Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> شہر شہر ملک ملک >> وراثتی سیاست یا سیاسی خانداناں دا راج ؟مکر تے چکر نوں آپ سمجھو

وراثتی سیاست یا سیاسی خانداناں دا راج ؟مکر تے چکر نوں آپ سمجھو

February 24th, 2017

اج کل بھارت دے صوبے یوپی وچ چوناں ہون والیاں نیں۔ ایس موقعہ تے بھارتی میڈیا آپ ایہہ رپورٹ چھاپی ہے جس وچ لکھیا ہے کہ بھارت دیاں تمام سیاسی پارٹیاں وراثتی نیں اتے وراثتی توں مراد سیاسی خانداناں توں ہے جہیڑے سارے بھارتی ضلعیاں تے صوبیاں وچ پھیلے نیں۔ انہاں چوناں وچ یوپی دی پدر تے کانگرس تے سماج وادی پارٹی وچ اتحاد بنیا ہویا ہے۔ پر عام لوک ایس نوں دو پارٹیاں دا نہیں سگوں دو خانداناں دا اتحاد آکھ رہے نیں جیہڑی اپنی اپنی خاندانی سیاستاں نوں بچاون لئی رلے نیں۔ اک پاسے نہرو خاندان ہے اتے دوجے پاسے یادیو خاندان۔وراثتی سیاستاں دی بہوں شکلاں نیں۔ کتھے وڈے لیڈر دا خاندان اگے اگے ہوندا ہے تے کتھے پارٹی ٹکٹاں دیندے ویلے خانداناں نوں اہمیتاں دتیاں جاندیاں نیں۔ کتھے رشتہ داراں نوں سیاست توں پراں رکھدے ہوئے ٹھیکیاں وچ رلتی رکھیا جاندا ہے۔اشرافیہ دا کلب سب جاندا ہے پئی کس نوں کنج رجایاجاندا ہے۔اصل سوال تے خاندانی سیاستاں دا ہے پر ایس نوں لکون پاروں وراثتی سیاستاں نوں نشانہ بنایا جاندا ہے تاں مارے اصل گل ول کسی دا دھیان نہ ہی جائے۔جمہوریت وچ ایسی گنجائشاں پیدا کیتی جاسکدیاں نیں پئی جس نال سیاسی خانداناں دی تھاں سیاسی جماعتاں دے اداریاں دا بہتا اثر ہوئے۔ایس لئی پہلا اصول تے پارلیمان دی بالادستیاں منیاں جان جو ہلے پاکستان وچ نہیں۔پر بھارت وچ تے ہن ایس توں اگے ودھدے ہوئے گل سماجی تے شراکتی جمہوریت ول ٹرنی چاہیدی سی جس وچ رکاوٹ سیاسی اشرافیہ جے۔ایس سیاسی اشرافیہ وچ سیاستدان، بیوروکریٹ، جج،کاروباری رلتی نیں اتے فوجی وی پیر پاندے پئے نیں۔ہر سیاسی خاندان اج کل دو ترے وکیل تے صحافی وی رکھدے نیں کیونجے میڈیا چوتھا ستون ہو چکا جے۔ایہہ سیاسی خاندان سیاسی پارٹیاں وچ وڑے رہندے نیں تے انہاں نوں Electables دا معزز ناں انہاں دے میڈیائی سجن دیندے نیں۔وفاقی تے صوبائی پدر تے 25,30خاندان تے ہر حلقہ وچ ترے توں پنج خاندان ۔ایہہ عوامی سیاستاں نوں ’’جمہوری مار‘‘ دین دا گھجل پروگرام ہے اتے ہر اوس قوت نوں وارا کھاندا ہے جہیڑی چوناں نہیں لڑ سکدی پر طاقت دے کھیڈ وچ رلتی ہے،تساں وی پڑھو۔
کانگرس وانگ بی جے پی وچ دی سیاسی خانداناں دا اثر بہوں ہے اتے انہاں چوناں وچ سیاسی خانداناں نوں ہی ٹکٹاں دتیاں نیں پر فیر وی مودی ہوری دوجی جماعتاں دی وراثتی سیاستاں نوں نشانہ بناندے نیں۔ بھارتی جنتا پارٹی دے لیڈر اتے داخلہ دے وفاقی وزیر راج ناتھ سنگھ دا پُتر وی یوپی توں چوناں لڑرہیا ہے۔ اینج ہی بی جے پی دے اک ہور ممبر اسمبلی حکم سنگھ دی دھی وی چوناں لڑرہی ہے۔ کانگرس دے اک لیڈر نندا بھوگنا دی دھی نوں بی جے پی ٹکٹ دتی ہے جہناں بی جے پی جائن کیتی ہے۔ رتا بھوگنا یوپی چھاونی توں لڑرہی ہے۔ اوس دا اک بھرا اترا کھنڈ دا وزیراعلیٰ سی جس دا پتر وی چوناں لڑ رہیا ہے۔ پنجاب وچ بادل خاندان بارے تے سب نوں پتہ ہی ہے۔
بھارت دی ساریاں سیاسی جماعتاں وچ وراثتی سیاست دا اثر وادھو ہے۔ کتھے پارٹی دا سربراہ وی وراثتی سیاستاں کردا ہے تے کتھے سربراہ نہیں تے اہم لیڈر اتے ممبر اسمبلی وراثتی سیاستاں کردے نیں۔ پر میڈیا وچ نری نندیا وراثتی سیاست دی کرنی ہوندی ہے اتے خاندانی سیاستاں بارے گل گول رکھنی ہوندی ہے۔چوناں وچ خاندانی سیاست دا گھما ہی پرچلت جے۔ میڈیا وچ ایہہ خبراں اک کتاب چھپن نال آئیاں جس دا ناں ’’جمہوری وراثتاں:ریاست، پارٹی اتے خانداناں دا اجوکی بھارتی سیاستاں تے اثر‘‘ ہے۔ ایس دا لکھاری نیویارک یونیورسٹی دا پروفیسر کنچن چندرا ہے۔ پروفیسر ہوراں 2004، 2009 تے 2014 دا ڈیٹا ورتدے ہوئے ایہہ کتاب لکھی ہے۔ لکھاری 14 سیاسی جماعتاں دا نتارا ڈیٹا دے نال سامنے رکھ دتا ہے۔ لکھاری دسیا ہے اج 36 فیصدی ممبر اسمبلی سیاسی خانداناں دی وراثتی سیاستاں نال جڑے نیں۔ 2004 توں 2016 تیک ایس ٹرینڈ وچ وادھا ہوریا ہے۔ زیادہ تر بھارتی سیاسی پارٹیاں اک یا دو صوبیاں وچ ہی نظر آندیاں نیں اتے قومی پارٹیاں بہوں گھٹ نیں۔سیاسی خانداناں دی سیاست تے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا (CPI) وچ وی ہے اتے کمیونسٹ پارٹی مارکسٹ (CPM) وچ وی۔ نیشنلنٹ کانگرس پارٹی، شرومن اکالی دل، راشڑیہ لوک دل، بیجو جنتا دل، ڈی ایم کے جیسیاں پارٹیاں وچ سیاسی خانداناں دا بہوں کردار ہے۔ 2014 وچ بی جے پی دے بنن والے ممبر اسمبلیاں وچوں 36 فیصدی دا تعلق وراثتی سیاستاں نال سی۔ 2009 وچ کانگرس دے جتن والے ممبراں وچ ایہوں تناسب 51 فیصدی ہوگیا سی۔ موجودہ اسمبلی وچ سی پی آئی دا ک ہی ممبر ہے اتے اوہ وی وراثتی سیاست والا۔ 2009 وچ سی پی آئی (ایم) دے 19 فیصدی ممبر وراثتی سیاستاں توں جڑے سن۔ بھوجن سماج پارٹی وچ 2004 دے ڈیٹا پاروں اک وی ممبر وراثتی سیاستاں دا نہیں سی پر 2014 وچ ایہہ تناسب 38 فیصدی ہوگیا ہے۔روائیتی طور تے وراثتی سیاست نوں نرا وڈے لیڈر نال جوڑیا جاندا ہے پر ہشیار پارٹیاں ہن ’’سیاسی خانداناں دے کلب‘‘ توں باہروں اک بندے نوں لیڈربنادے نیں کیونجے انہاں نوں ’’کلب‘‘ دی طاقتاں بارے پتہ ہے کہ کوئی اکلا بندو کجھ نہیں کر سکدا۔فیر اوہ ’’وراثتی سیاستاں‘‘ خلاف مہماں اساردے نیں تاں جے عام بندہ انہاں ول ویکھے۔سیاسی خانداناں دی گل اوہ نہیں کردے جہیڑے اج دی سیاستاں دے مستقل ’’کور کمانڈر‘‘نیں۔مودی وی اک اجہیا چہرہ ہی ہے اتے کیچری وال وڈا ہوئے گا تے ایہہ سیاسی خانداناں دے کجھ Electables’’عام آدمی پارٹی‘‘ وچ وی گھل دین گے۔پاکستان وچ وی ایہو کجھ ہے تے سیاسی خانداناں دا مستقل راج جے۔ایس راج تے پردے پاون لئی ’’وراثتی سیاستاں‘‘ نوں رگیدیا جاندا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels