاز ڈوب دِتے۔ اوس نے آپنے قرضے اُتارن لئی ساری جائیداد ویچ دِتی اتے آپ چیتھڑیاں وِچ مریا۔
تھامس میکیم آپنے ٹبر سمیت سدا برٹش دا بھگوڑا رہیا۔ اوس دی پُورن قرقی کیتی گئی اتے اوہ غریبی بھوگدا رہیا۔ 8 ہورناں دِیاں وی قرقیاں کیتیاں گئیاں۔
یارک ٹاؤن دی جنگ ویلے ‘نیلسن’ نے جنرل جارج واشِنگٹن نُوں خبر دِتی کہ میری رہائش گاہ اُتے برٹش جنرل کارنوالِس نے مُکھ اڈا بنایا ہے۔ جنگ دوران اوس گھر نُوں اُڈا دِتا گیا۔ نیلسن دیوالیہ ہو کے مریا۔ ‘فرانسس لوئس’ دا گھر تباہ کیتا گیا، اوس دی پتنی قید کیتی گئی، جو کُجھ مہینیاں پچھوں ہی مر گئی۔
آٹا چکی دا مالک ‘جوہن ہارٹ’ آپنی موت کنڈھے بیوی دے کول بیٹھا سی، جدوں برٹش چھاپا پیا۔ اوہ بھج گیا اتے اوس دے 13 بچے وی نِکل گئے۔ اوس دے کھیت اتے آٹا مِل تباہ کیتے گئے۔ اوہ آپ اِک سال دے قریب جنگلاں اتے گُفاواں وِچ چھُپدا رہیا۔ جدوں واپس پرتیا تاں جانِیا کہ سبھ کھِنڈ پُنڈ گئے سن، تِیویں مر گئی سی۔ ات دی تھکاوٹ اتے ایس بھاری صدمے نُوں سہہ نہیں سکیا۔ کُجھ ساتیاں وِچ مر گیا۔ ہور وی کئیاں دی قِسمت وِچ اجیہی ہی موت سی۔
اجیہیاں سن کہانیاں جیہناں نے امریکن اِنقلاب لئی قربانیاں کیتیاں۔ اوہ کوئی شیطان غُنڈے نہیں سن۔ اوہ حیثیتاں والے پڑھے لکھے لوک سن۔ اوہ چاہوندے تاں عیش دی زندگی گزار لیندے۔ پر اوہناں نے آزادی نُوں چُن لیا سی۔
آزادی دا بِگل کیوں وجیا
ایہہ تیرھاں امریکن ریاستاں، سبھ برِٹین (اودوں عظیم برطانیہ کاین جاندا سی) دے بادشاہ دِیاں ملکیتاں سن، مطلب بستیاں سن۔ بستیاں اندر راج تاں ڈنڈے دا ہی ہوندا ہے۔ لوک جِتھوں تک ہو سکے، دڑ وٹ کے وقت ٹپائی کر لیندے ہن اتے راج بدلن دی تمنا نہیں کردے۔ پر جدوں ات ہو جاندی ہے تاں جانو ربّ اوہناں وِچ سما کے چِڑیاں توں باز بنا دیندا ہے۔ کٹھے ہوئے نُمائندیاں نے برٹش بادشاہ دا پول اِنج کھولیا :
“بادشاہ ضروری لوک بھلائی قانوناں توں اِنکاری ہے۔
گورنر ریاست دے کماں ول دِھیان نہیں دیندا۔
ساریاں دی بھلائی دے قانون پاس کرن توں اِنکاری ہے، جدوں وی لوک اسمبلیاں دے رستے آپنی آواز اُچی کردے ہن۔
اوس نے اسمبلی دے اِجلاس اجیہے دُور دُراڈے تھاواں اُتے بُلائے ہن، جتھے پہنچنا وی اؤکھا ہے۔
اوس نے اسمبلیاں نوں بار بار بھنگ کیتا ہے۔
اوس نے نیاں لئی عدالتوں کھڑیاں کرن دے رستیاں وِچ بے انت رُکاوٹاں پائیاں ہن۔ اوہ ججاں نُوں آپنی مرضی دے نال لاؤندا/ہٹاؤندا ہے اتے تنخواہاں وی آپنی مرضی نال دیندا ہے۔
اوس نے بے انت اجیہے دفتر اتے محکمے کھڑے کیتے ہن، جیہناں دا کم ہی ہے لوکاں دی کھچائی کرنا اتے اوہناں نُوں لُٹنا ہے۔
اوس نے لوکاں اتے اسمبلیاں دی مرضی توں بِناں، امن دے سمیاں وِچ وی فوجاں قائم کیتیاں ہوئیاں ہن۔
فوجاں کوئی وی ظُلم جاں قتل کرن، ایویں ناٹکی کچہری راہیں معاف ہو جاندیاں ہن۔
دُنیا دے نالوں ساڈا وپار کٹیا ہویا ہے۔
ساڈی مرضی توں بِناں ساڈے اُتے ٹیکس ٹھوکے جاندے ہن۔
بڑے مقدمیاں وِچ، جِیوری توں بِناں ہی فیصلے لئے جاندے ہن۔ سانوں دُوجے دیساں وِچ لے جا کے مقدمے چلا ئے جاندے ہن۔
بادشاہ/گورنر ساڈے ہی لوکاں اُتے فوجی کارروائی کردا ہے۔
ساڈے سمندراں نوں لُٹ لیا اے، شہراں نوں ساڑ دِتے اتے ساڈیاں زندگیاں اُجاڑ دِتیاں نیں۔
اوس نے بھاڑے اُتے باہرلیاں وڈِیاں فوجاں لے آندیاں ہن اتے ظُلم، موت اتے تباہی لے آندی ہے۔
اوس نے ساڈے گھریلو فوجی بھرتی کر کے، سانوں مطلب اوس دے بھراواں رِشتے داراں اُتے فوجی کارروائی کرن دے آہرے لا دِتا ہے۔
ہر ظُلم دے ہر پڑاء اُتے داد فریاد کیتی ہے پر ساڈی اِک وی نہیں سُنی گئی۔ ایس طرحاں دے ظالم راجے نوں آزاد لوکاں اُتے راج کرن دا کوئی حق نہیں۔ اساں بار بار چیتاونی دِتی ہے کہ انصاف اتے بھرپّن ول دِھیان اتے عمل کیتا جاوے، پر کِسے نے اِک نہیں سُنی۔”
56 دستخط کرن والیاں نال پِچھوں جو واپری، تُسیں پہلاں ہی پڑھ چُکے ہو۔
“آخِرکار امریکہ دِیاں ریاستاں دے نُمائندیاں نے ایہہ سانجھا فیصلہ لیا ہے کہ بستیاں دے وسنیکاں دی خواہش مطابق، آزادی دا حق ورتدے ہوئے، برٹش کراؤن نالوں پُوری طرح رشتہ توڑیا جاندا ہے۔ ایہہ رشتہ توڑن پِچھوں اسیں آزاد دیس وانگ، جنگی ٹیکس لگا سکدے ہاں، امن معاہدے، سانجھاں جوڑ سکدے ہاں، وپار کر سکدے ہاں۔ ہر اوہ حق جو آزاد دیساں دے ہوندے ہن، ساڈے وی ہون گے۔ اسیں رب دے تھاپڑے ہیٹھ آپنے تن، دھن اتے عزت دی سونہہ کھاندے ہاں”.
4 جولائی امریکہ لئی مُبارکاں دا دِن ہے، آزادی دا۔ ایس دِن برٹش ظالم راج توں مُکتی مِلی سی۔
خاص کر کیہڑے ظُلم توں مُکتی ؟ انگریزی راج وِچ پُولیس بِناں وارنٹ توں کِسے وی گھر وِچ اکارن چھاپا مار کے پھولا پھالی کر سکدی سی۔ ایس سرکاری سہم واد خِلاف نویں امریکہ دی اسمبلی اندر اِک گارنٹی دِتی گئی، جس نُوں کہندے ہن ‘چوتھی سودھ/امینڈمینٹ۔ ایس مطابق کِسے سرکاری ایجنسی نُوں بِناں کچہری کمانڈوں/حُکموں کِسے وی نِجی رہائش اندر وڑن توں مناہی سی۔
افسوس ہے کہ پچھلے اِک دہاکے وِچ انگریزاں نوں جِت کے کیتی کامیابی مِٹی وِچ مِل گئی ہے۔ ہوائی اڈیاں اُتے اج ٹی.ایس.اے "(Transport Security Agency) سواریاں دے نِج اوہلے/پرائیویسی نال چھیڑچھاڑ کردی ہے، جس دے خِلاف امریکہ اندر بے انت روس ہے، بے بسی وی۔ انگریزی راج واپس ہے۔ اِنڈیانا صوبے وِچ پُولیس کِسے وی سمے نِجی رہائش اندر بے وجہ وڑ سکدی ہے۔ کچہریاں دے حُکم مطابق پُولیس دے ایس قانون خلاف لانگھے نُوں، کوئی بندہ روک نہیں سکدا۔
پُولیس تشدد تاں کُل امریکہ اندر عام ہو گیا ہے۔ ‘ٹیزر’ دے نال بِجلی شاٹ مارنا، کُٹنا اتے بندی بناؤنا معمولی ہو گیا ہے۔ سارے پُلسیے بُرے نہیں ہن، پر بُریاں دی گِنتی ودھ رہی ہے۔ پُولیس بِلا/بیج لا کے پھِردیاں ایہہ بھُلدی جا رہی ہے کہ اوہناں نوں تنخواہ دھمکاؤن اتے تشدد ‘سیوا’ لئی نہیں مِلدی۔ ‘چوتھی سودھ’ تاں ہوا وِچ اُڈی جا رہی ہے۔
اِک ہور قانون پاس ہویا سی، جِس نوں کہندے ہن ‘دسویں سودھ’۔ ایس سودھ وِچ پُرانیاں سرکاراں دے حق مِتھے گئے، جیہناں مطابق مرکزی/فیڈرل سرکار نوں مقامی حکومت اتے مسئلیاں وِچ اُلجھن توں روکیا گیا۔ اج ایہہ قانون وی پُرزہ پُرزہ ہو گیا ہے۔ سبھ توں وڈّا حملہ ہے ‘ٹی.ایس.اے’ دا مُسافراں دی ‘نِجتا’ دے اُتے، جو ہوائی اڈیاں اُتے کھُچاں وِچ ہتھ دبن تے وی پرہیز نہیں کردی،مرداں نوں چھڈو، عورتاں وی ایس زیادتی دا شکار ہن۔ مُسافراں لئی دو راہ ہن بھاویں ایکسرے مشیناں دے اندروں لنگھو (صحت لئی خطرناک) جاں پھِر ‘ٹی.ایس.اے.' دے ہتھ حملے لئی دُوجی قطار وِچ کھڑے ہو جاوو۔ جے کوئی حسینہ ننگی کردی ایکسرے مشین اندروں لنگھدی ہے تاں وی ‘ٹی.ایس.اے.' دے سیوادار ہتھاں نال ٹوہ کے چھڈدے ہن۔ تُسیں سوچو گے کہ اجیہے سبھناں دے ساہمنے ہوندی زیادتی دے خِلاف باقی دے مُسافر رولا پاؤن گے۔ اج امریکن شہری اینا نِگھر گیا ہے کہ اوہ مونہا نہیں کھول سکدا۔ اوس نے رولا پایا نہیں کہ ہتھکڑی لگی نہیں۔ کُل دیساں اندر امریکہ دی پُولیس نفری/گِنتی سبھ توں ودھ ہے۔ جِدھر وی نظر جاندی ہے، تُہاڈی رکھیا/’سیوا’ لئی پُولیس کھڑی ہے۔ امریکی پُولیس دی سوچنی ساڈی آپنی دیسی پُولیس نالوں وکھری نہیں بے انت وِگڑی ہوئی اتے ظالم ہے۔ ایہہ علم ہر اوس نُوں آ جاندا ہے، جیہڑا وی اوہدے اڑِکے آ جاوے۔ سبھ اخباراں اتے ٹی.وی. امریکہ نُوں آزادی دا جھنڈا بردار کہندیاں ہن۔ ایس دے اُلٹ سوچنا ساڈے عام لوکاں لئی اؤکھا ہے۔
امریکن آزادی دی جنگ تاں برطانوی حکومت دے خلاف بغاوت سی۔ شہریاں دے وِچ دوپھاڑ پے گئی۔ برٹش وفادار اتے باغی/اِنقلابی۔ برِٹین والے پاسے نفری قریب تِن لکھ ویہہ ہزار سی، جیہناں وِچوں ادھے نیوی/سمندری فوج ولوں سن۔ ایہناں وِچ 30000 جرمن بھاڑے والے فوجی وی شامل سن۔ باغیاں/اِنقلابیاں دی گِنتی رلا مِلا کے دو لکھ دے قریب سی۔ جھڑپاں/لڑائیاں چ امریکناں ولوں قریب 50000 مرے جاں زخمی ہوئے۔ برِٹین ول وی لگ بھگ اینا ہی نُقصان ہویا، مریاں وِچ 7500 جرمن بھاڑے دے لڑاکُو وی سن۔ برٹش نیوی وِچوں چالھی ہزار توں ودھ بھگوڑے ہو گئے۔
امریکن برٹش جنگ اَٹھ سال چلدی رہی (1775۔ 1783 تک)۔ انگریزاں دی سمندری رستے مدد آؤندیاں قریب اِک مہینہ لگ جاندا سی۔ جنگ دے دوران ہی چیچک دی وبا پھُٹ پئی، جس نے سوا لکھ امریکناں دی بَلی لے لئی۔
جنگ دے شروع وِچ امریکناں ول نہ کوئی فوج، نہ نیوی اتے نہ ہی کوئی وِتی انتظام سی۔ نہ ہی اوہناں دے کوئی عالمی مدد دین والے مِتر سن۔ ہولی ہولی فرانس اتے ہالینڈ اوہناں ول ہو گئے اتے وِتی مدد وی آ گئی۔ اوہناں دے ٹاکرے اُتے برِٹین دی ہر پاسے چڑھت سی۔ تار جاں ٹیلیفون دا سلسلہ کوئی نہیں سی۔ سُنیہے/حُکم آؤندے دو مہینے لگ جاندے سن۔ حُکم/ہدایتاں پہُنچن توں پہلاں ہی جنگ دے محاذ اُتے حالات بدلے ہوندے سن۔ جیوں جیوں جنگ لمی ہوندی گئی، مقامی امریکن ودِھیک تگڑے ہوندے گئے اتے برٹش شکتی کھُردی گئی۔ مقامی لوک ہمیشہ حاوی ہو جاندے ہن کیونکہ اوہ تاں آپنا ٹِکانا/گھر/دیس چھڈ نہیں سکدے، جد کہ باہرلیاں نے تاں ڈیوٹی دا وقت بِتاؤنا ہوندا ہے۔ اوہناں نُوں آپنے گھر بار اتے بال بچیاں دی کِھچ ہوندی ہے۔ عراق، افغانستان اتے پاکستان اندر اج کل امریکن اتے نٹوی فوجی کیہ کر رہے ہن ودھ توں ودھ شکتی دی ورتوں دے نال دیساں دی تباہی اتے شہریاں دی موت۔ پھیر وی کِنے کُو مُکا لین گے؟ اوہناں دے ہوندیاں ہی جو بچیاں دی پنیری جمی ہے، اوہ پہلے دِن توں حملہ آوراں خلاف نفرت نال بھری ہوئی ہے۔ جیہڑے رتا جوان ہوئے نیں، اوہناں نے بندوقاں وی چُک لئیاں ہن۔ دھاڑوی دیساں دِیاں فوجاں نے آخر ہف جانا ہے۔ اوہناں نوں ایہناں علاقیاں وِچوں نِکلنا ہی پوے گا۔ ایہی حالات امریکن اِنقلابی جنگ سمے سی۔ برِٹین دی ہار یقینی سی۔ آخر 3 ستمبر 1783 نوں پیرِس (فرانس) وِچ سَندھی ہوئی اتے جنگ دا خاتمہ ہویا۔ پر امریکہ دے اندر کئی مقامی مخالف طاقتاں سن، جیہناں نوں اندر کھاتے برِٹین ولوں 1812 تک فوجی اتے ہور مدد مِلدی رہی۔
آزادی جنگ دے سمے امریکناں دی کُل آبادی قریب 23 لکھ سی، جیہناں وِچوں 50000 مرے جاں زخمی ہوئے۔ برِٹین دی اوس سمے آبادی سی نبے لکھ دے لگ بھگ۔ برطانیہ کول گولہ بارود تاں چوکھا سی، پر لڑائی تاں لگ بھگ ہتھو ہتھ سی۔ برِٹین دی ہار تاں قُدرت ولوں تے سی، سو ہو گئی۔
اِنقلابی امریکن سچائی پسند سن۔ دُنیا دا آدر اتے انسانی حقاں دی قدر کردے سن، برابری وِچ یقین رکھدے سن اتے قُدرت دی راکھی کردے سن۔ اوہ جنگ لئی نہیں سگوں امن لئی لڑدے سن۔ اوہ ہورناں توں ڈردے نہیں، سگوں آدر دے چاہوان سن۔ اوہ لوکاں نوں آپنی مثال دے نال رلاؤندے سن، سنگین دی نوک اُتے نہیں۔ پر ایہہ سبھ کُجھ ڈھیر پُرانے سمیاں دی گل ہے۔
پچھلی ڈیڈھ صدی دے اندر امریکہ دا حُلیہ ہی وِگڑ گیا ہے۔ امریکن سرکاراں کارپوریشناں اتے بینکراں دِیاں رکھیلاں بن کے رہ گئیاں سن۔ اوہناں دے حُکماں تھلے امریکہ نے سینکڑے دیساں اُتے سِدھے حملے کر کے اُجاڑے ہن۔ اج وی مارُو ہتھیاراں دے نال لیس ہو کے اِک پاگل ہاتھی وانگ نازُک دُنیا دے اُتے تباہی مچا رکھی ہے۔ کوئی وی دیس ایس ‘کِسے سمے اِنقلابی’ امریکہ دیس دی مار توں دُور نہیں۔
امریکن اِنقلابی شروعات توں، اج دی اِک خونخار جنگی مشین وِچ تبدیلی دی تاریخ پھرولن اتے سمجھن جوگ ہے۔ اج دی سِکھر ہے کُل دُنیا نوں خوفزدہ اتے بندی کرن دے اِرادے، نال ہی کُل امریکن شہریاں دی سوچ شکتی اُتے فوجی/پُلسی پہرہ۔ آؤندیاں سِکھراں آپ جج ہون گیاں۔ دُنیا دیاں نِجی بینکراں دا ہتھ ٹھوکا، امریکی سامراجی تندوآ، بُھوگول دے ہر دیس اُتے آپنی خونی اُنگل رکھن دے جتن وِچ ہے۔ اج دی دُنیا دا انسان کافی حد تک جاگ پیا ہے۔ سامراج مخالف سوچ، اِک اِک بندے دی ہِمت نال کھِلر رہی اتے رفتار پھڑ رہی ہے۔ جدوں خلقت اندرلا ربّ کھڑا ہو جائے تاں سامراج کیہ چیز ہے!۔1776 دا امریکی اِنقلاب اج سِر پرنے کھڑا ہے۔ ربّ خیر کرے!



Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels